شرايط حاكم بر معادله فلسطين
روز قدس يكي از يادگارهاي مهم سياسي امام خميني(ره) است. 30 سال از اعلام اين روز ميگذرد و سوال اصلي اين است كه اين روز چرا و به چه هدفي از سوي امام(ره) اعلام شد و تاكنون دستاوردي در معادله فلسطين و امت اسلامي داشته است يا خير؟ پس فردا روز قدس است و چنين روزي بهانه اي است تا توجه جهانيان به قبله اول مسلمانان بيشتر از گذشته جلب شود.مطلب ذيل براي پاسخ به اين سوال در جمعيت دفاع از ملت فلسطين تهيه شده است. امام خميني(ره) بلافاصله پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران احساس كرد بايد براي فلسطين كاري انجام داد. قرار دادن فلسطين در اولويت فعاليت سياسي امام و جمهوري اسلامي در عرصه بينالمللي به علت اهميت اين بحرانمحوري و تاثير بسيار زياد آن بر شرايط سياسي جهان اسلام بود. حضور رژيم صهيونيستي در قلب جهان اسلام يكي از مهمترين موانع تغيير و دگرگوني اين شرايط عقبماندگي در فرآيند توسعه و وابستگي سياسي حاكم بر جهان اسلام است و از نگاه امام تغيير در شرايط فلسطين ميتواند تحولي در جهان اسلام پديد آورد و غده سرطاني را نيز كه علت اصلي بيماري سياسي است، از بين ببرد. هنگام پيروزي انقلاب اسلامي، دشمن صهيونيست با امضاي سازش كمپ ديويد با كمك آمريكا عملا مصر را از معادله رويارويي خارج كرده بود و تصور بر اين بود كه بدون مصر ديگر احتمال هرگونه جنگ و تهديد بر ضد اسرائيل از بين رفته است و رژيم صهيونيستي براي هميشه بيمه شده و از مرحله تزلزل كاملا عبور كرده است، اما ابتكار امام در اعلام روز قدس، اين شرايط را در ابعاد مختلف تغيير داد. شكست راهكارهاي قومي و ملي در فلسطين در ايجاد گشايش در اين بحران، راه را براي شكلگيري يك جنبش اسلامي قدرتمند در فلسطين باز كرد و با اين تحول، جامعه فلسطيني با اميد تازهاي آشنا شد. جريان نوپاي اسلامگراي فلسطين در سال 1987 با آغاز انتفاضه و حركت فراگير مردم، بحران را وارد مرحله تازهاي كرد. اصرار يك ملت انقلابي بر مبارزه براي تعيين حق سرنوشت خود در برپايي دولت مستقل فلسطيني، اراده يك ملت را به نمايش گذاشت و پيام خود را به جهانيان رساند و در عين حال دروغ بزرگ اسرائيل و غرب را در اينكه فلسطين سرزمين بدون ملت براي ملت بدون سرزمين است، كاملا آشكار كرد و با هويتيابي، جامعه چندپاره فلسطيني دوباره همديگر را پيدا كرده و متحد شدند. اين حركت سياسي اسلامگرايان مردم فلسطين در گام بعدي با گسترش كاربردي مفاهيم جهاد و شهادت موفق شد تحولات ديگري نيز در معادله رويارويي با دشمن صهيونيستي به وجود آورد. مردم فلسطين از اين تحول خوشحال و به آينده اميدوارتر شدند و به همين علت در انتخابات 2006 اكثريت اين جامعه به جريان مقاومت راي دادند و به دنيا اعلام كردند جريان مقاومت را باور دارند و آن را نماينده خود ميدانند و راه او را تنها راه براي ايجاد گشايش در بحران و برپايي دولت مستقل فلسطيني ميشمارند. حمايت جهان اسلام از مردم فلسطين اين اميد را دوچندان كرد. حركت همجهت