وعدههای فریبنده دادند
گفت و گو با احمد توکلی
کد خبر :
91121
احمد توکلی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی است. وی در دوره نخستوزیری میرحسین موسوی وزیر کار و امور اجتماعی بود که پس از چندی از این سمت استعفا داد. دوره هفتم و هشتم به مجلس راه یافت و در هر دو دوره ریاست مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی را برعهده داشته است. او از چهرههای شاخص اصولگرا است که البته از انتقاد به این جریان سیاسی ابایی نداشته است. او اولین کسی بود که جعلی بودن مدرک علی کردان را در جلسه رایگیری مجلس گوشزد کرد. این امر موجب فیلتر شدن موقت سایت «الف» که متعلق به اوست، شد. وی در انتخابات دهم ریاستجمهوری سکوت کرد ولی در جریان رخدادهای
پس از انتخابات ریاستجمهوری دهم از منتقدان دو طرف بود؛ هم به کروبی نامه هشدار نوشت هم از توقیف روزنامه او انتقاد کرد. او معتقد است انتقادهای بعد از انتخابات دفع شده اما رفع نشده است. آقای توکلی، پیشبینی شما و خیلی از چهرههای اصولگرا این بود که حداقل هفت وزیر آقای احمدینژاد رای اعتماد نخواهند آورد. خود شما مشخصا تاکید کردید كه چگونه میشود کسی از وزارت اوقاف به وزارت اطلاعات برسد. امروز من از شما میپرسم چه اتفاقی افتاد؟ من فکر میکنم رای اعتماد به وزرا و آنچه در این پنج روز شاهد بودیم نمایش خوبی از بررسیهای آزاد صلاحیت و اهلیت وزرا بود و نسبت به وقتی
که نمایندگان برای تعیین صلاحیتها داشتند، کار سخت و سنگینی صورت گرفت. اطلاعات متفاوتی که از منابع مختلف به دست نمایندگان میرسید ارزیابی شد و تصمیمنهایی گرفته شد. این جنبه مثبت بود. البته فکر میکنم عوامل زیادی در نتیجهای که حاصل شد دخالت داشتند. آقای احمدینژاد اصرار داشت کل کابینه رای بیاورد و این نکته را هم در نماز جمعه گفتند، هم در صحبتهای تلویزیونی و هم در نطقی که در مجلس داشتند بر این نکته اصرار داشتند. مجلس نتوانست این خواسته رئیسجمهور را برآورده کند زیرا وزرایی که رای نیاوردند از نظر مجلس کفایت نداشتند البته اختلافنظر در این میان بود و
در مجموع حاصل کار این بود که نه خواسته آقای احمدینژاد برآورده شد نه حدسی که امثال من میزدیم. به آرا هم که نگاه کنید میبینید خیلی از وزرا هم رایشان نزدیک به حدنصاب است. در حال حاضر ارزیابی کلی من از این فرآیند، برای کشور مثبت است، اگرچه بعضی از وزرایی که رای آوردهاند مشکل درست خواهند کرد (البته امیدوارم پیشبینی من غلط از آب درآید). اما تجربه در این دولت نشان داده وقتی کسی رای نمیآورد نفر بعدی ضعیفتر خواهد بود، چراکه این کاندیداها بهترین گزینههای آقای احمدینژاد بودند ولی من وضع فعلی پیش آمده را حمل به خیر میكنم، چراكه زودتر تكلیف
وزارتخانهها روشن شد البته حدس میزنم كه برخی از این وزرا از پس كار برنمیآیند و چون ارزیابیها شفاف صورت نمیگیرد فرافكنی كرده و خودشان را حفظ میكنند. آقای میركاظمی در وزارت بازرگانی دوبار تا سرحد استیضاح رفت و به نظر ما موفق نبود، حال در وزارت نفت به طور طبیعی نباید موفق باشد ولی من آرزو میكنم كه چنین نباشد و بهعنوان یك نماینده هم بعد از اینكه وزیر شدند هر كمكی كه بتوانم مضایقه نخواهم كرد. در یك برنامه تلویزیونی شما خاطرهای نقل كردید از چهار سال پیش كه به آقای احمدینژاد پیشنهاد دادید از افرادی مثل لاریجانی، قالیباف و رضایی در كابینهاش
