فارس: مردم به مانند مور و ملخ در هايپراستار
مردم به مانند مور و ملخ در آن ريختهاند و در پر كردن سبدهاي كالا از هم سبقت ميگيرند.
فارس: انتهاي خياباني در غرب تهران كه به معناي باغ بهشت است به فروشگاهي ختم ميشود كه مردم به مانند مور و ملخ در آن ريختهاند و در پر كردن سبدهاي كالا از هم سبقت ميگيرند، هر مراجعه كنندهاي براي بار اول با ديدن اين صحنهها با اين پرسش مواجه ميشود كه به راستي تهرانيها به دنبال كدام كالا هستند كه در فروشگاههاي وطني نمييابند؟ تاريخچه خريد ايرانيها از فروشگاههاي زنجيرهاي حدوداً به بيش از 60 سال پيش يعني زمان تأسيس تعاوني مصرف سپه برميگردد اما با اين سابقه نسبتاً طولاني هنوز تمايلي براي خريد تمام مايحتاج زندگي از نزديكترين فروشگاه زنجيرهاي محل زندگي نداريم و ترجيح ميدهيم براي خريد هر ملزوماتي از يك سر شهر به سمت ديگر شهر سفر كنيم. حال آن كه افتتاح يك شعبه از يك فروشگاه زنجيرهاي به نام هايپراستار در غربيترين نقطه تهران توانسته است مركز توجه اكثر شهروندان تهراني شود جاي تعجب و بيشتر از آن تأمل دارد. اين روزها تهرانيها از قيمتهاي ارزان، تنوع بالا و اجناس شيك اين فروشگاه ميگويند. ترغيب ميشويم كه سري به اين فروشگاه بزنيم. نشاني فروشگاه به راحتي قابل دسترس است تقريباً اكثر تهرانيها در عرض اين يك ماه يا از اين فروشگاه خريد كردهاند يا حداقل نشاني آن را ميدانند. بر خلاف تمام مراكز خريد در تهران كه معمولاً بيشتر از ساعتي كه در مركز خريد به سر ميبري بايد به دنبال محلي براي پارك خودرو بگردي به طبقه زيرين اين فروشگاه براي پارك خودرو راهنمايي ميشوي؛ پاركينگي 2 طبقه كه هيچ هزينهاي براي پارك خودرو دريافت نميكند. از پاركينگ زير همفك تا طبقه مركز خريد به جاي آسانسورهاي معمولي كه معمولاً در فروشگاههاي ما وجود دارد و گاهي در برخي فروشگاههاي خيلي مدرنمان ديوار شيشهاي دارند از ريلهاي مورب در حال حركتي استفاده شده است كه معلولان و جانبازان به راحتي ميتوانند از آن بهره ببرند. وارد طبقه مركز خريد كه ميشوي مغازههاي متعددي از برندهاي مختلف پوشاك، خارجي و چرم، صرافي و چندين رستوران و كافيشاپ وجود دارد جلوتر كه ميروي با دهها صندوق خريد كالا مواجه ميشوي كه اينجا همان فروشگاه غربي پر مخاطب تهران است. صفهاي طولاني از مردم روبهروي هر صندوقي تشكيل شده است. در كنار هر صندوقي كالاهاي خريداري شده توسط كاركنان فروشگاه درون كيسهها گذاشته شده و تحويل مشتري داده ميشوند. از كنار صندوقها ميگذري تا پروژه پيچيده خريد را شروع كني عليرغم حضور جمعيت بسيار در فروشگاه سيستم تهويه بسيار مطلوب است به حدي كه حتي بوي محصولات را متوجه نميشوي چه رسد به اينكه بوي نامطبوع خارجي در محوطه فروشگاه، مردم را آزار دهد. سقف فروشگاه بلند است و بالاي هر بخشي از فروشگاه عنوان محصولات اعم از پوشاك مردانه، زنانه، بچگانه، لوازم آرايشي، كفش، كتاب، طلا و جواهرات، مواد شوينده، ميوه، گوشت، مرغ، فرش، گل مصنوعي و طبيعي، كيف، لوازم برقي، گوشي همراه، فرش، عطاري، لوازم كشاورزي و ... نصب شده است. يكي از فاكتورهاي مهم در جذب مشتري در فروشگاهها تنوع و تازگي محصولات است كه در اين فروشگاه به سليقه مخاطبان احترام ويژهاي گذاشته است به طوري كه مشتري براي خريد ميوه تمام فصول هم ميتواند ميوه بستهبندي شده