سوسانو و جومونگ همكلاس دانشآموزان ايرانی
نقش كارتونها و سريالهاي خارجي بر توليد اين محصولات فرهنگي آنقدر اثرگذار بوده است كه تمام وسايل التحرير موجود در بازار را شخصيتهاي كارتونهاي غربي و فيلمهاي آسياي جنوبشرقي تشكيل مييابد.
فارس: مدت زمانيست كه عكس شخصيتهاي كارتوني و اسطورههاي بيگانه روي لوازم التحرير فرزندان ايران زمين كه هويتي 2500 ساله دارند خودنمايي ميكند و بچهها با شور و شوق فراوان براي داشتن آنها لحظهشماري ميكنند. اين روزها بازار خريد لوازمالتحرير براي دانشآموزان داغ است و بچهها از خانوادهها ميخواهند آنچه را كه خودشان دوست دارند برايشان خريداري كنند اما بر روي اين لوازمالتحريرها عكسهاي باربي، لاكپشتهاي نينجا، مرد عنكبوتي و به تازگي يانگوم و سوسانو جايگزين عكس شخصيتهاي فرهنگي و كهن اين مرز و بوم و مشاهير علم و ادب همچون ابوعلي سينا، سنايي، خوارزمي، خواجه نصيرالدين طوسي، عطار، فردوسي، حافظ، سعدي و خيام شدهاند. امروزه لوازمالتحرير دانشآموزان و حتي كيف و لباس آنان شكل جديدي به خود گرفته است ؛ نقش كارتونها و سريالهاي خارجي بر توليد اين محصولات فرهنگي آنقدر اثرگذار بوده است كه تمام وسايل التحرير موجود در بازار را شخصيتهاي كارتونهاي غربي و فيلمهاي آسياي جنوبشرقي تشكيل مييابد. لوازمالتحريري كه در رنگها و سبكهاي مختلف با استقبال دانشآموزان روبه رو شده است. * لوازمالتحرير شيك با قيمتهاي بالا صادق چناري كارمند 35 ساله ميگويد: هنگام خريد لوازمالتحرير نبايد بچهها را به محيط برد زيرا آنان هنوز نميتوانند كيفيت اجناس را تشخيص دهند و تنها به شكل ظاهري لوازمالتحرير توجه ميكنند. وي اظهار ميدارد: متاسفانه در بازار كنوني، لوازم التحرير شيك با قيمتهاي بسيار بالا عرضه ميشود و بعضي والدين نميتوانند با وجود اصرار فرزندانشان از پس اين هزينهها برآيند. فاطمه صادقي بيان ميكند: اصلا درست نيست تصاوير بازيگران خارجي كه با فرهنگ ما هماهنگي و تناسب ندارد بر روي لوازمالتحرير فرزندانمان باشد. يك فروشنده لوازم التحرير ميگويد: در چند سال اخير لوازمالتحريري كه روي آن عكس شخصيتهاي كارتوني است فروش قابل ملاحظه اي داشته است و فكر نميكنم اين عيب باشد بلكه علاقه مردم را به كارتونها و فيلم هايشان نشان ميدهد و اصلا چه لزومي دارد كه از زدن اين عكس ها روي لوازمالتحرير دانش آموزان خودداري كنيم. * شخصيتهاي ايراني را جايگزين شخصيتهاي بيگانه كنيم احمد متوسلي 45 ساله بيان ميگويد: كشور ما يكي از معدود كشورهايي است كه انديشمندان، متفكران و شاعران بسياري را در خود پرورانده است. وي ادامه ميدهد: بهتر است به جاي شخصيتهاي بيگانه از شخصيتهاي داخلي كشور چه در زمان گذشته و چه در معاصر استفاده شود. امير عليزاده 37 ساله ميگويد: وضعيت لوازمالتحرير هنوز در كشور ساماندهي نشده است و لوازم التحرير دانشآموزان همچون جامدادي، خط كش، پاك كن و كولهپشتي آنان از نظر كمي و كيفي ضعيف است. زهرا علينسب فروشنده لوازمالتحرير يكي از فروشگاههاي زنجيرهاي ميگويد: مردم معمولا از لوازمالتحرير داخلي به خوبي استقبال نميكنند و برعكس لوازمالتحرير ماركدار خارجي كه عكسهاي