خبرگان، استحکام بخش تداوم رهبری است
'گفتگو با دکتر سید محمود علوی
می دانید که انتخابات مجلس خبرگان در تهران به صورت میان دوره ای برای یک نفر انجام می شود و فضای رسانه یا انتخابات میان دوره ای در یک یا دو استان به وجود می آید و طبیعی است که این فضای رسانه ای را چندان گسترش دهند. ما نوعا رسانه هایمان بیشتر جنبه سراسری دارد. وقتی انتخاباتی در یک یا دو حوزه برگزار میشود نمی تواند بستر سراسری داشته باشد.. همانطور که همراه با انتخابات دهم ریاست جمهوری در چند حوزه انتخابات مجلس شورای اسلامی هم برگزار میشود و شما ملاحظه می کنید که هیچ صحبتی در ارتباط با مجلس شورای اسلامی زده نمی شود. این چند جهت میتواند داشته باشد یکی اینکه به هر حال رسانه های ملی ما رسانه های سراسری هستند و این سکوت رسانه ای انتخابات مجلس خبرگان در تهران به دلیل ملی بودن آن است. بنابراین نمیتوان خدای ناکرده بدبینانه به قضیه نگاه کنیم و اراده ای را موثر بر خاموش نگه داشتن این فضا در انتخابات بدانیم. به هرحال باید در نظر داشت آن انتخاباتی که در سطح دنیا در این برهه زمانی مورد توجه قرار می گیرد طبیعتا انتخابات ریاست جمهوری است و نباید هیچ چیزی از محوریت و مرکزیت آن بکاهد. وقتی شرایط برای حرکت رسانهای فراهم باشد مطمئنا حرکت رسانهای انجام میشود. - آقای دکتر در همان حالت عادی هم چندان شاهد این نیستیم که رسانهها به انتخابات خبرگان توجه کنند. نظر شما چیست؟ انتخابات سراسری مجلس خبرگان قابل نقد است و رسانههای ما با توجه به اهمیتی که این مجلس در وظایفش دارد باید بیشتر توجه کنند. این اهمیت تا جایی است که امام راحل در افتتاحیه سومین دوره مجلس خبرگان، آن را از بالاترین ارکان نظام که در مورد مهمترین رکن نظام تصمیم گیری میکند. پس یاید توجه بیشتری شود و امیدواریم در آینده شاهد برطرف شدن این معضل باشیم. البته طبیعی است که همین صداهای شما عزیزان در رسانههای الکترونیک و رفته رفته کشیده شدن آن به رسانههای مطبوعاتی قطعا رسانههای سراسری را هم تحت تاثیر قرار خواهد داد. ـ آقای دکتر چرا نمایندگان مجلس خبرگان چندان تمایلی برای معرفی خود به مردم ندارند؟ مجلس خبرگان مکانیزمش بر مبنای مطرح شدن نیست. وظایفی هم که برای آن تعریف شده عرصهای نیست که در این مسیر گام بردارد، میزان فعالیت جلساتی هم که برای آن مجلس در نظر گرفته شده هر شش ماه یکبار است. مجلس خبرگان جایی است که باید در مورد بالاترین نقطه هرم سیاسی کشور نظر دهند و رسیدگی کند. جلسات باید به دور از فضای سیاسی شکل بگیرد که تصمیمات خیلی طبیعیتر در فضای جامعه به نظر آید. طبیعی است وقتی نمایندگان خبرگان بخواهند خودشان را معرفی کنند و فعالیتهاشان تجلی و بروز داشته باشد از رهگذر اعلامنظرهایی که میکنند تجلی خواهد داشت و طبیعی است که مجموعههای فکری مختلفی در مجلس خبرگان خودنمایی خواهد کرد. این میتواند جامعه را در ارتباط با مجلس خبرگان به یک حالت دوقطبی درآورد بخشی از جامعه طرفدار این نهله فکری در مجلس خبرگان باشد و بخشی از جامعه طرفدار نهله دیگر فکری در جامعه باشد. وقتی در جامعه چنین حالتی به وجود آمد، زمانیکه مجلس خبرگان رهبر انتخاب میکند به نوعی زیر سوال است که توسط این جریان انتخاب شده است یا آن یکی جریان فکری. یعنی به نوعی یک مجموعهای از جامعه که طرفدار یکی از جریانها است حالت مسئلهدار بودن را پیدا میکند این است که هرچه مجلس خبرگان آن صورت کلیتش بدون مرزبندیهای فکری و سیاسی و جناحبندی ها در ذهن مردم داشته باشد طبیعی است که خیلی طبیعی تر میتواند نسبت به انجام وظایفش عمل کند و زمانی که دست به انتخابی میزند مورد پذیرش بخش گستردهای از جامعه ما قرار گیرد و لازمه انتخاب مجلس خبرگان این است که کلیت آن در جامعه مورد پذیرش قرار گیرد تا رهبری نظام بتواند با تکیه بر آن بتواند به وظایف سهمگین خودش عمل نماید. ـ چرا تا امروز مجلس خبرگان سعی نکرده در حیطه مسائل کلان کشور وارد شود و در مسائل سیاسی و اقتصادی و یا حتی فرهنگی جامعه نظر دهد. این سوال با توجه به اینکه چهرههای سیاسی شاخصی در مجلس خبرگان حضور دارند مانند آقای هاشمی رفسنجانی مطرح می شود. آنچه مسلم است این است که ما اطلاع نداریم که آیا انجام میدهند یا خیر؟ اطلاع نداشتن ما از اینکه چرا این کارها را انجام نمیدهند و یا وارد این حیطهها نمیشوند به معنی این که وارد این مسائل نمیشوند نیست. ندیدن دلیل بر نبودن نیست. طبیعی است که برای اثبات اینکه مجلس خبرگان وارد این حیطهها میشود نیازی نیست که مجلس خبرگان مذاکراتش و فعالیتهایش را رسانهای کند چون این طور نیست که هر نهادی از نهادهای نظام لازمهاش این باشد که فعالیتهایش را حتما علنی کند چرا که برخی از مذاکرات، علنی کردنش بیش از آنچه که به نفع نظام و مورد بهره مردم قرار گیر مورد سو استفاده قرار گیرد و خود مردم ما در این گونه موارد ترجیح میدهند که از ریز مسائل اطلاع نداشته باشند و دشمن هم از آن اطلاع پیدا نکند. مثلا ما مجمع تشخیص مصلحت را داریم که در مسائل مهم کشوری هم وارد میشود آیا ریز موارد و مباحث در همان حدی از آن انعکاس پیدا میکند که از مجلس خبرگان. یا شورای عالی امنیت ملی که یکی از مهمترین ارکان این کشوراست. آیا تمام مباحث آن منعکس میشود؟ حتما نمیشود. بنابراین رسانهای شدن مجموعه مذاکرات یک مجموعهای یا ساختار سیاسی کشور برمیگردد به اینکه تا چه اندازه اطلاع پیدا کردن مردم ضرورت داشته باشد و مفید باشد ویا چقدر میتواند مورد سواستفاده دشمن واقع شود که در این شرایط خود مردم تمایلی ندارند که خوراک دشمن را تهیه کنند. ـولی این دلیلی بر این نمیشود که ما نگوییم چرا نمایندگان مجلس خبرگان در کارهای اجرایی فعالیتی ندارند و عملیاتی کار نمیکنند و از حالت تئوریک خارج نمیشوند. ما باید انتظارمان از هر قسمتی درحدی باشد که قانون برای آن مشخص کرده است. مثل این میماند که ما بگوییم چرا سازمان عقیدتی سیاسی در زمینه فناوری هستهای نظری نمیدهد. جواب این است که چون ما از این سازمان توقعی نداریم در این خصوص کار کند وباید در راستای قانون باشد. ما هنوز دارای یک تضاد فکری هستیم که کار را تنها کار اجرایی میدانیم و کار تحقیقاتی و فرهنگی را به دلیل اینکه ملموسی فیزیکی را ندارد کارتصور نکینیم. خوب این تلقی در ارتباط با کار با یک کشور جهان سومی استنباط میشود. اما اگر شما بروید به کشورهای پیشرفته اتفاقا کار اجرایی را به عنوان رده دوم یا سوم یک کار در نظر میگیرند. در کشورهای پیشرفته بهایی که به کارهای نرم میهند به مراتب بیشتر از کارهای اجرایی است. شما بروید در یک کارخانه بزرگ کامپیوتر سازی آن قسمتی که قطعات را از لحاظ فیزیکی کنار هم قرار میدهند به راحتی میتوانید وارد شوید و مانعی برای حضور شما وجود ندارد اما شما وقتی شما وقتی وارد فضای فکری میشوید اگر کد به آن قسمت ندهید در به روی شما باز نخواهد شد وقتی هم وارد شدید میبینید نه کامپیوتر و مداد و چند ورق کاغذ پس انجا جای حساس و مهمی است که درش به روی هر کسی باز نیست. ما می خواهیم بگوییم اگر مجلس خبرگان در کارهای پژوهشی و فکری کار میکند چه بسا اهمیتش از ورود به عرصه اجرا بسیار بالاتر باشد. چه بسا شما در قانون نمیبینید که برای مجلس خبرگان عرصه اجرا تعریف شده باشد. قانون برای مجلس خبرگان در مرحله خلا رهبری، تعیین رهبر را در وظایفش قرار داده پس تا زمانی که این خلا برای رهبر به وجود نیاید عرصه ای هم برای خبرگان به وجود نمیآید. دوم تا زمانی که یک رهبر شرایط رهبری را داراست شرایط کاری برای مجلس خبرگان پیش نمیآید زمانی که یک رهبر شرایط لازم برای رهبری را از دست بدهد مثلا حالت فراموشی به او دست بدهد و در نتیجه آن بعد علمی او اثرگذاری خودش را از