استفاده كند. ایشان اول پذیرفت ولی بعد به شما پیغام داد كابینه من جای ژنرالها نیست. ایشان اینبار هم به این نظر خود وفادار بودند. در این میان سوالی که مطرح میشود این است که وزن آقای باهنر، توكلی، لاریجانی در نهادی به نام پارلمان چقدر است كه نتوانستند از تكرار اتفاقات گذشته جلوگیری كنند؟ نظام سیاسی ما یك نظام مردمسالار است كه یكی از اركان مقوم خودش را كه حزب است ندارد. فقدان حزب باعث میشود نمایندگانی به اتكای صحبتهای خودشان و میزان ارتباطی كه با مردم برقرار میكنند رای جلب كنند. برنامههایی هم كه ارائه میدهند از طریق افراد حوزه انتخابیشان قابل
ارزیابی است. به همین دلیل وعدههای كلان نمیدهند و وقتی هم به مجلس میآیند اگر بخواهند خوشقول باشند باید دنبال انجام تعهدات خردی باشند كه به مردمشان دادهاند. در نتیجه نگاه خرد بر نگاه كلان غلبه میكند. خیلی از اوقات هم مسائل منطقهای بر مسائل ملی ترجیح داده میشود، اما اگر حزب باشد چنین نمیشود. حزب كسانی را در حوزهها نامزد میكند كه وعدههای كلان مملكتی را درك میكنند و مطابق نظر مشورت شده در حزب، رای میدهند. حزب كه وجود نداشته باشد و جریانهای سیاسی جای آن را بگیرد ـكه تعریف آن هم خیلی شفاف نیست ـ افراد به این جریانها «متمایل» میشوند،
اما «متعهد» نمیشوند. در نتیجه آرایش در مجلس آرایش غیرحزبی میشود. در این شرایط سعی شده فراكسیونها جای احزاب را بگیرند اما این فراكسیونها هم از افرادی تشكیل شده كه تعهدی به جمع ندارند و كاركرد تشكیلاتی بسیار ضعیفی دارند. به عنوان مثال در همین رای اعتماد اخیر حتی از كار معمول فراكسیونها كه شورای مركزی جمعبندیاش را در اطلاعیهای به اعضا اطلاع میداد، ممانعت شد و گفتند این کار را انجام ندهید یعنی حداقل كار جمعی رخ نداد. دلیلشان چه بود؟ بهدلیل اینكه تفرق تمایلات و عقاید وجود دارد چون مواضع شفاف نیست. وضع اقلیت در این زمینه از اكثریت بهتر است ولی
آنها هم این گرفتاری را دارند. مثلا من از آقای تابش پرسیدم شما به چه نتیجهای رسیدید متوجه شدم آنها هم دو یا سه نظر مشترك بیشتر نداشتند، بقیه آتش به اختیار بود. فقدان ساز و كار حزبی باعث میشود امواج سیاسی، افرادی را كه سابقه و آشنایی كمتری دارند با خود همراه میكند، در نتیجه پیشبینیها غلط از آب درمیآید. پیشبینی من یا آقای باهنر این بود كه حداقل پنج یا شش نفر رای نیاورند، البته من روزهای آخر دیگر پیشبینی نمیكردم چرا كه متوجه امواج شده بودم. آیا معنای این حرف این است كه آقای توكلی یا باهنر در مجلس فقط به اندازه یك رای تاثیرگذار هستند؟ به یك معنا
بله، به یك معنا خیر. از جهت رای دادن نمایندگان با هم برابرند، از نظر تاثیرگذاری روی افكار، افراد به نسبت سوابقشان، اعتمادی كه جلب كردهاند و قدرت اقناعشان با هم فرق دارند. مثلا در یك جلسه محدود 9 نفره كه بنده هم در آن بودم یك رایگیری بدون بحث صورت گرفت. همین سه نفری كه رای اعتماد نیاوردند در این جلسه رایشان صفر بود. این نشان میدهد این جمع در تشخیص كف موفق بود و پیشبینی سقف اشتباه بود. شما ویژگیهایی برای مجلس برشمردید از جمله غالب بودن منافع خرد بر منافع كلان یا ترجیح منافع منطقهای بر منافع ملی یا اثرات فقدان احزاب در مجلس. حال سوال این است كه با چنین