شخصيتهاي كارتوني و فيلمهاي كرهاي را دارد با استقبال بينظيري مواجه شده است. * عكس نخبگان، رياضيدانان و شاعران را روي لوازم التحرير دانشآموزان قرار دهيم اگر بخواهيم فرهنگ بومي، ملي و اسلامي كشور خود را به فرزندانمان معرفي كنيم بايد از همين كارهاي به ظاهر كوچك اما بزرگ آغاز كرد و چه اشكالي دارد كه عكس نخبگان، رياضيدانان و شاعران اين مرز و بوم روي لوازمالتحرير بچهها باشد. يقينا اين يك حركت فرهنگي در راستاي معرفي گذشتگان به فرزندانمان است و در آينده ديگر افسوس كار نكرده را نخواهيم خورد. مسئولان فرهنگي و آموزشي كشور بايد نسبت به اين موضوع توجه كنند تا از طريق بازار لوازم التحرير به اشاعه فرهنگ بومي كشور بپردازند. * طرحهاي غير بومي را به كودكانمان القا نكنيم كارشناسان معتقدند، با توجه به ويژگيهاي شخصيتي كودكان و نوجوانان، نبايد آنان را در معرض تصاوير و طرحهاي غيربومي قرار داد و به نوعي بر دل و فكر آنها القا كرد. اين امر درحاليست كه شخصيتهاي كارتوني و عناصر سريالهاي خارجي سالهاست كه مهمان لوازمالتحرير دانشآموزان هستند؛ شخصيتهايي كه بسته به شرايط جامعه تغيير ميكنند و جاي خود را به ديگري ميدهند. بنابراين بايد با چالشهاي موجود در عرصه لوازمالتحرير برخورد كرد و مسئولان فرهنگي، هنرمندان را وارد جريان كنند و از آنها طرحها و ايدههاي جديد و نو و مناسب سن كودكان را درخواست كنند. اگر قصد داريم كه مصرف كالاهاي ايراني را در كشور نهادينه كنيم و يك فرد بومي ايراني تربيت كنيم بايد از همين وسايل كوچك و جزئي كه زمينه ساز هستند، آغاز كنيم. * اثر محيط در يادگيري و رشد كودكان و نوجوانان دبير كل شوراي عالي آموزش و پرورش ميگويد: در روزگاري تصور بر اين بود كه تعليم و تربيت و آموزش در اتاق دربسته كلاس درس يا در محيط دربسته مدرسه اتفاق ميافتد اما به سبب تحولاتي كه در محيط زندگي ما انسانها به ويژه تحولات تكنولوژي به وجود آمد، اين تصور غلط از بين رفت. مهدي نويدادهم ميافزايد: امروز تمام صاحبنظران و كارشناس معتقدند يادگيري در محيط اتفاق ميافتد و هم عناصر موجود در محيط در فرآيند يادگيري و رشد و تعالي شخصيت كودكان و نوجوانان نقش دارند. وي اضافه ميكند: دانشآموزان تنها تحتتأثير معلم يا كتابهاي درسي خود نيستند هر چند اين دو مولفه تاثير فراواني دارد اما عناصر ديگر محيط يادگيري مانند معماري فضاي مدرسه، تجهيزات آموزشي رفتار همكلاسان و شرايط اجتماعي در يادگيري و شكلگيري شخصيت كودك و نوجوان تاثير گذارند. * تصاوير روي لوازمالتحرير حامل پيامهاي آموزشي و تربيتي هستند دبيركل شوراي عالي آموزش و پرورش ادامه ميدهد: يكي از اين عوامل به ظاهر ساده و كماهميت اما در واقع تاثير گذار و پراهميت تصاويري است كه بر روي لباس دانشآموزان يا لوازمالتحرير آنها نقش ميبندد. نويدادهم ميگويد: اين تصاوير حامل پيامهاي آموزشي و تربيتي هستند كه ميتواند مثبت يا منفي باشد و اگر يك تصوير زيباي نشاطانگيز با پيام مثبت و با رنگ جذاب و شوقآور براي كيف يا كتاب يا لوازمالتحرير باشد پيام نشاط و شادي را به كودك و نوجوان منتقل ميكند و برعكس اگر تصاوير خشن با رنگهاي سرد