سخنی با مديران ارشد
سيد مرتضی نبوی
براي اقامه نماز ظهر و عصر به مسجدي نزديک دفتر کارم رفتم. سخني از امير مومنان علي عليه السلام که با ماژيک آبي بر يک تخته سفيد کوچکي نوشته شده بود، نظرم را جلب کرد: «العقل حفظ التجارب»1][ شايد فهم اين نکته که حفظ تجربه ها، حکم عقل است، خيلي سخت نباشد. اگر تاريخ پندآموز است، به اين دليل است که مشحون از تجارب گذشتگان مي باشد. بدين ترتيب انسان عاقل، تلاش مي کند، حافظ تجارب خود و ديگران باشد. اما آيا پايبندي به حکم عقل، يعني حفظ تجارب، در عمل هم به همين سادگي اتفاق مي افتد؟ کلا! شيوه عمل بعضي مديران ارشد را ملاحظه نماييد. - اولا هر مدير جديدي مي آيد، به جاي استفاده از تجارب مدير قبلي و ادامه کار از جايي که او تمام کرده است کار را از اول شروع مي کند. - ثانيا بعد از گذشت سه دهه از انقلاب، مديري را که ديروز در موسسه اي نصب کرده اند و وي شبانه روز تلاش کرده است ظرف چندين ماه محل کار جديد را بشناسد و به فوت و فن آن آشنا شود و ظرف چندين ماه ديگر براي آن چشم انداز و راهبرد و برنامه تهيه کند و تازه وارد مرحله اقدام شود، ناگهان براساس ابهام يا الهام از آن موسسه مي کنند و آن را با يک تصميم خلق الساعه در جاي ديگري نصب مي کنند. اين مدير که حتما بايد نابغه باشد، در محل جديد که هيچ ربطي به سوابق کاري و تجربه مديريتي او ندارد، مشغول به شناخت محيط جديد و چالش هاي آن مي شود. بدين ترتيب يکسال سپري مي شود. در جايگاه جديد شروع به نگاشت چشم انداز، راهبرد و برنامه مي کند. دو سال مي گذرد، هنوز دست به اقدامي شايسته و بايسته نزده، دستي يا دستاني پس کله او مي خورد و او به مکان جديدتري پرتاب مي شود و اين داستان ادامه دارد. آيا اين شيوه نصب و انتصابات مديران با سخن علي عليه السلام سازگار است؟ آيا ما نبايد از خود سوال کنيم، چه حقي داريم که چنين هزينه هايي را بر مردم تحميل و فرصت سوزي کنيم. اگر حفظ تجارب حکم عقل است، چرا خلاف حکم عقل عمل مي کنيم؟ چرا بالاترين رده هاي مديريت تا پايين ترين آن، مرتب دستخوش تغيير و تحول است. آيا اگر کسي در مديريت و برنامه ريزي تجربه اندوخته، اين تجربه مي تواند به او در سياست خارجي کمک کند؟ آيا اگر کسي در بازرگاني تجربه کسب کرده است، اين تجربه در صنعت نفت و انرژي به درد او مي خورد؟ يا تجربه استاندارد به درد ثبت احوال مي خورد؟! به قسمت ديگر کلام مولاي متقيان توجه فرماييد: ...« و خير ما جربت ما وعظک»2][ يعني بهترين تجربه تو آنست که تو را پندآموزد. اينک سوال اينست که آيا مديران ارشد ما نبايد حافظ تجربيات باشند و از آن پند بگيرند؟ آيا زمان آن نرسيده مديران با انباشت تجربه ها به نوآوري و توليد علم ياري رسانند؟ آيا مردم عزيز ما همچنان بايد شاهد رشد منفي بهره وري در دستگاه هاي دولتي باشند؟! خدايا به ما و مسئولان ما عقلانيت عطا کن. منبع: رسالت پي نوشت ها: 1][ - نامه31 نهج البلاغه 2][ - همان.