«ارشاد» سالهاست كه مثله شده
گفتگو با علیاكبر اشعری
یكي از مهمترين چالشهاي جامعه ايراني در عصر حاضرچالش در عرصه فرهنگي است. چالشي كه از نبود فرهنگسازي در عرصههاي مختلف اجتماعي تا روشن نبودن تكليف قانوني بسياري از دستگاههاي فعال در عرصه فرهنگ و از همه مهمتر اجراي برنامههاي گاهي موازي و حتي متناقضنشات مي گيرد و همه و همه گرهي كور در اين عرصه ساختهاند و ظاهرا قرار هم نيست كسي به فكر باز كردن اين گره و دستكم پيشگيري از كورتر شدن آن باشد. بسياري از مشكلات كنوني جامعه ريشه در بيتوجهي به فرهنگ به عنوان بستر و زمينه اصلي ساختار اجتماعي از يكسو و از سوي ديگر دستگاههايي دارد كه نميدانند چه بايد بكنند و مدام دركار يكديگر دخالت ميكنند. در كنار وزارت ارشاد به عنوان متولي اصلي حوزه فرهنگ، دهها دستگاه ديگر در حال فعاليت هستند و هركدام به باور خود وظيفه قانوني خود را انجام ميدهند. اين در حالي است كه بسياري از كارشناسان از موازي كاري و حتي تداخل فعاليتهاي برخي از دستگاههاي فرهنگي داد سخن دادهاند. به باور علياكبر اشعري، مشاور فرهنگي رئيسجمهور بايد زمينهاي فراهم شود كه هر دستگاهي به وظيفه قانوني خود عمل كند و از دخالت در كار ديگران بپرهيزد. علياكبر اشعري كه سابقه زيادي در عرصه فرهنگي دارد در اين گفتگو بر ضرورت قانونمند كردن وظايف دستگاهها و قدرت بخشيدن به وزارت ارشاد به عنوان محور اجراي فعاليتهاي فرهنگي در كشور تاكيد دارد. كتابخانه ملي طي 4 سال گذشته به عنوان دستگاه ديپلماسي فرهنگي هم ايفاي نقش كرده است . اين مساله در ديگر حوزهها هم وجود دارد. يعني هر دستگاهي به صورت مجزا اين نقش را در حوزه خود بازي ميكند. دليل انتخاب چنين رويكردي چه بوده است؟ فرهنگ همانگونه كه در كشور ميتواند به عنوان زيرساخت و بنمايه همه تصميمات قرار گيرد در روابط بينالملل هم ميتواند همين نقش را ايفا كند. در واقع ما در كل جامعه بشري مجموعهاي هستيم كه به طور مستقل هم هويت خود را دارد. اين جامعه صرفنظر از عوامل داخل هر كشور خودش هم هويت دارد؛ يعني نميشود گفت براي ما نميتواند مهم باشد كه در فلان نقطه دنيا چه اتفاقي ميافتد و اتفاقات به ما ارتباطي ندارند، بنابراين امتها نياز به تعامل دارند. نياز به ارتباط دارند. نياز به استفاده از ظرفيتهاي يكديگر دارند و علاوه بر اين ميتوانند بر روابط دولتها هم تاثير بگذارند، يعني اگر ملتها به هم نزديك شوند دولتها زياد نميتوانند جدا باشند. ما هم به اين دليل كه سازمان ما ميتواند با همتاهاي خارجي خودش در تعامل باشد، هم از نظر تامين منابع مورد نياز، هم انتقال تجربيات و هم پاسخ به سوالات مخاطباني كه به هر كدام از ما مراجعه ميكنند و منابع مورد نظر در كشور ديگر است و از همه مهمتر زمينههايي كه ميتواند ما را به يك ادبيات واحد در حوزه كاري خودمان برساند فعاليت ميكنيم كه ماموريت فرهنگ هم همين است. ما در اين مدت در كنار تفاهم نامههايي كه امضا كردهايم 2 نهاد منطقهاي را احيا كردهايم و يكي را هم به وجود آوردهايم. علاوه بر اين تلاش داريم در نهادهاي بينالمللي تخصصي آرشيو و كتابداري هم حضور جدي داشته باشيم. 