دست بدهد که در این جا مجلس خبرگان ملزم است تکلیف رهبری را مشخص کند پس تا زمانی که یک رهبر دچار چنین حالاتی نشده طبیعی است که عرصهای برای فعالیت مجلس خبرگان هم به وجود نمیآید. مجلس خبرگان یک تکیه گاهی است که دغدغه را از ذهن مردم پاک میکند. در زمان حیات حضرت امام که مردم هنوز تجربه عملکرد خبرگان را نداشتند مردم این دغدغه را داشتند که اگر امام از دنیا برود چه کسی جای امام را پر میکند. اما بعد از فوت امام در14 خرداد68 که مردم عملکرد مجلس خبرگان را دیدند و مجلس خبرگان در این عرصه تجربه کردند الان شما میبینید در مسئله رهبری که مهمترین مسئله نظام است مردم دارای حالت اضطرار و دغدغه نیستند. ـ پس میتوانیم بگوییم خبرگان تداوم رهبری را استحکام میبخشد. بله باعث آرامش جامعه و بی دغدغهگی مردم است و عدم امید دشمنان از شرایط بحرانی بعد از یک رهبر است و فکر نکنند که رهبر از دنیا رفت بعد از آن خلایی در نظام بوجود بیاید و چالشهایی ایجاد شود. نکته دیگر در نظارت قانون اساسی در بحث رهبری است. در مجلس خبرگان کمیتهای وجود دارد که باز هم این حیطه کاری لازمهاش این نیست که رسانهای شود.. رهبر ستون میانی خیمه یک نظام و در کشور ما ستون میانی خیمه انقلاب است اگر ضربه ای بخورد به کلیت نظام منتقل میشود. این است که بحث نظارت باید انجام شود اما نه اینکه ریز مباحث نظارت رسانهای شود بلکه دایره بسته رهبری و مجلس خبرگان مورد بررسی قرار گیرد و به سنجیده تر شدن تصمیماتی که در سطح کلان کشور اتفاق می افتد بیانجامد و این نیاز به طرح رسانهای ندارد. به دلایل مختلف قانون اساسی یک راه بسیار خرد مندانه ای را در پیش گرفته که در مورد اغلب ارکان مهم نظام یعنی ریاست جمهوری، انتخابات مستقیم مردم را دخیل کرده اما در مورد رهبر آمده مجلس خبرگان را پیش بینی کرده و انتخابات مستقیم را نگذاشته بسیار جنبههای حکیمانهای بر این تصمیم لحاظ شده. شرکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان به عبارتی شرکت مردم در انتخابات رهبر است منتها با یک واسطه مردم رییس جمهور را با یک واسطه انتخاب میکنند و همین مردم وزیر را با یک واسطه انتخاب میکنند.رهبر هم همینطور مردم با یک واسطه در تعین رهبری دخالت میکنند شرکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان شرکت مردم در تعیین رهبری است.. ـ شما 4 دوره نماینده مجلس شورای اسلامی بودید و با توجه به اینکه حضور آقای رفسنجانی چند دوره در مجلس شورای اسلامی حضور داشتند فکر میکنید تاثیر مثبتی در ادامه کارتان در مجلس خبرگان دارد. طبیعی است حضور در هر عرصهای که برای انسان کسب تجربه را به همراه دارد میتواند در مسئولیتهای بعدی اثر گذار باشد مخصوصا وقتی حضور در عرصهای باشد که انسان اشراف بیشتری بر مسائل پیدا کند. مجلس شورای اسلامی مثل سکوی بلندی است که همه عرصه ها را از این سکو مورد بازدید قرار دهد محدود به یک دایره بسته ای نیست. حتی یک وزیر هم نمیتواند اشراف یک نماینده مجلس را داشته یاشد. در نتیجه فردی که در دوران مجلس در ارتباط با مدیران مختلف و فقها در ستون مدیریتی بوده، بهتر میتواند با توجه به قانون اساسی ذکر شده بررسی کند که این فرد، فردی مناسب برای رهبری نظام است یا خیر. طبیعی است فردی که در عرصه نمایندگی مجلس بوده عینی تر به قضاوت بپردازد. ما در این دوره مجلس خبرگان با چهره عزایزانی مواجه هستیم که در عرصههای مختلف مدیریتی حضور داشتند و دارای قدرت تشخیص در این زمینه هستند آن عرایضی که عرض کردم خدای ناکرده اثباتی در نفی دیگری نبود. ـ میتوانیم نتیجه گیری کنیم که مجلس چهارم خبرگان با توجه به اینکه ریاستش بر عهده آقای هاشمی رفسنجانی است به مجلس عملیایت تر و کارامدتری نسبت به دورههای گذشته تبدیل شده است. انشالله این سوال را بگذارید زمانی که به مجلس خبرگان راه یافتم پاسخ خواهم داد.