و پيامهاي ضداخلاقي بر روي اين مسايل نقش بندد پيام فلسفي و تخريبي به كودكان و نوجوانان منتقل ميكند. * خانوادهها در انتخاب وسايل فرزندانشان دقت كنند دبيركل شوراي عالي آموزش و پرورش توصيه ميكند: خانوادهها بايد در انتخاب لباس و لوازمالتحرير دانشآموزان و حتي اسباببازي كودكان با توجه به اثربخشي تصاوير و پيامهاي آنها دقت لازم را داشته باشند. نويدادهم عنوان ميكند: سازمان آموزش و پرورش نيز به شدت اين مسئله را پيگيري ميكند و همواره تاكيد ميكند كه اين ضوابط رعايت شود و آنجا كه اين ضوابط به صورت روشن و آشكار اثر تخريبي دارد، خانوادهها را از كاربرد آن برحذر ميدارد. * عقبماندگي در شناخت فرهنگ كهن ايران زمين به راستي همين لوازمالتحريرهاي به ظاهر سادهاي كه با انواع و اقسام شخصيتهاي بيگانه خارجي زينت شده است مانند رسانهاي عمل ميكند كه پيامهاي بسياري را در خود جاي داده است و بر دل كوچك كودكان ما به راحتي اثر كرده و جاي خود را باز ميكند. پس از اين متوجه ميشويم فرزندانمان اسطورههاي بعضا به ظاهر ساختگي كشورهاي ديگر را به خوبي ميشناسند و از آيين و فرهنگ و سنت خود عقب مانده و به سبب ناآگاهي حتي توان دفاع از فرهنگ بومي سرزمين كهن خود را ندارند. با توجه به بازار داغ لوازمالتحريرهاي خارجي و حتي داخلي با عكسهاي شخصيتهاي كارتوني و اسطورهاي فيلمها، نقش سازمانهاي ذيربط همچون سازمان آموزش و پرورش، سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامي و وزارت بازرگاني در ساماندهي افكار و روحيات كودكان و نوجوانان كشور پررنگتر ميشود كه انتظار ميرود اين نهادها گامهاي مهم و اساسي را در اين زمينه بردارند تا بيش از اين شاهد به تاراج كشيده شدن ذائقه فرزندانمان به سمت الگوهاي بيگانه نباشيم. * انتقال فرهنگ هاليوودي از طريق لوازمالتحرير كارشناسان معتقدند بايد بر روي لوازمالتحرير دانشآموزان نظارت دقيق صورت گيرد زيرا قدرت انتقال تصوير بيش از قدرت انتقال مكتوب است و صاحبنظران غربي درصدد هستند كه از تصوير حداكثر استفاده را براي انتقال پيام خود به عملآورند كه در قالب فيلمها يا در قالب تصاويري كه روي لباس و كيف نقش ميبندد، مفاهيم خود را منتقل ميكنند. شك نكنيد اگر اين تصاوير، تصاوير فيلمهاي هاليوودي باشد، قطعاً مفاهيم هاليوودي و فرهنگ آن به كودكان منتقل ميشود. * جاي اسطورههاي نامي ايراني خالي است كيف، دفتر، مداد، برچسب، جلد كتاب و جامدادي دانش آموزان هر سال با يك شخصيت طراحي ميشود و امسال نيز جومونگ و سوسانو روي اكثر آنها طراحي شده است كه جا دارد متوليان امور فرهنگي كشور تدابير اساسي را در اين خصوص اتخاذ كنند. اگر صدا و سيما به جاي پخش سريالهاي رنگ و لعاب دار چيني و كرهاي، سريالهايي را با آداب و رسوم و فرهنگ چند هزارساله ايران زمين ميساخت ديگر مردم چنين سريالهايي را تماشا نميكردند و شاهد محبوبيت فرهنگ بيگانه در كشور نبوديم. اي كاش طراحان لوازمالتحرير بيشتر از بازارگرمي خود به فكر استفاده از اسطورههاي نامي ايران مانند رستم دستان، پورياي ولي و تختي بودند. * بخش بازرسي وزارت فرهنگ خوب عمل نكرده است مدير كل دفتر برنامه ريزي امور تربتي