انتقاد فارین پالیسی از سیاست تحریم آمریکا
آسیبپذیری ایران نسبت به تحریم سوخت بسیار کمتر از آن است که آمریکایی فکر میکنند. علاوه بر این، ایران با طرحهایی که در حال اجراست، روز به روز وابستگیاش را کاهش میدهد.
سیاست تحریمهای آمریکا، شانس کمی برای آسیبرسانی اقتصادی یا ایجاد تغییرات در مواضع نظام ایران را داراست. چرخهای بوروکراسی واشنگتن کندتر از آهنگ تغییرات ایران حرکت کرده است. در تلاشی برای ممانعت از تبدیل ایران به یک قدرت هستهای، کنگره آمریکا، وابستگی جمهوری اسلامی به واردات سوخت را هدف قراردادهاست. به گزارش سرویس بینالملل «فردا» به نقل از سایت "فارین پالیسی"، اقدام فوق بر این منطق استوار است که با وجود آنکه ایران یکی از غولهای نفتی محسوب میشود، اما 40 درصد بنزین مصرفی را از خارج وارد می کند. در نتیجه آنها معتقدند که در صورت مشارکت بینالمللی در زمینه تحریم، ایران تحت فشار قرار میگیرد و مجبور به بازنگری در برنامههای هستهای می شود. با توجه به داشتن حمایت 74 سناتور و 294 نماینده، تردید کمی درباره تصویب این قانون که توسط دو حزب آمریکایی پشتیبانی میشود، وجود دارد. اما تنها یک مشکل وجود دارد: آسیبپذیری ایران نسبت به تحریم سوخت بسیار کمتر از آن است که آمریکایی فکر میکنند. علاوه بر این، ایران با طرحهایی که در حال اجراست، روز به روز وابستگیاش را کاهش میدهد. محمود احمدینژاد برای از بینبردن این ضعف استراتِژیک، اقدامات چشمگیری را پیگرفتهاست. وی گسترش زیرساختهای پالایشگاهی کشور را در اولویت قرار دادهاست. در این راستا، پروژه توسعه 9 پالایشگاه موجود ایران در حال انجام است و 7 پالایشگاه جدید هم در مرحله طراحی یا ساخت هستند. تا 3 الی 5 سال آینده، پالایشگاههای فوق ظرفیت پالایشی کشور را دو برابر میکند و با عربستان برابر خواهد شد. اقدامات فوق و همچنین طرح موفق سهمیهبندی بنزین، نیاز ایران به واردات محصولات نفتی به میزان قابلتوجهی کاهش یافته است. با توجه به این کاهش، وابستگی روزانه به بنزین وارداتی به کمتر از 25 درصد خواهد رسید.انتظار میرود که با اضافه شدن ظرفیت پالایشگاهها در سال آینده، این میزان به 15 درصد برسد. ایران برنامهریزی کردهاست که تا حدود سال 2012 در مورد بنزین به خودکفایی برسد و در فاصله کوتاهی، جمهوریاسلامی خود به یک صادرکننده تبدیل شود. ایران در جهت بالابردن ظرفیت پالایشگاهی، با شرکتهای فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، سوئیسی، کرهای، رومانیایی، ایتالیایی، دانمارکی، ژاپنی، چینی و حتی آمریکایی مذاکره و همکاری کردهاست..اقدامات تشدید کننده محدودیت که در قانون "تحریم مواد نفتی پالایش شده ایران" آورده شده، ممکناست موجب تجدیدنظر بعضی از این شرکتها در همکاریاشان شود. اما این فکر که تحریمهای جدید آمریکا بر واردات بنزین -که در واشنگتن به عنوان یک اقدام "موثر" معرفی میگردد- برای حرکت ایران به سوی خودکفایی در انرژی مشکلآفرین خواهد بود یا اینکه موجب تضعیف نظام خواهد شد، بیش از حد خوشبینانه است. نویسنده مطلب فوق در ادامه دو دلیل برای حرف خود آوردهاست. اولاً شرکتهای خارجیای که در طرح توسعه پالایشگاههای ایران هستند، در بخشهای دادن لیسانس، مشاوره، سرمایهگذاری، طراحی و مهندسی همکاری کردهاند. در بیشتر موارد کارهای فوق به اتمام رسیدهاست و مرحله ساخت برعهده ایرانیهاست. حتی اگر شرکای خارجی تحریمها را بپذیرند. تاثیر محدودی بر پروژهها خواهد گذاشت. دلیل دوم وابستگی روز افزون ایران در برنامه توسعه پالایشگاهها به چین وابسته است. پکن تمایلی به همکاری با هرگونه تحریمی که توسط آمریکا در پیش گرفتهشده، نشان ندادهاست.