حزبالله لبنان در برابر اشغالگران صهيونيست و وادار ساختن اين دشمن قسم خورده جهان اسلام به عقبنشيني نظامي از جنوب لبنان، اميد مردم فلسطين را افزايش داد و تجربه جديدي پيش روي مردم فلسطين قرار داد و قطعا عقبنشيني رژيم صهيونيستي از نوار غزه نتيجه برنامهريزي مشابه است. موفقيت مقاومت اسلامي در شكست نظامي رژيم صهيونيستي در 2 جنگ لبنان (2006) و غزه (2008) و جلوگيري از تحقق اهداف تجاوزكارانه آن، نشانه مهمي از تحول در بحران فلسطين است. شكي نيست كه حضور ملت ايران و همه جوامع اسلامي در حمايت از مقاومت اسلامي در جنگ لبنان و غزه، اين احساس را در جامعه فلسطيني تقويت كرده كه آنها در رويارويي با دشمن صهيونيستي تنها نيستند. امروز جامعه فلسطيني اميدوارتر از گذشته است و با دلگرمي بر راه ساخت مبارزه مصرتر شده است. امروز به بركت ورود جوامع اسلامي در بحران فلسطين، شرايط نسبت به گذشته تغيير كرده است. اگر قبلا گفته ميشد بدون مصر جنگ با رژيم صهيونيستي امكانپذير نيست، امروز جنگ با اراده جوامع مسلمان و با اراده لبنان و فلسطين امكانپذير است و پيروزي نيز امكانپذير شده است. اگر دشمن، روزي بخش وسيعي از سرزمين جهان اسلام يعني از نيل تا فرات را مطالبه ميكرد و آن را با افتخار در پرچم خود قرار ميداد، امروز از مرزهاي فلسطين نيز عقبنشيني كرده و آمريكا بزرگترين حامي اسرائيل طرح 2 دولت فلسطيني و اسرائيلي را دنبال ميكند. اگر 60 سال كسي حقوق آوارگان فلسطيني را به رسميت نميشناخت، امروز بدون بازگشت 5 ميليون آواره فلسطيني به سرزمين خود، بحران، حل و فصل نخواهد شد. همه اين دستاوردها مديون ورود تفكر اسلامي و همبستگي جوامع اسلامي با بحران فلسطين است و قطعا ادامه اين حمايت ميتواند در حل بحران فلسطين تسريع ايجاد كند. شناخت تحولات سياسي در سطوح داخلي، منطقهاي و بينالمللي مرتبط با منطقه يكي از مهمترين راههاي پي بردن به شرايط حاكم بر معادله فلسطين در آستانه روز قدس است. در ابعاد بينالمللي، راهبردهاي آمريكا و به تبع آن اروپا در منطقه خاورميانه تا حدودي تغيير كرده و اوباما، رئيس جمهور جديد آمريكا ميكوشد حل بحران فلسطين را بر پايه گفتگوي چند جانبه به جاي مذاكرات دوجانبه دنبال كند. قبلا بوش رئيسجمهور پيشين آمريكا به طرفهاي فلسطيني و اسرائيلي اعلام كرده بود كه آنها از طريق گفتگوي دوجانبه بايد به نتيجه برسند و آمريكا در اين فرآيند دخالت نخواهد كرد. اما اين فرآيند به علت اختلال معادله قدرت ميان 2 طرف و تلاش اسرائيل براي تحميل خواستههاي نامشروع خود برطرف فلسطيني با بن بست و شكست مواجه شد و در 2 دور در دهه 90 ميان ياسر عرفات و ايهود باراك و در 2 سال اخير ميان ابومازن و اولمرت و اين اواخر بين ابومازن و نتانياهو به نتيجه نرسيد و شايد به همين علت بوش در 2 سال اخير دوره رياست خود با برپايي اجلاس آناپوليس، برخورد خود را با اين بحران تغيير داد و راهحل برپايي 2 دولت فلسطيني و اسرائيلي را سرلوحه راهبرد جديد منطقهاي خود قرار داد كه اين رويكرد در