58 درصد درآمد جامعه در اختیار یک سوم ایرانی ها
سه دهک بالای جامعه 58 درصد هزینه ها را در اختیار دارند که با فرض ثابت بودن میزان درآمدها و هزینه ها می توان نتیجه گرفت که بیش از 58 درصد درآمدها در اختیار سه دهک بالای جامعه قرار دارد.
سرمایه: آخرین محاسبات ارائه شده از سوی مرکز آمار ایران نشان می دهد ضریب جینی (توزیع درآمد) در نقاط شهری از حدود 412/0 در سال 86 به حدود 390/0 در سال 87 رسیده است. این در حالی است که نسبت هزینه های 10 درصد ثروتمندترین نسبت به 10 در صد فقیر ترین در سال 86 حدود 17/15 برابر بوده و در سال 87 این نسبت به 13/13 برابر رسیده است. البته باید در نظر داشت که بر اساس گزارش های آماری مرکز آمار کشور، ضریب جینی مواد خوراکی در سال 86 به مرز2531/0 و ضریب جینی هزینه های غیرخوراکی این جامعه به 4565/0 رسیده است. این نکته از آن جهت اهمیت دارد که بیش از 70 درصد هزینه های هر خانوار را غیرخوراکی ها تشکیل می دهد و در نتیجه فشار هزینه مسکن، بهداشت، تحصیل و حمل ونقل بر خانوارها زیاد است. بر همین اساس طی سال های 84 تا 87 ضریب جینی در نقاط شهری به اندازه 0157/0 و در نقاط روستایی به اندازه 0104/0 کاهش یافته است. بنابر تعریف ضریب جینی عددی است که نمایانگر میزان فاصله طبقاتی است و هرچه این ضریب به عدد یک نزدیک تر باشد نشان دهنده توزیع نامطلوب درآمد در جامعه و تشدید فاصله طبقاتی است و هرچه به عدد صفر نزدیک تر شود، نشان دهنده توزیع بهتر درآمدها در جامعه است. بنابر این گزارش، این ارقام نشان می دهد دهک دهم شهری (پردرآمدترین) در سال گذشته بیش از 30 درصد هزینه ها را در اختیار داشته که این رقم نسبت به سال 84 معادل 84/1 درصد کاهش یافته است. همچنین دهک دهم روستایی (پردرآمدترین) در سال گذشته بیش از 30 درصد هزینه ها را در اختیار داشته که این رقم نسبت به سال 84 معادل 44/0 درصد کاهش یافته است. دیگر اینکه نسبت هزینه های 10 درصد ثروتمندترین افراد در نقاط شهری به 10 درصد فقیرترین جمعیت در سال گذشته 13/13 برابر بوده که نسبت به سال 84 معادل 02/1 برابر کاهش یافته است. نسبت هزینه های 10 درصد ثروتمندترین افراد در نقاط روستایی به 10 درصد فقیرترین جمعیت در سال گذشته 09/12 برابر بوده که نسبت به سال 84 معادل 88/0 برابر کاهش یافته است. براساس این گزارش مرکز آمار سه دهک بالای جامعه 58 درصد هزینه ها را در اختیار دارند که با فرض ثابت بودن میزان درآمدها و هزینه ها می توان نتیجه گرفت که بیش از 58 درصد درآمدها در اختیار سه دهک بالای جامعه قرار دارد. آمارهای مرکز آمار ایران نشان می دهد ضریب جینی هزینه های غیرخوراکی طی سال 83 یعنی آخرین سال برنامه سوم توسعه، 4544/0 بوده که مقایسه این رقم با ضریب جینی سال 86 نشانه فقیرتر شدن جامعه شهری طی سه ساله اول برنامه چهارم توسعه است. نکته اساسی آن است که ضریب جینی 4565/0 برای دارایی های غیرخوراکی شهری ضریبی است که نشان دهنده وضعیت عادلانه توزیع درآمد در کشور نیست. طبقه بندی کشورها براساس ضریب جینی، به این صورت است که کشورهایی که ضریب جینی آنها بیش از 5/0 است، کشورهای با توزیع درآمد بسیار نابرابر و کشورهای با ضریب 4/0 تا 5/0، کشورهای با توزیع کمتر نابرابر و کشورهای با ضریب جینی کمتر از 4/0 را کشورهای با توزیع درآمد پایین می نامند.آمارهای مرکز آمار نشان می دهد در سال 84 ضریب جینی هزینه های غیرخوراکی 4522/0 بوده که در سال 85 به 4591/0 افزایش یافته است. این ضرایب نشان دهنده توزیع کمتر نابرابر درآمد در کشور است. بانک جهانی ضریب جینی را برای سال 2006 بالغ بر 58 /0 اعلام کرده بود. توزیع عادلانه هزینه های خوراکی شهری ضریب جینی مواد خوراکی 2531/0 در سال 86 به معنای آن است که طبقات پردرآمد جامعه هزینه های خوراکی خود را در اولویت قرار نمی دهند، از سوی دیگر، مردم طبقات پایین در اولویت بندی نیازهای خود، مواد خوراکی را نسبت به دیگر نیازهای دیگر مقدم می شمارند. به همان میزان که فاصله طبقاتی در ایران در حوزه مواد غیرخوراکی بالا است و ایران را در میان کشورهای با فاصله طبقاتی بالا قرار می دهد، اما ضریب جینی هزینه های خوراکی نشان می دهد ایرانیان در میان آن دسته از کشور هایی قرار می گیرند که توزیع عادلانه درآمد در آنها صورت می گیرد. آمار نشان می دهد ضریب جینی هزینه های خوراکی در سال 83 به عدد 2599/0رسیده است که در سال 84 این ضریب به 2491/0 و در سال 85 به 2531/0 رسیده است که نشانگر کاهش فاصله طبقاتی در خصوص هزینه های خوراکی است. به تعبیر دیگر نزدیک بودن این شاخص به عدد صفر نشانگر آن است که طبقات پایین جامعه در اولویت بندی نیازهای زندگی خود تامین مواد خوراکی را مقدم و طبقات بالا چندان به مواد خوراکی توجه نمی کنند. همچنین مقدم بودن تامین مواد خوراکی نزد طبقات پایین جامعه از یک سو و توجه طبقات بالا به افزایش دارایی های غیرخوراکی زندگی باعث شده فاصله طبقاتی و توزیع ناعادلانه ثروت های غیرخوراکی را رقم بزند و ایران را در گروه کشورهای با فاصله طبقاتی بالا قرار دهد. استفاده از مکانیسم های حمایتی همچون یارانه های خوراکی، کالابرگ و کمیته امداد و نظام کنترل قیمت ها یکی دیگر از عواملی است که به توزیع عادلانه هزینه های مواد خوراکی کمک کرده است به طوری که عدد ضریب جینی هزینه های خوراکی تقریباً نصف عدد ضریب جینی مواد غیرخوراکی است.