مجلسی شما به عنوان نماینده یك جریان سیاسی از این پس مطالبات خود را كجا پیگیری میكنید. تجربه اخیر نشان داد امواج مجلس با خواستههای شما لزوما هماهنگ نیست. من مطالبات ملی را در یك چارچوب مشخص طرح میكنم و امكانات من هم مثل هر نماینده دیگر اظهارنظر و نطق پیش از دستور، مقاله نوشتن و مصاحبه كردن و سوال كردن است یا اینكه جمعی را با خودم همراه كرده و وزیری را استیضاح كنم. البته تاثیر كسی كه 42 سال سابقه سیاسی دارد و در تمام این مدت شغلش سیاست بوده با كسی كه بار اول است در مجلس میآید فرق دارد. خداوند چنین قرار داده است. در همین ماجرا اثر سیاسی شما چقدر بود؟ بهتر است
دیگران مرا ارزیابی كنند ولی بدانید شاید اگر بعضی تلاشهای ما نبود همین سه نفر هم رای میآوردند. شما سال 87 گفته بودید مجلس در برابر قانونشكنیهای دولت سكوت میكند آیا همین ویژگیها كه برشمردیم موجب چنین سكوتی است یا اینكه پارلمان در ایران ضعف مهمتری دارد؟ پارلمان ممكن است ضعفهای زیادی داشته باشد، اما ضعفی كه من در این مماشاتها و كوتاه آمدنها موثر میدانم تعاملات غیرصحیح است. این مساله همیشه وجود داشته که دولتها سعی داشتهاند مجلس را با خود همراه كنند. یك زمان با اقناع این امر صورت میگیرد یك وقت از طرق غیرصحیح استفاده میكنند مثلا وعده
رسیدگی به حوزههای انتخابیه را میدهند. این طرق هم دو دستهاند یكزمان وعدهای كه به نماینده داده میشود در چارچوب قانون است و یك وقتی رای او را میخرند. شبیه كاری كه در استیضاح آقای كردان رخ داد و علنی شد در آنجا برای كمك به مساجد حوزههای انتخابی به برخی نمایندگان - نه همه آنها- پول دادند. وقتی خواستند از آنها رسید بگیرند زیر برگه این رسید، صفحهای بود كه نوشته بود امضای خودم را برای استیضاح كردان پس میگیرم. این موضوع علنی و موجب مواخذه مدیركل حقوقی هیات دولت شد و آقای رئیسجمهور هم ایشان را عزل كرد. این اتفاق به این دلیل میافتد كه افراد تكتك به
دنبال منافعشان هستند. این هم یكی از عیوب مجلس است. مثلا در همین
رای اعتماد اخیر رئیس سازمان شهرداریها و دهداریها که به گفته خودشان باید طبق روالی 20 میلیارد تومان برای كمك به مساجد دهیاریها پول میدادند، این کار را در چنین وقتی انجام دادند. این تصمیم درست در اوان تشكیل كابینه یعنی 11مرداد گرفته شد و همان روز هم آن پول حواله شد. ایشان قسم میخورد كه این كار ربطی به رای اعتماد ندارد. من گفتم من به اینكه در دل تو چه میگذرد كاری ندارم، اما با این كار شما در مظان این اتهام قرار میگیرید كه این كار را در
آستانه رای اعتماد به وزرا با هدف جلب رای نمایندگان انجام دادهاید. بعضی از كسانی كه اطلاعشان از سوابق آقای نیكزاد و نقش ایشان در ترکیب كابینه کم است، دلشان با همین كمك نرم میشود و این کار روی آنها اثر میگذارد. آیا همه این حرفها برای این است كه ما بتوانیم درك كنیم كه چرا نتیجه كار مجلس با آنچه ژنرالهای اصولگرا در مجلس میگویند فرق داشته است؟ من اصرار دارم كه شما از لفظ «ژنرال» استفاده نكنید، چراكه یكی از كارهای تخریبی كه الان صورت میگیرد جدایی انداختن بین نمایندگان باتجربه و كسانی است كه تازه وارد مجلس شدهاند. یعنی نمایندگانی را كه كار سیاسی
كمتری كردهاند علیه آنها كه كار سیاسی بیشتری كردهاند تحریك میكنند تا از قدرت همگرایی در مجلس كم شود. وقتی چنین شد نوسانات بیشتر اتفاق میافتد و امكان نفوذ نادرست دولت در مجلس بالا میرود؛ امكاناتی مثل جلب آرای نمایندگان برای لوایح و تصمیمات سیاسی كه من این مساله را برای كشور مضر میدانم. این کار صراحتا تضعیف نهاد مجلس است. آقای احمدینژاد در جریان انتخابات به صراحت درباره احزاب اظهارنظر كرد و احزاب را وسیله سلطه دانست. در حالی كه احزاب هم وسیله سلطهاند هم وسیله خدمت. حزب جمهوری اسلامی كادر تربیت كرد و خیلی از كادرهای آن هنوز هم در سطوح مختلف به