حال حاضر از سوي اوباما دنبال ميشود. اوباما از هنگام رسيدن به قدرت جورج ميچل را به عنوان فرستاده ويژه براي حل بحران فلسطين معرفي كرد تا بسرعت بر پايه طرح اصلاح شده عربي، راهكاري براي حل و فصل بحران فلسطين ارائه كند. در اين چارچوب جديد، اسرائيل به جاي گفتگو با طرف فلسطيني با هيات عربي گفتگو خواهد كرد و از آنجا كه دولتهاي عربي اكثرا وابسته و سلطهپذيرند، از اين رو ممكن است طرف هاي عربي به مسائلي تن بدهند كه فلسطينيها باوجود وابستگي در گذشته قادر به عقبنشيني از آنها نبودند. در چارچوب گفتگوي چندجانبه جديد، آمريكا ميكوشد اسرائيل را براي مدتي به توقف شهركسازي در كرانه باختري وادار سازد و در مقابل طرف فلسطيني با فشار و ضمانت طرف عربي امتيازاتي امنيتي بدهد و همزمان دولتهاي عربي فرآيند عاديسازي سياسي با اسرائيل را آغاز كنند. پرسشي كه در اين ميان مطرح ميشود اين كه آمريكا در تلاش جديد خود براي حل بحران فلسطين تا چه حد جديت دارد؟ چرا كه سالهاست صحبت از حل بحران ميشود و نتيجهاي در بر ندارد و گويا همه اين صحبتها براي اين است كه تنها اميد به حل سياسي زنده بماند و نيروهاي انقلابي منطقه بويژه در فلسطين به ياس و نااميدي و تندروي و نفرت از آمريكا و حاميان اسرائيل روي نياورند. بسياري از تحليلگران سياسي بر اين باورند كه تلاش اين باره آمريكا و اروپا جديتر از گذشته است و آنها به اين نتيجه رسيدهاند كه پيشرفتي در بحران فلسطين به عنوان يك ضرورت سياسي بايد صورت گيرد. علت تغيير رفتار اين است كه غرب ميكوشد برگه فلسطين را به گفته كلينتون، وزير خارجه كاخ سفيد از دست دشمنان آمريكا درآورد و اجازه كسب نفوذ به آنان از اين رهگذر را ندهد. علاوه بر آن حل بحران فلسطين در حال حاضر به منافع راهبردي ارتش آمريكا گرهخورده است كه اين مساله حل بحران فلسطين را در اولويت قرار ميدهد. خيلي معتقدند پيروزي اوباما در رياست جمهوري آمريكا با كمك ارتش آمريكا صورت گرفته كه به صورت غيرمستقيم ميكوشيد بر سياستهاي بوش كودتا كند و خود را از بحران عميق نظامي در خاورميانه با سياستهاي تغيير خارج سازد و شايد به همين علت دخالت ژنرالهاي نظامي در امور سياسي در دوره اوباما افزايش چشمگيري يافته است. (سفر پترائوس به لبنان و عربستان و ديدار مولن با محمود عباس در واشنگتن و ديدار هيات نظامي آمريكا از سوريه و...) شكي نيست اگر اراده ارتش آمريكا بر حل بحران فلسطين باشد هيچ كس قادر به مخالفت با آن نيست و ارتش براحتي در مقابل لابي صهيونيستي آمريكا ميايستد و تاثير آنان را بر كنگره آمريكا نيز خنثي ميسازد. حضور ملت ايران در حمايت از مقاومت اسلامي اين احساس را در جامعه فلسطيني تقويت كرده كه آنها در رويارويي با دشمن صهيونيستي تنها نيستند ارتش آمريكا احساس ميكند در شرايط بسيار متفاوت از دوره جنگ سرد و نظام دوقطبي برگرفته از جنگ ويتنام قرار دارد و شرايط به گونهاي ثابت و مستقر زير چتر نظم نظام پايدار جهاني نيست كه آمريكا بتواند از يك شكست نظامي عبور كند و هرگونه شكست