2 نهادي كه احيا كرده و به وجود آوردهايم يكي اتحاديه آرشيوهاي كشورهاي جنوب غرب آسيا و ديگري اتحاديه كتابخانههاي ملي كشورهاي عضو اكو بود. از ديگر تلاشها هم استفاده از ظرفيت يونسكو براي فرهنگ كشورمان بود كه در اين راستا در برنامه حافظه جهاني يونسكو حضور يافتيم كه 6 دوره آن برگزار شده بود و كشورها با معرفي آثار خود و ثبت در اين حافظه براي كشور خود افتخار به دست ميآوردند. ما از اين برنامه غايب بوديم. از سال آغاز حضور ما با همكاري اعضاي كميته كه از روساي كتابخانههاي بزرگ كشور هستند تاكنون 3 اثر در حافظه جهاني به ثبت رساندهايم. يكي وقف نامه ربع رشيدي و شاهنامه بايسنقري در سال نخست و امسال هم مجموعه اسناد اداري آستان قدس رضوي در عصر صفويه بود. الان هم كميته در تلاش است 2 اثر ديگر را براي دوره بعد تهيه و به منظور ارسال به يونسكو بررسي كند. متاسفانه درسالهاي اخير و به دليل مشكلات عمدهاي چون اولويت نداشتن فرهنگ در برنامهها وزارت ارشاد را در دولت هشتم مثله و از جمله دو سازمان مهم را از آن منفك كردند نكته ديگري كه بايد بگويم اين است كه به نظر ميرسد مكانهاي فرهنگي در2 زمينه ميتواند بازوي خوبي براي دولت باشند، يكي لابي دولت با ديگر كشورهايي كه با آنان ارتباط دارند و ديگر ارتباط با نخبگان داخلي كه با اين سازمانها در ارتباطند، يعني از ظرفيت اين حضور گسترده نخبگان براي پيشبرد اهداف خود و دولت بهره كافي ببرد. سوال من همين است كه چرا در غياب دستگاههايي كه بايد ديپلماسي فرهنگي تدوين و اجرا كنند كتابخانه ملي و ديگر دستگاهها هر كدام براي خود ديپلماسي تدوين و اجرا ميكنند؟ البته بخشي از ديپلماسي و نه همه آن را، چون ما وارد همه حوزهها نميشويم. ما در گفتگوهاي فرهنگي با آن بخشي از فعاليتها كار داريم كه مربوط به خودمان است. مثلا با آن بخش از فعاليتها كه به ميراث فرهنگي يا فعاليتهاي حوزه قرآن ميشود كار ي نداريم. فكر ميكنيم كه گسترش اين فعاليتها براي رسيدن به يك تفاهم سياسي موثر است وبه آن كمك بسيار ميكند. ببينيد اين چند پارگي و تشتت كه در حوزه فرهنگي ديده ميشود مساله اصلي است. يعني سازمان شما در حوزه خودش، سازمان اوقاف، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، وزارت ارشاد و... هر كدام از اين دستگاهها براي خودشان كار ميكنند و در بسياري از زمينهها هم موازي كاري و حتي چندباره كاري هم ديده ميشود. در حوزه ما اين چند پارگي وجود ندارد؛ چرا كه در راستاي فعاليتهاي وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و هماهنگ با آنها عمل ميكنيم. وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ ارتباطات هم در بطن فعاليتهاي ما حضور فعال دارند. چرا كه ما اعتقاد داريم مجموعه سياست خارجي ما بايد در يك جا جمع شود، گره بخورد و از سوي وزارت امورخارجه در جهان اجرا شود و به گفته شما دچار تشتت و پراكندگي نشود. اين كه شما اشاره ميكنيد را ميتوان چنين مطرح كرد. همه ما از اين ظرفيتي كه در سطح جهان براي ما وجود دارد بهره ميبريم، اما اين كه آيا مجموعه نظام يا دولت طرحي براي اين كار دارد يا ندارد؟ بايد بگويم متاسفانه ندارد. مثلا اين كه بگوييم مجموعه سياست خارجي دست به دست هم داده و به يك تفاهم رسيده و يك سازوكاري براي هر حوزه تعريف كرده و براي اجرا به بخشهاي مختلف ابلاغ كردهاند كه مجموعه اين اهداف به صورت يك پازل عمل كند و وقتي كنار هم قرار ميگيرد دولت را به اهدافش برساند، نه چنين چيزي در كشور ما وجود ندارد. در اين مجموعه وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي چنين برنامهاي نداشتهاند، بلكه بر عكس بوده است؛ يعني ما درخواست خودمان براي يك نوع ارتباط يا يك فعاليت را به وزارت امورخارجه يا سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي دادهايم و آنها هم كمك كردهاند و انجام شده. طبيعتا بهترين روش همان روش اول است، يعني تعيين يك نقشه راه كه مثل تمام حوزهها تكليف ما را روشن كند. مثلا فرض كنيد در مسائل انتخابات اخير اتحاديه اروپا موضعگيري كرد. به نظر من اگر يك اتاق فكري وجود داشت كه ميتوانست يك برنامه مدون به همه ما توصيه كند كه در حوزه خودمان چه كنيم، الان ميتوانستيم با نشاطتر، فعالتر و پر تحركتر در حوزه خودمان فعاليت كنيم. در حالي كه تاكنون چنين پيامي به ما نرسيده است. من به حوزه سياست كاري ندارم. با توجه به اين كه شما در طول دستكم20 سال گذشته در ردههاي مختلف اجرايي يا مشورتي حضور داشتهايد، پرسش من اين است كه در حوزه فرهنگ چرا چنين اتفاقي هرگز نيفتاده كه تمام فعاليتها در يك مجموعه متمركز شود و پراكندهكاري و تشتت موجود به حداقل ممكن برسد؟ اين اشكال به ما برميگردد كه تفكر سيستمي نداريم. هر كس تلاش ميكند كار خودش را پيش ببرد و كارنامه خودش را پر بار كند و موفقتر جلوه دهد. در اين زمينه كارهايي انجام ميدهيم كه به ما مربوط نيست. گاهي هم كارهاي مربوط به خودمان را انجام نميدهيم و درگير كارهاي ديگران ميشويم. به نظر ميرسد بايد يك نظام و تفكر ملي بر امور ما حاكم شود. اين اتفاق نميافتد و اين طور نخواهد شد كه ما سرمان را زير بيندازيم و كار خودمان را انجام دهيم و زماني هم كه كارهايمان به هم گره خورد، دچار سردرگمي و پريشاني شويم. ما در بعضي از مجامع بينالمللي مثل يونسكو شركت ميكنيم. 2 سال گذشته در مجمع عمومي يونسكو من شركت كردم. از ايران نمايندگاني از وزارت علوم، سازمان ميراث فرهنگي و چند دستگاه ديگر حضور داشتند. تنها سفير ايران در پاريس تلاش داشت اندك هماهنگي ميان نمايندگان ايران داشته باشد، در حالي كه هيچ هماهنگي و وحدت رويهاي از تهران براي اين گروهها در نظر گرفته نشده بود. هر گروه به صورت جداگانه در كميسيونهاي مربوط شركت ميكرد و در پايان هر نشست هم كسي به كسي كاري نداشت. يعني به گونهاي نبود كه نمايندگان گروهها دور هم جمع شوند و براي برنامههاي خود نظرخواهي كنند و تشريك مساعي داشته باشند. اين يك مساله مهم و اساسي است كه نگاه ما جزيرهاي است و نه سيستمي. نبود نگاه سيستمي يك بحث است و دنبالهدار نبودن اندك تصميمات هم بحث ديگري است؛ مثلا در همين دولت نهم پس از طرح مظلوميت فرهنگ دولت با تشكيل كارگروهي براي حل مشكلات اين حوزه اقدام كرد. اين مساله چراغي بود كه فروغي نداشت و با يكي دو جلسه تمام بحثهاي آن هم به پايان رسيد. كارگروه بحثهاي خوبي داشت. در جلسات گروه اين اواخر خود دكتر احمدينژاد هم شركت داشت. علت اين كه جلسات كارگروه انعكاس بيروني نداشت اين بود كه رئيسجمهور اعتقاد داشت مصوبات اين گروه با نظرات كارشناسي و به صورت قانون مطرح شود و صرف يك توصيه نباشد كه ضمانت