جامعه خدمت میكنند و اصلا سلطهطلبی هم نكرد در حالی كه امكان تسلط بر خیلی جاها را هم داشت. حزب توده هم ابزار نفوذ و سلطه بود. در همه جای دنیا همینطور است. همانطور كه دین بعضی وقتها ابزار سلطه میشود. در حالیكه در ذات خود، تنها راه نجات و حریت است. همه نهادهای اجتماعی میتوانند اینگونه باشند. ایشان احزاب سیاسی را تخطئه كرد و روش ایشان در عالم سیاست این است که بیواسطه و مستقیم با مردم ارتباط بگیرد و چنین توانایی را هم دارد به همین دلیل خودشان را مستغنی از كار حزبی میداند. اگرچه ایشان با دوستان نزدیك خود پیوند بسیار شدیدتری از پیوند اعضای یك حزب دارد و
مثل یك كلوپ خیلی قدرتمند كوچك عمل میكند. این یك تناقض در رفتار و گفتار سیاسی آقای احمدینژاد است. در مجلس هم ایشان همین كار را پیش گرفته و در این رای اعتماد موثر واقع شد. در این شرایط كه جهتدهی به مجلس از طریق احزاب و فراكسیونها صورت نمیگیرد، افرادی را كه میتوانستند به وسیله تجربیاتشان مجلس را هماهنگ كنند، کماثر کردند. این در حالی است که نمایندهها هنگام رای دادن با هم برابرند اما در غیر موقع رای دادن چنین نیست و تجربه افراد مهم است. مثلا در دوره مجلس هفتم بحثی درباره خانههای بهداشـت مطرح بود و من مطالعه قبلی در این زمینه نداشتم. قبل از رای دادن
به سراغ نمایندهای كه در این زمینه تجربه داشت رفتم. نماینده بیسروصدایی كه توانست برای من شرح دهد و من هم رای مثبت دادم. این یك امر طبیعی است. قرآن هم میگوید در هركاری به خبره آن كار مراجعه كنید.كسی كه 40 سال مبارزه سیاسی كرده میتواند به دیگران كمك كند تا بهتر تصمیم بگیرند نه اینكه ضرورتا تصمیم را بگیرد. آقای احمدینژاد در قضیه رای اعتماد سعی كرد رابطه این دسته از افراد باتجربه را با بدنه مجلس قطع كند كه تا اندازهای هم موفق بوده و این برای مجلس مضر است و من اینكار را اصلا نمیپسندم. وقتی هم گفتم چرا با هیاترئیسه و فراكسیونها مشورت نمیكنید در پاسخ
گفتند كه عزیزی گفت چرا با من مشورت نمیكنی؟ چه لزومی دارد با شما مشورت كنم، من با هر كس بخواهم مشورت میكنم و با زبان بیزبانی گفتند كه شما نمایندهتر از بقیه نیستید. من روز بعد پاسخ دادم كه من كی گفتم چرا با من مشورت نكردید؟بلكه میگویم شما كه با كودك پنج ساله و 10 ساله مشورت كردید و نظرش را گرفتهاید بهتر است نظر مجلسیها هم را بگیرید. ایشان در پاسخ نهایی خودشان گفتند من احترام هیاترئیسه را لازم میدانم اما با بدنه مجلس مشورت میكنم. این همان تز حذف نخبگان متشكل است و این حذف بسیار مضر است و به نظام پارلمانی ضربه میزند و كلوپها و باندهای قدرت را
تقویت میكند. وجود نیروهای موثر در مجلس مثبت است. ممكن است دولت این طور كارش را به زعم خودش بهتر پیش ببرد، اما در بلندمدت مجلس از جایگاه خودش دور میشود و این مساله به ضرر مردمسالاری است و به استبداد كشیده میشود. مجلس قوی ضامن سلامت نظام است. این مجلس، یك مجلس اصولگراست و چهرههای شاخص اصولگرا چهار سال است كه به ویژگیهای آقایاحمدینژاد واقف شدهاند و میدانند كه این فرد تودهگراست، اما برای مهار و مقابله با این ویژگیها نمیتواند كاری بكند. آیا آقای احمدینژاد قدرتی فراتر از اصولگرایان دارد یا چهرههای شاخص اصولگرای مجلس قدرتی ندارند و هر