نظامي آمريكا در عراق و افغانستان و پاكستان، نظام بينالمللي را دچار هرج و مرج ميكند و توان مديريت و كنترل بحرانها در آن كاملا از دست خواهد رفت. از اين رو ارتش آمريكا براي دور شدن از شرايط شكست نظامي ناگزير است در بحران فلسطين كه سرچشمه نفرت و تضاد با آمريكا در منطقه و جهان اسلام است، موفقيتي به دست آورد و انتظار آن است كه اسرائيل در اين مرحله، نيازهاي آمريكا را محترم بشمارد و در تسهيل انجام و تحقق آن حركت كند. مقاله فريدمان در روزنامه هرالدتريبيون در 3/8/2009 درباره اختلاف و دودستگي در لابي صهيونيستي آمريكا در برابر اولويتهاي ارتش آمريكا، عمدتا ناشي از اين واقعيت جديد آمريكاست. اين كه چرا در حال حاضر اروپا پيشنهاد ميدهد از طريق سازمان ملل، دولت فلسطين در سرزمينهاي اشغالي 1967 به طور دفعي اعلام موجوديت كند، برميگردد به شرايط سياسي جديد و نه انساندوستي غرب. تاكنون غرب ميكوشيد در هر گونه گفتگو، ابتدا منافع اسرائيل تامين گردد حتي اگر به نقض مقررات بينالمللي بينجامد، ولي اكنون ميان منافع آمريكا و اسرائيل هيچ راهي جز اولويت دادن به منافع آمريكا وجود ندارد، هرچند آمريكا تاكنون قصد ندارد منافع اسرائيل را قرباني يا ناديده گيرد، بلكه با طرح گفتگوي چندجانبه ميكوشد در مقابل هر امتيازي كه اسرائيل ميدهد امتيازهاي متعدد از عربها به نفع اسرائيل بگيرد. در اين ميان موضع روسيه و چين، ديگر بازيگران بينالمللي در بحران خاورميانه، يكسويه نيست و متاسفانه چون اين دو قدرت بينالمللي ميخواهند ميان دو موضع حفظ رابطه با غرب از يك سو و كسب نفوذ مستقل در خاورميانه جمع بيندازند همواره به صورت شريك نامطمئن براي كشورهاي منطقه نمايان شدند. اين دو قدرت همواره از مواضع كشورهاي منطقه حمايت ميكنند، ولي در عين حال تحت فشار غرب در كنار آنان قرار گرفته و به تصويب بسياري از تحريمها تن ميدهند. همزمان با اين تحولات، اوباما در سياست خاورميانهاي خود مصر را به جاي عربستان سعودي به عنوان تكيهگاه و هماهنگكننده منطقهاي انتخاب كرده كه اين تحول پيامدهاي خاصي در سطح منطقه پديد آورده است (انتخاب مصر براي ارسال پيام به جهان اسلام). مصر در حال حاضر نهتنها در بحران فلسطين به عنوان اصليترين بازيگر منطقهاي نقش ايفا ميكند و با سياست محاصره غزه ميكوشد دستاوردهاي پيروزي جنگ 22 روزه را خنثي سازد يا از طريق مديريت گفتگوهاي داخلي فلسطين مهاركننده حماس باشد كه بتازگي به علت فضايي كه آمريكا ايجاد كرده در بحرانهاي منطقه مانند لبنان نيز دخالت ميكند و شرايط متفاوتي نسبت به گذشته نزديك پيدا كرده است كه احتمال ميرود اين روند در آينده نقش بيشتري پيدا كند. عربستان سعودي كه در راهبرد جديد آمريكا جايگاه پايينتري پيدا كرده به سياست سنتي خود بازگشته و با در پيش گرفتن سياستهاي حمايتهاي مذهبي از سنيها ميكوشد حوزه نفوذ خود را در سطح منطقه گسترش دهد. تحولات صحنه فلسطين نيز نشان ميدهد نوعي آرايش مجدد براي مرحله آتي صورت ميگيرد. برپايي كنگره ششم فتح از سوي