در ماههای اخیر، شرکتهای چینی حضور خود را در بخش نفت ایران بطور چشمگیری افزایش دادهاند. برنامهریزی شدهاست که در ماههای آتی، "سینوپک" (شرکت دولتی نفتی چین) پروژه توسعه پالایشگاههای تبریز و شازند، که 3.3 میلیون بشکه در روز به تولید روزانه سوخت می افزاید، را تکمیل کند. ایران همچنین 3 قرارداد مشارکت در پروژههای پالایشگاهی در مالزی، اندونزی و سوریه به امضا رسانده است. احتمال لغو قراردادها توسط این سه کشور، محال است. همزمان با این اقدامات، ایران در تلاش برای استفاده از سوختهای جایگزین برای کاهش مصرف بنزین است. سه سال پیش، دولت ایران طرحی را ارائه کرد که طبق آن، ماشبنها به جای بنزین، از گاز طبیعی استفاده کنند. ایران در رده سوم ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد. علاوه بر این، ایران یکی از بزرگترین تولید کنندگان متانول در دنیاست. این کشور چهار واحد صنعتی متانول دارد و در حال ساخت دو واحد دیگر که پیشبینی میشود از بزرگترین در دنیا باشد، است. با تکمیل آنها، ظرفیت تولید ایران به میزان 60 درصد افزایش مییابد.این کارخانهها که با کمک یک شرکت دانمارکی در حال ساخت است، برای کاهش حداقل 5 درصد از مصرف بنزین، امکان استفاده از الکل را به عنوان سوخت جدید فراهم میشود. با توجه به اینکه چنین کاربردی، نیاز به هیچگونه تغییری در سیستم ماشین ندارد. آخرین مسئله نیز تشویق مردم به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی است. تمام اقدامات فوق نشان میدهد که سیاست تحریمهای آمریکا، شانس کمی برای آسیبرسانی اقتصادی یا ایجاد تغییرات در مواضع نظام ایران قابل تصوراست. و تنها در صورتی می توانست موثر باشند که وابستگی ایران به بنزین، عمیق بود. اما شرایط دیگر بدین نحو نیست. چرخهای بوروکراسی واشنگتن کندتر از آهنگ تغییرات ایران حرکت کرده است. ضمناً در تنظیم تحریمها، از تغییرات ساختاری در دورنمای امنیت انرژی ایران، غافل مانده اند. در ماه می، جمهوری اسلامی قرارداد لوله نفتی با پاکستان به امضا رساند که امکان دسترسی گاز طبیعی ایران را به بازارهای آسیایی فراهم میکند. وزیر نفت هند اعلام کرد که دهلی هرگونه فشار خارجی درباره گسترش خط لوله به کشور تاثیری نخواهد گذاشت. معنی چنین حرفی این است که بزودی، میلیونها هندی وابسته به برق ایران خواهند بود. شرکت عظیم روسی گازپروم هم نسبت به سرمایهگذاری در این پروژه ابراز تمایل کرده است. ماه گذشته هم در حالی که کشورهای اروپایی در حل امضای قرارداد خط لوله ناباکو بودند، ایران قرارداد اتصال خط لوله خود به ترکمنستان را امضا کرد. ایجاد مانع در هر کدام از اقدامات فوق، می تواند نسبت به تحریم بنزین، تاثیر بیشتری در ممانعت از تبدیل شدن ایران به یک قدرت منطقهای داشته باشد.