حرفی بزنند باز پیروز میدان احمدینژاد میشود؟ نمیدانم برنده و بازنده اینجا كیست. اما اصولگرایان در مجلس اكثریتاند و از اوقات تصمیمات درست هم اتخاذ میكنند. آقای احمدینژاد اصرار كرد به همه 21 نفر رای بدهند اما مجلس به 18 نفر رای داد. پس اینها نه بیتاثیر از دولت، اما مستقل از دولت عمل كردند. نوع مراوده آقای احمدینژاد كه بعد از معرفی وزرا مكرر افطاری داد و در دستههای مختلف نمایندهها را دعوت كرد، و سخن گفتن شخصیت قدرتمندی مثل ایشان كه هم رئیسجمهور است هم شخصیت قوی دارد با نمایندگان بر آنها موثر بوده و تاثیر آن قاطع نیست اما كم هم نیست. آقای
احمدینژاد چه سخنی میتواند بگوید كه نمایندگان مردم را قانع كند به كسی رای دهند كه مثلا یك روز هم كار اطلاعاتی نكرده است؟ وزارت اطلاعات استثنا بود. ایشان سمت اجرایی مرتبط نداشت. در بررسیهایی كه شد من بیش از یك ساعت با ایشان صحبت كردم و سوابق و مواضعاش را برای من روشن كرد و چون به دلیل توثیق چند نفر دیگر از دوستان ایشان را راستگو میدانم، وقتی به من خبر داد كجاها چه مواضعی گرفته، من قانع شدم. ممكن است یك مثال از این مواضع را هم به ما بگویید. متاسفانه نه. من خودم به ایشان رای دادم چون برای من اطمینان حاصل شد كه حتما از گزینههای بعدی كه معرفی خواهد شد بهتر
است و از صداقت و استقلالرای برخوردار است. برای من مهم بود كه مخصوصا وزیراطلاعات مطیع كامل رئیسجمهور نباشد برای اینكه جان و مال و آبروی مردم در دست وزیر اطلاعات است و خطاهای احتمالی در دولت را ایشان باید خنثی كند. اگر خودش در این خطاها شریك شود خطر دارد. استقلالرای قابل قبول ایشان، سلامت نفس و صداقتشان باعث شد من به ایشان رای بدهم. این منتهای سعی من بود، خداكند اشتباه از كار در نیاید. البته تجربه نشان داده كه اگر ایشان استقلال رای داشته باشد. امكان بركناریاش بیشتر میشود بنابراین برای ثبات وزارت اطلاعات، استقلال رای وزیر از رئیسجمهور فاكتور
مناسبی است؟ این تجربه متاسفانه، تقریبا درست است. البته وزیر اطلاعات هم بهراحتی عوض نمیشود چراكه عوض كردنش پرهزینه است. رئیسجمهور راحت درباره تعویضش تصمیم نمیگیرد. معنی سخن من هم این نیست كه وزرا باید در مقابل رئیسجمهور سركش باشند. آنها باید با رئیسجمهور همراهی داشته باشند. البته میان اینكه ما در مسیر اجرای قانون و سیاستهای نظام همراهی كنیم یا هر امر و نهیای را به مثابه معاون رئیسجمهور بپذیریم، فرق زیادی وجود دارد. این دومی از نظر من محكوم است. وزرا باید با رئیس جمهور هماهنگ باشند اما آهنگی كه نواخته میشود چیست؟ آهنگ قانون و سیاستهای كلی
نظام كه ذیل آن رئیسجمهور میتواند از اختیاراتش استفاده كند. مثلا وقتی دو وزیر مصلحتسنجی متفاوتی در مورد یك فعل داشته باشند و قانون به هر دو آنها اختیار عمل داده باشد، رئیسجمهور باید صراحتا بگوید نظر كدام را قبول دارد و باید از او اطاعت كرد. ولی اگر نظر رئیسجمهور خلاف قانون باشد، نباید اطاعت كرد. اصولگرایان مجلس غیر از ضعفهایی كه من اشاره كردم ضعفهای دیگری نیز داشتند از جمله اینكه وعدههای فریبندهای انجام شد به طوری كه برخی از نامزدهای وزارت در سرسرای مجلس حتی برخی از توقعات فراقانونی را نیز از نماینده قبول میكردند و قول تحقق آن را میدادند.
