گرانی و کاهش سهم مواد خوراکی
شاهین شایان آرانی
افزایش کسری تراز درآمدی خانوارهای شهری ایرانی طی 16 سال گذشته از 110 هزار تومان در سال 1371 به 440 هزار تومان در سال 1386 نشان دهنده آن است که به طور متوسط سالانه هر خانوار شهری درصدی از قدرت خرید خود را از دست داده است. طی این دوره سال به سال با زندگی سخت تر و فشار هزینه ها روبه رو شده است. کاهش قدرت خرید مردم که باعث شده خرید برخی اقلام خوراکی کاهش یابد به خاطر افزایش کمتر درآمدهای خانوار در مقابل افزایش هزینه ها رخ داده و منجر به تغییراتی در سبد هزینه ای و تغییر در ترکیب خوراک خانوار شده که از آن جمله می توان به جابه جایی در مصرف مواد پروتئینی مانند گوشت قرمز با مواد پروتئینی ارزان تر مانند گوشت مرغ اشاره کرد که برای جبران افزایش های صورت گرفته در بخش مسکن و تحصیل صورت گرفته است. در اینکه در سال های اخیر زندگی برای خانوارهای ایرانی سخت تر شده شکی نیست و زندگی واقعی ما هم همین امر را نشان می دهد و سهم اجاره مسکن و تحصیل بیشتر شده و سهم مواد خوراکی را کاهش داده است. آمار و ارقام گواه همین امر است و کاهش و تغییر در رجحان مصرف کننده و مطلوبیت نهایی مصرف کننده این امر را نشان می دهد که باید با افزایش فشارها و جایگزینی درآمدهایی که خانوار ایرانی دارد ولی در جایی ثبت نمی شود جبران شود. البته منظور از درآمدهای اینچنینی درآمدهای نامشروع نمی تواند باشد بلکه درآمدهایی چون مسافرکشی هم وجود دارد که در هیچ کجا ثبت نمی شود و اقشار مختلف جامعه از کارگر گرفته تا معلم تن به آن داده اند. به هر حال هر یک به شکلی سعی می کنند زندگی خود را به نحو مطلوب تر اداره کنند؛ مطلوبیتی که به بهای فشار بیشتر کاری و تحمل سختی های بیشتر حاصل می شود تا شاید رفاه خانوار در سطح گذشته خود ثابت بماند. به عبارت دیگر اگرچه شاخص های رفاهی زندگی به خاطر پیشرفت تکنولوژی بهبود یافته اما به همان میزان هزینه زندگی را افزایش داده و سهم هزینه تفریح، آموزش، مسافرت، مسکن و اجاره، حمل و نقل و... به شدت رشد کرده و در نتیجه سهم مواد خوراکی از کل هزینه های زندگی کاهش یافته است. بر این اساس زندگی شهری با پیچیدگی ها و رشد هزینه های بیشتری روبه رو شده و افزایش هزینه زندگی خانوار شهری علاوه بر تاثیری که از تورم می پذیرد از رشد شاخص ها و تنوع هزینه ها و تغییر در سطح زندگی نیز متاثر است. * کارشناس اقتصادی منبع: سرمایه