اجرايي هم نداشته باشد. اين مصوبات هم در شورايعالي انقلاب فرهنگي و هم در قالب برنامه پنجم توسعه در حال بررسي و تدوين است و ميتوان اثرات مصوبات اين كارگروه را در حوزه فرهنگ ديد. جلسات اين كارگروه تا بحثهاي اخير و انتخابات برگزار شد ونتايج خوبي هم داشت. چرا جلسات اين كارگروه هيچ انعكاسي در رسانهها نداشت و براي عموم مردم هم هيچگاه اطلاعرساني صورت نگرفت. كارهاي فرهنگي اينگونه نيست كه در مدت زمان اندك پاسخ گويد و بتوان نتايج آن را در جامعه ديد. در زمينه اطلاعرساني از جلسات اين كارگروه اقدامي صورت نگرفت، اما جلسات آن به قوت خود برگزار ميشد. با توجه به تاكيد معاون نظارت راهبردي رئيسجمهور بر ديده شدن مصوبات اين كارگروه در برنامه پنجم اين شورا ميتواند بسيار مهم باشد. نكته مهم اين است كه ما در راس هرم حوزه فرهنگ شورايعالي انقلاب فرهنگي را داريم كه به سياستگذاري و برنامهريزي در اين حوزه ميپردازد. در كنار آن وزارت ارشاد است كه با بسياري از دستگاههاي فرهنگي ما همتراز است. اگر ما وزارت ارشاد مقتدر داشته باشيم و به وظايف قانوني خودش عمل كند به شوراهاي اين چنيني هم نياز نخواهيم داشت. نگاه كنيد بيشتر مشكلات حوزه فرهنگ را كه بخواهيم بررسي كنيم و مجلس بخواهد از وزيري فراز و فرودهاي آن را بپرسد بايد برود سراغ وزير ارشاد. حتي مشكلات و خلاهاي قانوني را هم بايد از طريق وزارت ارشاد و با ارائه لايحه به مجلس حل كرد. متاسفانه در سالهاي اخير و به دليل مشكلات عمدهاي چون اولويت نداشتن فرهنگ در برنامهها، وزارت ارشاد را در دولت هشتم مثله كردند. سازمان ميراث فرهنگي را به بهانه اقتصادي بودن فعاليت در اين حوزه از وزارت ارشاد جدا كردند. كتابخانههاي عمومي را جدا كردند. عملا حوزههايي كه وزارت ارشاد ميتوانست در آنها سياستگذاري كرده و نظارت كند را از آن جدا كردند. در اين شرايط وزارت ارشاد باورش شد كه وزارت توليدات فرهنگي است و نه وزارت فرهنگ. باورش شد كه در توليد كتاب، فيلم، موسيقي، تئاتر و... پيشتاز شود و از توليدكنندگان حمايت كند. ديگر اين كه چنين حمايتهايي جامعه را به كجا ميبرد را كسي بررسي نميكرد. مثلا اين كه فلان نمايشگاه كتاب را كه وزارت ارشاد برگزار كرده چه تاثيري بر جامعه دارد و چه تاثيراتي خواهد داشت را كسي با آن كاري نبود. شاخصي براي بررسي اين مسائل وجود نداشت. اين مسائل مربوط به همين سالهاي اخير است يا هميشه وجود داشته؟ در حوزه وزارت ارشاد به دليل حضور بسياري از افرادي كه انگيزه بسياري براي عمل به وظايف و قوانين داشتند پويايي و نشاط و انگيزه وجود داشت. اگر كسي ميآمد كه روحيه محافظهكاري داشت و تنها درصدد اداره آن برميآمد اتفاق مهمي نميافتاد. در اين شرايط گرفتن بخشهاي مهمي از اين وزارتخانه كليدي خود ارشاد را با يك ضعفي مواجه ميكرد. به نظر من و همانطور كه در چند گفتگو اعلام كردهام وزارت ارشاد بايد ستاد فرماندهي حوزه فرهنگ باشد، يعني اگر در حوزههاي مختلف بازرگاني، اقتصاد، مسكن و... براي فرهنگ تصميم ميگيريم، طراح اصلي اين تصميمات بايد وزارت ارشاد باشد، چون وزارت ارشاد متولي فرهنگ عمومي كشور است. وزارت ارشاد ميتواند نقشه فرهنگي كشور را طراحي كند. هرچند مصوبات مورد نياز را شورايعالي انقلاب فرهنگي به تصويب