ابومازن و انتخاب افراد متعددي مانند گروه دحلان كه داراي رابطه نزديك با رژيم صهيونيستي هستند، نشان از نوعي آمادهسازي صحنه فلسطيني براي سازش احتمالي است. اعلام ابومازن در برگزاري انتخابات پارلماني و رياستي به صورت ابتر و تنها در كرانه باختري (و بدون نوار غزه كه زير سلطه حماس است) نوعي تلاش براي كسب مشروعيت و حذف نيروهاي مقاوم و انقلابي بويژه حماس از صحنه سياسي است. قبلا توافق شده بود كه زمان انتخابات در نتيجه فرآيند گفتگوي آشتي ملي گروههاي فلسطيني، اعلام و در كرانه باختري و نوار غزه به صورت همزمان برگزار خواهد شد. در جمعبندي ميتوان گفت جنبشهاي مقاومت اسلامي در سوريه و لبنان در چند سال اخير تحولات كيفي در معادله رويارويي با رژيم صهيونيستي پديد آوردهاند و پيروزي حزبالله در جنگ 33 روزه و حماس در جنگ 22 روزه به برتري هميشگي نظامي اسرائيل پايان داد و اصل بازدارندگي اين رژيم غاصب را به چالش كشيد. رژيم صهيونيستي از هنگام تاسيس تاكنون همواره نقش وظيفهاي در انجام ماموريت قدرتهاي سلطهگر جهاني به عهده داشته است و برتري نظامي آن، مهمترين ركن اين نقش بوده است و يقينا به همين علت غرب همواره ضامن برتري نظامي اسرائيل در مجموع كشورهاي عربي بوده و با ارائه سلاح مجاني و بسيار پيشرفته، اين برتري را حفظ كرده است، اما شكست اين رژيم در تحقق هدفهاي خود در برابر حزبالله و حماس تحولي جدي در جايگاه منطقهاي اين رژيم پديد آورده است و در حال حاضر در بسياري از مقالههاي راهبردي غرب از اسرائيل به عنوان سرباز استراتژيك ياد ميكنند. تحول بسيار مهمي كه در جهان اسلام در چند سال اخير نيز اتفاق افتاده اين است كه جوامع اسلامي از پايداري و مقاومت گروههاي لبناني و فلسطيني به طور گسترده حمايت كرده كه اين پايگاه گسترده حمايتي، تحول كيفي در جهان اسلام در سطوح غيررسمي به شمار ميآيد. اين حمايت به معناي باور راهكار مقاومت از سوي جوامع اسلامي به عنوان تنها راه عملي براي برونرفت از بحران است. اتفاقاتي كه در حال حاضر بر ضد مقامت ميافتد همگي براي مقابله با مجموعه تحولات فوق است. آمريكا و رژيم صهيونيستي احساس ميكنند زنجيره اين تحولات نهتنها به تضعيف و آسيبپذيري اسرائيل انجاميده كه ممكن است نفوذ آمريكا را نيز در منطقه بشدت كاهش يا حتي پايان دهد و به همين علت حجم توطئه بر ضد مقاومت اسلامي در منطقه شدت گرفته و حل بحران فلسطين در اولويت سياست خارجي غرب قرار دارد. طبق اطلاعات اعلام شده غرب در آينده نهچندان دور اجلاسهايي برگزار خواهد كرد و ديدارهاي فشردهاي نيز صورت خواهد داد تا اين اهداف را پيگيري كند. شكي نيست حضور گسترده مردم جهان اسلام در صحنه بويژه در كشورهاي عربي، مهمترين ركن برنامه متقابل با طرحهاي آمريكا و اسرائيل است و حضور گسترده مردم ميتواند نظامهاي سياسي را از درون تحت فشار قرار دهد و مانع همكاري گسترده آنان با توطئههاي بينالمللي شود كه چنين هدفي ميتواند از ظرفيت روز قدس استفاده و آغاز شود و در آينده به طور ميداني استمرار يابد.