و مشاوره آموزش و پرورش ميگويد: در ارتباط با تصاويري كه روي لوازمالتحرير و لوازم مدرسه دانشآموزان درج ميشود نقش مرجع سياستگذاري از لحاظ بعد نظارتي آن بسيار مهم است. محمدعلي اميري اظهار ميدارد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از طريق دفتر امور چاپ، دستورالعمل نظارتي را تعيين و به چاپخانهها ارسال كرده كه تمام موارد را در آن گوشزد كرده است. وي ميافزايد: قرار بود بخش بازرسي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نيز نظارت كافي را روي چاپخانهها داشته باشد كه منطبق با فرهنگ ايراني اسلامي باشد اما به سبب كمرنگ بودن بعد نظارتي در اين بخش وزارتخانه، چاپخانهها مبادرت به چاپ تصاويري ميكنند كه همخواني با فرهنگ ايراني ندارد. * از بينبردن الگوهاي غلط در جامعه هزينه بر است اميري اضافه ميكند: از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تقاضا ميكنيم بعد نظارتي را در اين قضيه بيشتر كنند زيرا ارايه اين تصاوير باعث ايجاد الگوهايي ميشود كه براي رفع اين الگوهاي غلط هزينهها و فرصتهاي بيشتري را از كشور ميگيرد تا بتواند الگوهاي غيرمتناسب با فرهنگ ايراني اسلامي را بزدايد. مدير كل دفتر برنامهريزي امور تربيتي و مشاوره آموزش و پرورش تصريح ميكند: از اولياء دانشآموزان ميخواهيم در زمان خريد لوازمالتحرير براي فرزندانشان به تصاوير روي لوازمالتحرير توجه كنند و آن لوازمي را كه برچسب اين تصاوير دارد را خريداري نكنند. * افكارعمومي را روشن كنيد اميري عنوان ميكند: اگر چه اين سريالها از صدا و سيما پخش ميشود اما از صدا و سيما انتظار داريم كه در برنامهاي جامع به ارائه و تبيين اين تصاوير بپردازد و افكار عمومي مردم را در اين زمينه روشن كند. وي با اشاره به اينكه الگوپذيري از شخصيتهايي كه ريشه در فرهنگ ما ندارند مشكلاتي را در جامعه ايجاد ميكند، ميافزايد: از مديران و انجمن اوليا و مربيان نيز درخواست ميكنيم كه در جلسات با اوليا، كاملاً اين موارد را مطرح كنند تا اوليا با شناخت بيشتر و دقتي جامعتر به اين موضوع بپردازند. * كالاها در ايجاد فرهنگ جديد اثرگذارند مديركل دفتر برنامهريزي امور تربيتي و مشاوره آموزش و پرورش بيان ميكند: در دنياي امروز، خريد كردن يك نوع مهارت است كه در واقع خريدار متناسب با فرهنگي كه داراست، جنس و كالاي خود را ميخرد. اميري ميگويد: خريدي كه مبتني بر فرهنگ مناسبي نباشد، خريد مناسبي نيست و فرد بايد دقت لازم را در خريدكردن داشته باشد زيرا با ورود كالا به خانه اثرگذاري آن نيز آغاز ميشود. وي تأكيد ميكند: از مردم و اوليا انتظار ميرود در هنگام خريد به سراغ اين قبيل كالاها نروند زيرا ما الگوهاي بسيار عاليتر و متعالي در فرهنگ خود داريم كه ميتوانيم از آن استفاده كنيم. وي با اشاره به اينكه وزارت آموزش و پرورش در همايشها و جلسات اين موارد را گوشزد ميكند تا شناخت بيشتري براي اوليا به وجود آيد، يادآور ميشود: همچنين قرار است در آينده تعاملاتي را با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي داشته باشيم و در صدد برآمديم تا جلساتي را براي تعامل بيشتر با اين افراد برگزار كنيم.