مثلا به نظر من نماینده مجلس حق ندارد از وزیر آموزشوپرورش بخواهد كه رئیس آموزشوپرورش استانش را عوض كند و دیگری را به این سمت بگذرد. میتواند بگوید او به این دلیل خدایناخواسته فاسد یا ناكارآمد است. اما وقتی نماینده میخواهد او را با فرد موردنظر خودش عوض كنند و كاندیدای وزارت هم میگوید چشم، پس به این عمل میگویم معامله سیاسی و آن را عملی فاسد و فسادآور میدانم. ارضای توقعات از طریق نامتعارف در این رایاعتماد اخیر موثر بود. یكسری كارهای غیرقانونی، حرام و فاسد هم انجام شد. بعضی از میهمانیها به نام بعضی از نمایندگان و به خرج بعضی از بانكها برگزار شد
كه من از دو موردش خبر دارم. شما در این گفتوگو بحث تازهای مطرح كردید یعنی قطع كردن رابطه سر و بدنه مجلس، در حالیكه آقای باهنر بعد از رایاعتماد در مصاحبههای خود گفتهاند كه اگر توصیه رهبری نبود تعداد بیشتری رای اعتماد نمیآوردند. این دو با هم فرق دارد. شما نتیجه كار را حاصل تاكتیك آقای احمدینژاد میدانید یا توصیه رهبری؟ هركدام از اینها وزنی دارد. رهبر معظم انقلاب به برخی مجلسیها پیغام دادند من تمایل دارم دولت رای بیاورد، و طبیعی هم هست كه چنین تمایلی داشته باشند؛ چرا كه هرچه دولت قویتر و مستحکمتر باشد، كاراییاش بیشتر است. اختلاف سر این مساله
پیش میآید كه اگر این دو یا سه نفر رای بیاورند كارایی دولت بالا میرود یا پایین میآید؟ البته ایشان صریحا فرمودند این «دستور» نیست و چون دستور نیست «حجت» نیست. در مجلس كسانی كه خودشان نظر داشتند و حجتها برایشان روشن بود، نمیتوانستند به توصیه رهبری عمل كنند برای اینكه باید نزد خدا پاسخگو باشند. این جزئی از اعتقاد ماست كه اگر رهبری «دستور» بدهند برای حفظ مصلحت برتر، به كسی كه كارآمد نیست رای دهم، اطاعت بر من واجب است. ولی وقتی من خودم حجت دارم و ایشان توصیه میفرمایند و امر مولوی در كار نیست، خودم طبق حجت موجود تصمیم میگیرم، چون خودم باید پاسخگو باشم.
