راه برون رفت ايران خودرو از بحران
محمود فراهانی
درحالي كه بدهي رسمي بانكي شركت ايران خودرو به عنوان بدهي رسمي اين شركت حدود 5 هزار ميليارد تومان و كسري حساب در گردش اين خودرو ساز بزرگ خاور ميانه نيز حدود 3/2 هزار ميليارد تومان است. يافتن راهي كه بتواند در كوتاه ترين زمان ممكن و با كمترين هزينه، منابع لازم را در اختيار بزرگترين خودرو ساز خاور ميانه قرار دهد كار آساني نيست. اما اين مسئله به معني نبود راه حل نيست. يكي از راه حل هاي خيلي مهم و كاربرد جهت جذب منابع براي ايران خودرو استفاده از اوراق قرضه اسلامي صكوك است. اين اوراق در عين حال كه با شرع اسلامي تطابق كامل دارد به دلايلي كه از پي خواهد آمد مي تواند منابع زيادي حتي بيش از چند هزار ميليارد تومان را در اختيار دولت براي تزريق به ايران خودرو قرار دهد. اساسا براي انتشار اين اوراق دو شرط اساسي و جود دارد. 1-تعين نرخ سود اوراق به طوري كه از يك سو متناسب با سودي كه شركت مي برد ياشد، در عين حال انگيزه براي خريد را افزايش دهد. به نظر مي رسد نرخ سود 19 تا 20 درصد انگيزه مناسب لازم را ايجاد كند. 2- انگيزه معامله اين اوراق در بازار سرمايه بوجود آيد. اين امر باعث مي شود كه منابع گرد آوري شده از دست ناشر اوراق به راحتي خارج نشود و به تعبير ديگر بازخريد اوراق از سوي ناشر اوراق در مواقع خيلي ضروري اتفاق بيفتد. براي تحقق چنين امري نرخ سود باز خريد او راق بايد پايين و پرداخت سود نيز هر دوماه يا سه ماه باشد. بنا براين به نظر مي رسد نرخ سود بازخريد اوراق از سوي ناظر رقمي بين 10 تا 11 درصد باشد.فاصله حدود 10 درصد سود بين فروش و باز خريد اوراق صوكوك باعث ايجاد انگيزه معامله اين اوراق در بورس مي شود. نحوه انتشار براي انتشار اين اوراق در واقع دولت بايد دست به كار شود. دولت مي تواند با انجام يك مهندسي مالي مناسب به انتشار اين اوراق بپردازد. شكل كلي كار اينگونه است كه دولت بخشي از داراييهاي ايرانخودرو را خريداري مي كند و با استفاده از فرايند هاي مرسوم اين دارايي ها را مجددا به شركت ايران خودرو اجاره مي دهد واز سوي ديگر به انتشار اوراق صكوك به پشتوانه دارايي خريداري شده اقدام مي كند . سود اين اوراق در واقع از محل اجاره بها تامين مي شود. ساختار اجرايي دولت با تشكيل يك شركت مجازي با طول عمر مدت زمان اوراق مورد انتشار، دارايي هاي لازم را از شركت ايران خودرو خريداري مي كند. اين شركت هم مي تواند در بانك مركزي و هم در وزارت صنايع تشكيل شود.اين شركت پس از خريد دارايي ها ي براي مثال خطوط اصلي توليد ايران خودرو ،اين دارايي هاي واقعي را مجددا به شركت اجاره مي دهد. اين شركت در اين حال اوراق صوكوك را با پشتوانه دارايي هاي فيزيكي خريداردي شده (خطوط توليد ايران خودرو) و با تضمين خود طراحي و با ابزارهاي مرسوم (شركتهاي سرمايه گذاري و ديگر نظام هاي بازار سرمايه بازاريابي و به فروش مي رساند. نرخ سود تعيين شده نيز از محل اجاره بهاي داراييي هاي اجاره داده پرداخت مي شود. از مزيت هاي مهم اين اوراق تضمين دولتي آن است. اوراق دولتي معمولا با ريسك صفر درصد در نظر گرفته مي شود. بنابر اين احتمال جذب منابع از داخل و خارج بالا است.