وضعيت شكننده خودروسازان
دكترمحمد حسين اديب
براساس شاخصهاي اعلام شده توسط اكونوميست، قيمت خودرو طي سال گذشته در بازار جهاني حدود 48 درصد كاهش داشته است با اين روند اكنون صنايع خودروسازي دنيا با مازاد ظرفيت حداقل 40 درصدي مواجه هستند. با اين شرايط جنرال موتورز بهعنوان بزرگترين شركت خودروسازي آمريكا كه ميزان فروش آن در سال 2004 از ميزان توليد ناخالص ملي 144 كشور دنيا بيشتر بود و به مظهر ثروت اين كشور تبديل شده بود، با وجود 60 ميليارد دلار كمك كشورهاي آمريكا و كانادا اعلام ورشكستگي كرد. با اين چشمانداز صنعت خودروسازي داخلي در معرض رقابت شديد جهاني قرار گرفته و قطعات خودرو در سطحي گسترده در چين توليد ميشود. همچنين روند كنوني كه در اقتصاد جهاني دنبال ميشود، انتقال بخش عمدهاي از صنايع قطعهسازي دنيا به چين است و اين امر رقابت را براي قطعهسازان ايراني سختتر ميكند. چشمانداز يكسال آينده صنايع خودروسازي، تشديد رقابت بين قطعهسازان داخلي و خارجي خواهد بود. اما مشكلي كه بهطور مشخص وجود دارد كاهش قيمت كالاهاي صنعتي در منطقه دلار با شاخص اكونوميست به ميزان 48 درصد و نرخ 25 درصدي تورم طي سال گذشته در ايران است. به عبارت ديگر طي سال گذشته قطعات خارجي حدود 48 درصد ارزانتر به كشورمان وارد شد در حالي كه قطعهسازان داخلي بهدليل تورم موجود، محصولات خود را 25 درصد گرانتر توليد كردند كه بايد تورم امسال را نيز به آن افزود. اگر نرخ ارز تا پايان سال ثابت بماند و تورم حدود 20 درصد باشد نيز فاصله 93 درصدي بين قيمت قطعه توليد داخل و قطعات وارداتي را شاهد خواهيم بود كه اين امر بيانگر تشديد رقابت براي صنايع خودروسازي كشورمان در سطحي نه شكننده بلكه فلجكننده خواهد بود. شرايط كنوني توليد خودرو در كشورمان به بدهي بيش از 10 هزار ميليارد توماني ايرانخودرو منجر شده است. مجموعه اين شرايط نشان ميدهد، صنعت خودروسازي ايران در آستانه وضعيت شكنندهاي قرار دارد. رقابت در صنعت خودرو و قطعهسازي بهخودروسازان ايراني كشيده شده و اين بخشي از فرايند تشديد رقابت در اقتصاد جهاني است. از سوي ديگر اكنون رشد چشمگير بهرهوري در اقتصاد جهاني را شاهد هستيم؛ بهنحوي كه بهرهوري تا سال 1990 سالانه 5/1 درصد افزايش مييافت اما از سال 2002 رشد سالانه 5/4درصدي بهرهوري در اقتصاد جهاني را شاهد بودهايم. علت اصلي مشكلات صنايع خودروسازي و قطعهسازي ايران رشد چشمگير بهرهوري در اقتصاد جهاني و كندي رشد اين شاخص در ايران در مقايسه با دنياست. با اين روند اكنون صنعت خودروسازي ايران طبيعت باران را پيدا كرده و عمر خود را در سقوط طي ميكند. اگر اين اتفاق امسال رخ ندهد وقوع آن در سال آينده اجتنابناپذير است. روي ديگر شرايط موجود صنعت خودروسازي ايران آن است كه اكنون مصرفكننده ايراني قرباني تشديد بدهي خودرو سازان داخلي است و نميتوان كار چنداني در اين زمينه انجام داد. همچنين براي خروج خودروسازان از بحران كنوني بايد در كنار بهرهگيري از ابزارهاي تعرفهاي، شكلگيري توازن و تعادل مالي در يكي از شركتهاي خودروسازي داخلي را دنبال كنيم؛ به شيوهاي كه همه چيز به اين نكته تعبير و تفسير شود. البته اين امر كاهش كيفيت و كميت قطعات و تيراژ توليد خودروهاي داخلي را بهدنبال خواهد داشت، اما بايد همه براي جلوگيري از سقوط و ورشكستگي صنعت خودروي كشور تلاش كنيم. اكنون بدهي بيش از 10 هزار ميليارد توماني بزرگترين خودروساز كشور، مسئلهاي ملي محسوب ميشود. منبع: همشهری