در حالت اول اگر من بمیرم و خدا از من بپرسد چرا به فرد ناكارآمد رای دادی میتوانم بگویم چون شما كسی را بالای سر ما قرار دادهای كه براساس مصلحت به ما دستور داده، از او بپرس. اما در حالت دوم كه من خودم حجت دارم و ایشان هم نظر داده نه دستور، من خودم باید پاسخگو باشم. ولی همه نمایندگان كه در یك حدی از داشتن حجتهای عقلی نیستند، مردد زیاد است، وقتی هم كسی مردد شد توصیه سیاستمداری باسابقه و با منزلت دینی مانند رهبری، حتما بر او تاثیر میگذارد. احمد توكلی بگوید این فرد به درد نمیخورد و آقای خامنهای بگوید به درد میخورد، اگر مردد باشد و قرار باشد به حرف یكی
از اینها گوش بدهد، گوش دادن به حرف آقا، حتمابه عقل نزدیكتر است. طبیعتا این توصیه موثر واقع شد. بنابراین تاكتیك آقای احمدینژاد باعث مرددشدن نمایندگان و در نهایت توصیه رهبری باعث جلبنظر آنها شد. بله همینطور است، البته چنانكه گفتم، فقدان فراكسیون و تعاملات ناسالم هم موثر بود. روز اول مجلس جریانهای شاخص اصولگرا مثل شما، آقای باهنر و مطهری كابینه را نقد كردید. اما این فضا ادامه پیدا نكرد و توقع این بود كه هر كدام از شما در روزهای بعد هم این روند را ادامه بدهید، ولی چنین نشد و روز آخر برای آقای احمدینژاد مسجل شده بود كه به جز دو و سه نفر بقیه رای
میآورند، چرا؟ من تحلیل شما را از واقعیت تقریبا درست میدانم، ما این دفعه متشكل عمل نكردیم. یك علتش همان تاكتیكهای آقای احمدینژاد بود. در فقدان بندی كه آرا را به هم وصل كند و با وجود فعالیتهای چهرهبهچهره آقای احمدینژاد و تعاملات بعضا ناسالم، فضا كمی تغییر كرد، ولی وضع همنان از نظر دولت خراب بود. با وجود توصیه رهبر معظم انقلاب، نتیجه همان میشود كه دیدید. در عین حال این نتیجه با توجه به واقعیات قابل دفاع است، زیرا كف اصلاح كابینه صورت گرفت و سه نفر كه ناكارآمدتر به نظر میرسیدند، رای نیاوردند. البته من فكر میكردم برخی دیگر هم نباید رای
میآوردند تا كابینه قویتر باشد ولی اینگونه نشد. نقش آقای لاریجانی در این فرآیند چه بود؟ آقای لاریجانی به عنوان رئیس جلسه ملزم به رعایت بیطرفی است و در شكلگیری فكرها در صحن مجلس نمیتواند دخالتی بكند . به عنوان سیاستمدار چه؟ ایشان سعی كرد با نزدیك كردن افكار افراد نسبتا موثر همه گرایشهای اصولگرا فقدان قوت فراكسیون را جبران كند. این تلاش مقدسی بود كه به نفع ملت ایران و قوت پارلمان است. منظور من وجه سیاستورزی ایشان است كه همسو با جریان شما بود. هم نظر بود. شما جزو چهرههای اصولگرایی بودید كه در حوادث بعد از انتخابات بحران را شناسایی كردید و
انتقادهای زیادی از دولت و عملكرد آن داشتید. سوال این است كه نسبت شما با اپوزیسیون واقعا موجود چیست؟ نسبت شما با افرادی مثل آقای كروبی كه بیشتر و پیشتر از شما منتقد دولت بودهاند و هستند چیست كه شما در هیات منتقد دولت به ایشان نامه مینویسید و هشدار میدهید كه به بلیه آقای منتظری دچار نشوید؟ من بعد از انتخابات این موضع را هم گرفتم كه آقای موسوی و كروبی به صورت جدی مقصرند مخصوصا آقای موسوی یك فرصت طلایی برای كشور را، با موضعگیری غلط فراقانونی ادعای تقلب گسترده به بدترین حادثه بعد از انقلاب تبدیل كرد. تا جمعه 22خرداد به نظر من زیباترین جلوه سیاسی بعد از
انقلاب رخ داد. تمام كسانی كه به طرق مختلف به حكومت اعتراضی داشتند همه در زمین قانون با هم بازی كردند و این اتفاق برای تحمل مخالف و رشد دموكراسی مفید بود. گفتمان آقای موسوی و كروبی هم ذاتا همان گفتمان احمدینژاد بود، یعنی همه از ارزشهای انقلاب دفاع میكردند. اگر آقای موسوی حتی با حفظ موضع اعتراضی، به قانون تمكین میكرد و سعی میكرد اشكال موجود در انتخابات را به صورت قانونی اثبات كند، این مشكل پیشنمیآمد و هیچ زمینهای فراهم نمیشد كه اعتراضات به صورت جمعی رخ دهد و به وضع اسفباری برسد كه الان رسیده است. معنی این حرف من این نیست كه هر چه اتفاق بیفتد