ميرساند يا در مجلس صورت ميگيرد، اما طراح بايد وزارت ارشاد باشد. الان با تضعيف وزارت ارشاد ما با چند مساله روبهرو هستيم. يكي اين كه هر كسي كار خودش را ميكند و محصولات خودش را توليد ميكند و كسي هم پاسخگو نيست؛ مثلا صداوسيما و سازمان تبليغات هركدام كار خود را ميكنند. چه بسا محصولي كه مثلا فلان سازمان توليد ميكند با معيارها و وظايف وزارت ارشاد همخواني ندارد. حتي شورايعالي انقلاب فرهنگي بتازگي در حال راهاندازي شوراهايي است كه خلاهاي موجود وزارت ارشاد را ميخواهد پر كند. همين شوراي توسعه فعاليتهاي قرآني كه اخيرا به تصويب رسيده نوعي دخالت در كار وزارت ارشاد است. در اين شورا و در بند 5 آن كميتهاي در نظر گرفته شده است و اعضايي دارد كه اينها هيچ وقت نميتوانند دور هم جمع شوند و يك جلسه تشكيل دهند. ما از يك طرف شوراها را كم ميكنيم تا وزارتخانهها به وظايف خود برسند و از طرف ديگر همين كه يك وزارتخانهاي كمكاري داشت براي پر كردن خلا كاري آن شورايي تشكيل دهيم. به نظر من اين كه تا ببينيم يك دستگاهي ضعف عملكرد دارد براي پر كردن آن خلا بياييم فعاليتهاي موازي برايش تعريف كنيم، جز هدر دادن بودجه و امكانات و پايين آوردن كارايي مسوول اصلي كاري نكردهايم. به نظر من مهمترين كار دولت دهم بايد اين باشد كه دستگاهها را موظف كند كار خودشان را انجام دهند. هر سازماني فقط به كارهايي بپردازد كه قانون برايش تعريف كرده و به عهدهاش نهاده است و از تمامي كارهاي غيرمربوط خودداري كند. الان يكي از مسائلي كه شما هم اشاره كرديد و تداخل در كارهاست همين است كه مثلا من در حوزه كاري خودم با وجود روشن بودن وظايف قانوني، براي توسعه فعاليت حوزه دست به كارهايي ميزنم كه تداخل در كار ديگران ميشود و ديگران هم چنين ميكنند. مهمترين كار دولت دهم بايد اين باشد كه دستگاهها را موظف كند كارخودشان را انجام دهند هر سازماني فقط به كارهايي بپردازد كه قانون برايش تعريف كرده و به عهدهاش نهاده است به نظر من بايد دستگاههاي نظارتي مثل سازمان بازرسي كل كشور، ديوان محاسبات و مجلس شوراي اسلامي بند به بند وظايف دستگاهها را بايد بررسي كنند و از دستگاهها بخواهند كه به وظايف خود عمل كنند. در اين صورت بسياري از مشكلات موجود شناسايي ميشود و دستگاهها ميتوانند مشكلات خود را بررسي و رفع كرده و در راستاي وظايف قانوني خود كار كنند و اگر اين سازمان وارد حوزههاي ديگران شود به او تذكر دهند تا به كار خود بپردازند. اشاره كرديد به منشور توسعه فعاليتهاي قرآني. در همين زمينه وزارت ارشاد درصدد راهاندازي معاونت قرآني است كه با مشكل ساختاري اداري روبهرو شده است. از سوي ديگر، مركز توسعه و ترويج فعاليتهاي قرآني اين وزارتخانه در حال فعاليت است و از سوي ديگر سازمان اوقاف هم متولي امر قرآن است. در همين حال شورايعالي انقلاب فرهنگي هم درصدد راهاندازي بخشي موازي با اين ساختار است. به نظر ميرسد ميتوان با تغييرات اندكي در ساختار وزارت ارشاد بتوان تمام اين مشكلات را حل كرد. در مورد فعاليتهاي قرآني چون مخاطب فعاليتهاي قرآني همه مردم هستند و من چند روز پيش هم در يك نشستي اعلام كردم جداي از سن، جنس، قوميت و... اين كتاب مخاطب دارد. در اين زمينه لازم است متناسب با تمام افراد اين كتاب را ترجمه كرد و در اختيار هر قشر قرار داد. آيا همان ترجمهاي كه در اختيار تحصيلكردگان و سطوح بالاي علمي قرار ميگيرد بايد در اختيار كارگران و كشاورزان و افراد با سطح سواد كم قرار گيرد؟ آيا قرآن را نميتوان براي كودكان و نوجوانان به گونهاي ترجمه كرد كه برايشان لذتبخش و خواندني باشد؟ چرا اين كار نشده است؟ چون ما نيامدهايم در متن قرآن دست به توليد فيلم، سريال، كتاب، تئاتر و... بزنيم. هر كس كار خودش را ميكند. ما فيلمي ميسازيم كه وزارت ارشاد كه خودش هزينه ساختش را داده مجوز اكرانش را نميدهد و بعد ميآييم به تمام فعاليتها در يك نمايشگاه قرآن لعاب قرآني ميدهيم تا بگوييم كشور قرآني هستيم. قرآني شدن يعني اين كه قرآن در تمام زندگي و فعاليتها جاري شود. در زماني كه بحث معاونت قرآني مطرح شد من نامهاي نوشتم به وزير ارشاد و از آقاي صفار گله كردم كه تشكيل معاونت قرآني يعني اين كه ما يك معاونت راهاندازي كنيم و هركس كار خودش را بكند. قرآني شدن يعني اين كه تمام فعاليتها برگرفته از قرآن باشد و قرآن در متن تمام فعاليتها ديده شود. من در شكل ايدهآل معتقد به سازمان تبليغات، دفتر تبليغات سازمان اوقاف و ارشاد به اين شكل نيستم. اينكه اينها بيايند روي بحث مثلا فرستادن مبلغ و... كار كنند ايرادي ندارد، اما اين كه مثلا سازمان تبليغات بيايد در حوزه فيلم، تئاتر و موسيقي وارد شود و ارشاد هم وارد شود بشدت مخالفم. در حوزه حكومتي نبايد چنين باشد. در حوزههاي مردمي اينگونه تكثرها بسيار مثبت است و بايد باشد، اما در حوزه دولتي و حكومتي تنها يك نهاد بايد متولي اين امور شود. ابتداي انقلاب به دليل نبود يك سيستم متمركز وجود يك مركزي به نام حوزه هنري ضروري بود، ولي ديديم كه آن هم به عنوان دستگاه موازي وزارت ارشاد درآمد. اين يعني تداخل فعاليتي دستگاههاي دولتي و حكومتي؟ دقيقا. ما به جاي اين كه بودجههاي دولت را صرف توليد محصولات فرهنگي كنيم بايد اين بودجهها را صرف فرهنگ كنيم و توليد را به مردم بسپاريم. ما بايد از توليد فاخر و نه هر توليدي تنها حمايت كنيم. همين كاري كه وزارت ارشاد در 2 سال گذشته كرد. پيش از اين يارانهها به صورت مستقيم در اختيار ناشران قرار ميگرفت و از سال 86 تصميم گرفته شد كه اين يارانهها به صورت مستقيم به مخاطبان و كساني كه به صورت مستقيم بايد از اين محصولات استفاده كنند تعلق گيرند. اين كار باعث ميشود كه اصلاحي در توليد كتاب صورت گيرد. همين امر بايد در حوزه فيلم، تئاتر و موسيقي هم صورت گيرد. اين امر به رونق حوزه نشر هم كمك ميكند. شما نگاه كنيد وضعيت نشر در حوزه ناشران خصوصي بهتر از ناشران دولتي است. حتي ميزان كيفي توليد در اين عرصه قابل مقايسه با بخش دولتي نيست. بيشتر ناشران دولتي به ضرب و زور ارتباطاتي كه دارند كتابهايشان را به خورد بازاري ميدهند كه خواننده هم ندارد. من ميدانم كه يك موسسه دولتي سالانه بخش عمدهاي از بودجه دستگاه مادر خود را صرف خريد دوباره كتابهايي ميكند كه در طول سال چاپ كرده و حالا بايد خمير و به مقوا تبديل كند. اين دستگاه دولتي انبار ناشر مربوط به خود را خريداري ميكند تا ورشكست نشود. در حالي كه دولت با بخش خصوصي چنين نميكند. چه كار ميتوان كرد؟ بهترين كار اين است كه هر كس كار خودش را بكند و كار قانوني خود را انجام دهند. نكته اين است كه همه فكر ميكنند دارند كار خودشان را ميكنند و كار قانوني خودشان را هم ميكنند. ما بايد توليد را به بخشخصوصي بدهيم. اگر دولت ميخواهد الگوسازي كند بيايد به كمك بخشخصوصي يك نمونههايي بسازد و به بخشخصوصي هم اعلام كند كه اين نمونههاي فاخر مورد قبول است و بخشخصوصي را به توليد اين دست محصولات تشويق كند. ما در نمايشگاه مطبوعات در دوره تصدي مسووليت من در معاونت امور مطبوعاتي معيارهايي براي آثار تدوين كرديم. اعلام كرديم معيارهاي ما اين است و شما بايد بر اساس اين معيارها توليد كنيد و از صاحبنظران هم خواستيم كه اين معيارها را نقد كنند. دولت ميتواند در تمام اين حوزهها دست به تدوين معيارها و الگوهايي با همكاري بخشخصوصي بزند و به جامعه هم اعلام كند كه اين معيارها، معيارهاي محصول فاخر فرهنگي است. فعالان هم ميدانند كه معيارهاي آثار فاخر كدام است و چه محصولي بايد توليد كنند. به نظر من دولت بايد تصدي خودش در همه حوزهها را رها كند و ناشران بزرگ دولتي، موسسات خود را به كاركنان بدهند و خود به سمت هدايت و نظارت و پشتيباني از محصولات فاخر برآيند. بسياري از كارشناسان ميگويند خصوصيسازي در حوزه فرهنگ درست نيست. من درست خلاف اين نظر را دارم. فرهنگ ميخواهد جامعه را تغيير دهد. اگر خود فرهنگ در معرض تغيير نباشد كاري از پيش نميبرد. درست مثل تيم فوتبالي كه مربياش تنها به تئوري بسنده كند و اعضاي تيم حتي يكبار هم توي زمين نروند و تمرين هم نكنند. فعاليتهاي فرهنگي از فعاليتهايي است كه همه بايد در آن كشتي بگيرند. من با اين كه در مناسبتهايي چون اعياد مذهبي دولت و شهرداريها بيايند آذينبندي و هزينه كنند، مخالفم. بايد خود مردم بيايند و كار كنند. همانگونه كه در تمام فعاليتهاي مذهبي مثل عزاداريها مردم هستند و خودشان با عشق و علاقه كار ميكنند. الان هم اگر ميخواهيم مردم باشند بايد در حد نظارت و هماهنگي كردن ما باشيم و بس. اين ايدههايي كه جنابعالي داريد و در طول سالهاي زياد هم مطرح شده هيچ وقت در سطح فرهنگ ديده نشده است. حتي گاهي هم كه مطرح شده با واكنش شديدي از سوي مسوولان فرهنگي روبهرو شده است. مثلا بحث سرانه مطالعه كه از سوي شما 2 دقيقه اعلام شد با واكنش وزير ارشاد و جمعي از مسوولان روبهرو گرديد. چنين مسالهاي به اين برميگردد كه ما گاهي شهامت تغيير نداريم. تغيير به جسارت نياز دارد و گاهي مواقع بسياري از ما زير بار اين شهامت نميرويم. در مورد سرانه مطالعه، اين بحثها يك نتيجه اساسي داشت. اين بود كه مسوولان را واداشت تا به يك تحقيق دست بزنند. بالاخره سرانه درست مطالعه در كشور به دست آمد. ولي آيا بر جامعه فرهنگي ما بايد 30 سال بگذرد تا بحثهاي كلامي و جدلها منجر به مثلا يك تحقيق علمي شود؟ من اعتقاد دارم در شناخت وضع موجود نبايد خودمان را سانسور كنيم. كشف حقيقت يك مساله مهم است و در اين كشف بايد حقيقت را عريان ببينيم، اما اين كه چه بايد بكنيم بحث ديگري است. ما بايد مدام وضعيت موجودمان را نقد كنيم كه پس از مدتي حادثهاي مثل انتخابات پيش نيايد و بگوييم مثل اين كه ماجرا چيز ديگري است. ما بايد واقعيت را ببينيم تا در زمان لازم بتوانيم واكنش و عملكرد مناسب داشته باشيم.