تغييرات در كتب تاريخ
در تاريخ بعد از اسلام نيز همين پرسشها و واقعيتها وجود دارد. ما آنچه را كه از تاريخ بعد از اسلام در كشورمان ديدهايم، عناويني مانند «طاهريان»، «صفاريان»، «سامانيان» و ... هستند، اما شرح و تحليل تاريخ مردمي كه اين تاريخ ساختهاند و سرزمين ايران اسلامي را به پا داشتهاند، در كتابهاي تاريخ ما وجود ندارد.
ایسنا: معاون پژوهشي وزير آموزش و پرورش و رييس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي كشور از اصلاح مجموع كتب تاريخ كشور در چشمانداز برنامه درسي ملي كشور خبر داد و گفت: در قالب اين برنامه، كتب تاريخ را از حالت «توصيفي» به «تحليلي» تغيير ميدهيم. حجتالاسلام والمسلمين دكتر محيالدين بهرام محمديان پيرامون جزئيات تغيير محتواي كتب تاريخ دانشآموزان و شايعاتي كه تحت عنوان حذف شخصيتهاي تاريخي بزرگ كشور به نفع جايگزيني شخصيتها و انديشمندان اسلامي در اين باره به وجود آمده است، توضيح داد: چندي است كه در بين صاحبنظران و كارشناسان تاريخ، اين ايراد به نوع نگارش تاريخ آموزشي وارد بوده است كه تاريخ ملت ايران تنها به محوريت تاريخ سلسلههاي شاهنشاهي بسنده كرده و اين درحاليست كه ملت ايران، خود، در تاريخ اين كشور ايفاي نقش كردهاند، اما متاسفانه نقش مردم در اداره اين سرزمين پهناور در نگارشهاي تاريخي مغفول باقي مانده است. وي افزود: براي مثال، اين پرسش از سوي كارشناسان تاريخ مطرح ميشده است كه «آيا در زمان سلسلههاي حكومتي قبل از اسلام، آنها كه در سرزمين پهناور ايران ميزيستهاند، فقط شاهان بودهاند»، «آيا سپاهياني كه داريوش و كوروش به راه انداختند يا سپاهيان كمبوجيه و داريوش سوم كه در برابر روميها ايستادگي كردند، خود تاريخي نداشتهاند؟!» و «آيا مهندسان و معماراني كه بناي عظيم و تاريخي چون تخت جمشيد با پيشينه تمدني و تاريخي را خلق كردهاند، خود تاريخي نداشتهاند؟ اگر داشتهاند، چرا از صفحه تاريخ كشور غايب هستند و اساسا چرا نقش مردم طبقات مختلف در كتب تاريخ كشور ديده نشده است؟» رييس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي كشور در عين حال گفت: در تاريخ بعد از اسلام نيز همين پرسشها و واقعيتها وجود دارد. ما آنچه را كه از تاريخ بعد از اسلام در كشورمان ديدهايم، عناويني مانند «طاهريان»، «صفاريان»، «سامانيان» و ... هستند، اما شرح و تحليل تاريخ مردمي كه اين تاريخ ساختهاند و سرزمين ايران اسلامي را به پا داشتهاند، در كتابهاي تاريخ ما وجود ندارد. محمديان افزود: براي مثال، از «فردوسي» با آن عظمت كه 30 سال زحمت كشيد و به قول خودش، عجم را با پارسي زنده كرد، در تاريخ دوره «غزنويان» ياد نشده است و اين درحاليست كه خدمات فردوسي به ايران و اسلام كمتر از سلطان محمود غزنوي نبوده است. وي اظهار كرد: بر اين اساس، اين موارد نوع انتقاداتي است كه به شيوه تاريخ نگاري ما وارد بوده است؛ از اين رو ما امروز با پديدهاي به نام «پديده هويت» در تاريخ كشور مواجه هستيم. پديدهاي مبني بر اين كه اساسا «هويت ايراني ما چيست و ما در تاريخ علمي جهان چه نقشي را بر عهده داشتهايم؟» او اضافه كرد: همچنين با استناد به اين واقعيت، اين پرسش مطرح است كه «تاريخ شخصيتهايي چون ابوعلي سينا، محمدبن زكرياي رازي، ابوريحان بيروني، فارابي و غيره، اساسا در كجاي تاريخ اين كشور بايد مطرح شود؟ آيا بايد اين شخصيتهاي عظيم ايراني در كتب تاريخ دانشآموزان معرفي شوند يا اين كه ما بايد منتظر بنشينيم تا ديگران اين شخصيتها را از ما غصب و مصادره كنند تا به تبع آن، مولوي، ترك، سناييغزنوي، افغان و ابن سينا هم عرب معرفي شود؟!» معاون پژوهشي وزارت آموزش و پرورش تاكيد كرد: لذا ما با اين رويكرد كه بايد به نقش مردم و هويت تاريخي خودمان نيز در كتب تاريخ دانشآموزان بپردازيم، اصلاح نحوه نگارش كتب تاريخ را در دستوركار قرار دادهايم. وي يادآور شد: البته تاريخ معاصر ما نيز همين سرگذشت را دارد و ما در مورد تاريخ معاصر خود نيز كم كار كردهايم. رييس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي كشور تصريح كرد: بر اساس مجموع اين انتقادات مطرح شده از سوي كارشناسان، نگاه جديد ما در نگارش محتواي كتب تاريخ اين است كه اولا كتب تاريخ را از «توصيف» به سمت «تحليل» سوق دهيم، به چراييها و چگونگيهاي تاريخي اشاره كنيم و در توصيفات و گزارشهاي تاريخي نيز صرفا به تاريخ پادشاهان بسنده نكنيم، بلكه هويت تاريخي رعاياي پادشاهان نيز در كتب تاريخ مطرح شود. وي ادامه داد: البته اين امر بدين معنا نيست كه سرگذشت حاكمان و پادشاهان در كتب تاريخ دانشآموزان تحليل نشود، بلكه بدين معني است كه عبرتآموزي از شخصيتها و وقايع تاريخي در اين كتب مورد توجه قرار گيرد و در عين حال، از پرداختن به مجعولات تاريخي نيز خودداري شود. محمديان اظهار كرد: يقينا در بين پادشاهان برخي نيز بودهاند كه خدماتي را ارائه دادهاند كه ياد آنها در كتب تاريخ گرامي داشته خواهد شد؛ همچنان كه بعد از انقلاب اسلامي، نام بسياري از خيابانهاي شهر تغيير داده شد، اما نام «كريمخان زند» در تاريخ ما باقي ماند، اما يقينا از نام كساني كه قراردادهاي شوم تركمانچاي و عهدنامه گلستان را امضا كردند، در كتب تاريخ به نيكي ذكر نخواهد شد. وي گفت: لذا آموزش و پرورش در كتب تاريخ خود از شخصيتهايي چون «عباس ميرزا»، «كريمخان»، «نادرشاه افشار» غافل نخواهد شد و در عين حال، خطاهاي تاريخي اين شخصيتها را مورد يادآوري قرار خواهد داد. اين مقام مسوول وزارت آموزش و پرورش خاطرنشان كرد: البته برخي تلاش ميكنند كه در مورد روند اصلاحي ما در كتب تاريخ دانشآموزان كژتابيهاي زباني يا فهمي ايجاد كنند كه ما نسبت به اين اقدام آنها اعتراض داريم و شانتاژ فكري اين افراد مبني بر اين كه آموزش و پرورش ميخواهد تاريخ سلطنتها، سرگذشت پادشاهان و تاريخ ايران باستان را حذف كند، قبول نداريم، بلكه آموزش و پرورش صرفا غنيسازي محتويات تاريخي را در دستوركار خود دارد و آن را دنبال ميكند. محمديان در پايان به ايسنا گفت: برنامه اصلاح محتويات تاريخي و نحوه نگارش كتب تاريخ به عنوان يك برنامه بلندمدت و همراستا با تدوين و اجراييشدن برنامه درسي ملي كشور در دست بررسي است، تا در توليدات آينده عملياتي و اجرايي شود و به عنوان يكي از نخستين گامها در اين زمينه، امسال «تاريخ ايران و جهان» با اين گرايش، بازنويسي شده است كه قطعا تاثيرگذار خواهد بود.