ایشان مقصر است یا در همین حادثه دیگران تقصیری ندارند، ولی یك فرصت به بدترین تهدید بعد از انقلاب تبدیل شد. این حادثه اعتراض خیابانی و به خشونت كشیده شدن آن و حوادث تلخ بعدی بود که پیش آمد این حادثه خیلی تلخ بود. من این موضع را هم گرفتم. اما این موضعگیری من دو نكته دارد یكی معتقدم كه این افراد ولو مقصر، نباید از صحنه سیاسی حذف شوند و باید امكان بازگشت فراهم باشد. مثل دانشآموزی كه مردود میشود ولی به او اجازه حضور در كلاس میدهند. من تلاش كردم این اتفاق نیفتد. نامههای من به آقای كروبی هم از این سنخ بود، چرا كه معتقدم آقای كروبی نباید در مورد یك اتهام خیلی خیلی
زشت به آقای هاشمی نامه مینوشت. هرچند بعدا معلوم شود كه این اتهام درست است. چرا به رئیس قوه قضائیه، دادگاه، مجلس یا رهبری نامه ننوشتند و به شخصی كه از نظر بعضیها بزرگتر معترضان به حساب میآید تظلم كرد؟ این از نظر سیاسی، معنی خوبی ندارد. آقای منتظری كاری شبیه به این كرده است؟ در مثال مناقشه نیست. جناب آقای منتظری هم از این سنخ حرفها میزد، حرفهایی در انتقاد از نظام میزد كه زدنش فایدهای برای اصلاح امر نداشت اما ضرر برای فشار به كشور داشت. اگر آقای كروبی بحث را علنی نمیكرد این موضوع بررسی میشد؟ بله، چرا نمیشد. من خودم بعضی چیزها را پیگیری كردم و
به نتیجه رسیدم. یعنی به شما هم رجوع كرده و این مساله را مطرح كردند؟ خیر به من رجوع نكردند ولی در حدی كه من خودم متوجه شدم پیگیری كردم و بیتاثیر نبودم. اجزای استراتژی من با هم میخواند. چون معتقد بودم و هستم كه جناب آقای موسوی باید بماند و فعالیت كند و از راهی كه رفته برگردد، آقای كروبی هم همینطور، تلاش كردم به طرق مقدور، از طریق دوستان مشترك حرفهایی بزنم یا نامه علنی بدهم. الان هم میگویم ما باید كاری كنیم كه آقایان از راه رفته برگردند. اگر این اتفاق نامیمون نمیافتاد، آقای موسوی به پشتوانه 14 میلیون رای، یك عنصر تاثیرگذار سیاسی در صحنه باقی میماند و
احتمالا چهار سال دیگر رئیسجمهور میشد. همه آن 14 میلیون را میتوانست در دایره قانون و نظام نگاه دارد و با آنها كار كند، همین جنبش سبز را راه میانداخت اما با حمایت نظام و همین آرا را ابزار قدرتی برای تصحیح مسیر آقای احمدینژاد میكرد و خیرات او را برای مردم بیشتر میساخت. حتما میتوانستیم یك اقلیت موثر توانا را تجربه كنیم. البته كمكم فرصت درحال اتمام است. تجربه آقای خاتمی نشان داد که خیلی نمیتوانی به آرایت اتکا کنی. به طور مثال بنیاد باران نیز در فضای مدنی نقشی ایفا نکرد. مگر انجام وظیفه سیاسی در قبال اسلام و مردم فقط بهساختمان بنیاد باران بند است؟
همین نشان میدهد كه نمیگذاشتند میرحسین متناسب با رایاش تحرك سیاسی داشته باشد. اینطور نیست. این سادهكردن موضوع است. شما بهعنوان نماینده مردم اوضاع را چگونه میبییند. آیا وضعیت عادی است؟ فكر میكنید معترضان قانع شدهاند یا نه؟ قانع نشدهاند بلكه برخی از آنها مجاب شدهاند نه همهشان. البته طبیعی است كه عدهای هم قانع شده باشند چون خیلی از طرفداران موسوی نیز انتظار این كنشها را از او نداشتند. فرق مجاب شدن با قانع شدن این است كه نتوانند حرف خودشان را بزنند، كمبیاورند. البته تعدادی از آنها كم نیاوردند و موضوع دفع شد، اما رفع نشد. رفع آن احتیاج به
تدبیر و استراتژی صحیح و گذشت روحی و گذشت زمان دارد.