خريداري كند هم ميوهاي وجود دارد كه ميتواند به راحتي آنها را دستچين كند و هم امكان خريد آب ميوه تازه را در همان محل دارد يا اينكه مشتري در اين فروشگاه ماهي زنده را كه در آب غوطهور است انتخاب و مانند برخي فروشگاههاي داخل شهر پس از پاك شدن و خرد شدن آن را خريداري ميكند. حدود 80 درصد كالاهايي كه در اين فروشگاه به فروش ميرسند اجناس داخلي و ايراني هستند كه حدود 15 درصد از قيمت درج شده روي كالا هم ارزانتر فروخته ميشوند. فروشگاه هايپراستار نخستين فروشگاه زنجيرهاي خارجي در زيربناي 9 هزار متر مربع است كه 25 درصد سهام آن متعلق به گروه فرانسوي كرفور و 75 درصد آن متعلق به شركت اماراتي است. تاكنون 60 ميليون دلار در اين فروشگاه سرمايهگذاري شده كه قرار است به 400ميليون دلار برسد. گردانندگان اين فروشگاه، زمين فروشگاه را براي مدت 20 سال از شهرداري تهران اجاره كردهاند. مارك كوربيون مدير عامل فرانسوي شركت فروشگاههاي زنجيرهاي هايپراستار درباره قيمت محصولات در فروشگاه ميگويد: با دولت ايران توافق كرديم و هر كاري بتوانيم انجام ميدهيم تا قيمتها را كاهش دهيم تا مشتريها از ما راضي باشند. وي در پاسخ به پرسشي درباره علت تغيير نام از كرفور به هايپراستار تصريح ميكند: گروه اصلي سرمايهگذار گروه مجيد الفوت امارات است و كرفور تنها 25 درصد سهام اين شركت را در اختيار دارد. به دليل چالشي كه در روابط ايران و فرانسه وجود دارد، تصميم گرفتيم كه از آغاز از نام كرفور استفاده نكنيم اما كرفور براي سرمايهگذاري در ايران موافقت كرد و از ما خواسته شد كه فعلاً در ايران و پاكستان از اسم كرفور استفاده نكنيم و از برند يا مارك ديگري استفاده كنيم. عليرغم اظهارات مدير عامل فرانسويها هايپراستار لباسهاي متحدالشكلي كه براي كاركنان اين فروشگاه در تهران در نظر گرفته شده است از همان رنگ سورمهاي كه كاركنان كرفور در لباسهايشان در سراسر جهان به كار ميبرند، است. اين شركت در 35 كشور دنيا حدود 15 هزار و 500 فروشگاه زنجيرهاي و 500 هزار نفر حقوقبگير دارد. اين شركت در بين فروشگاههاي اروپا مقام اول و در دنيا پس از والمارت مقام دوم را دارد. يكي از مديران داخلي هايپراستار كه خواست نامش فاش نشود درباره فرانسوي بودن اين فروشگاه به خبرنگار فارس ميگويد: شك نكنيد كه بخشي از سهام اين فروشگاه در تهران متعلق به شركت كرفور فرانسه است اما به دليل روابط تيره ايران و فرانسه تلاش ميكنند كه اين موضوع اعلام عمومي نشود به طوريكه خود ما در روزهاي نخست باز شدن اين فروشگاه روي بند كارتهايي كه به سينه داشتيم به انگليسي نوشته شده بود carefore اما به ما اعلام كردند كه بايد هر نامي از كرفور از ظواهر فروشگاه برداشته شود. مدير عامل فرانسوي شركت فروشگاههاي زنجيرهاي هايپراستار ميافزايد: ما براي 400 ميليون دلار سرمايهگذاري در ايران برنامهريزي كردهايم و در تهران، كرج، مشهد، اصفهان و شيراز شعبه خواهيم داشت و روي 7 سال براي بازگشت سرمايه خود حساب كردهايم چرا كه ما زماني كه جايي سرمايهگذاري ميكنيم و سود ميبريم آن سود را مجدداً سرمايهگذاري ميكنيم. وي با بيان اينكه فعلاً برنامهاي براي استفاده از مشاركت سرمايهگذار ايراني نداريم، ميگويد: بازار مصرف ايران بسيار بزرگ است اما به خوبي سازماندهي نشده و بسيار گران است و ما با توليدكنندهها مذاكره ميكنيم تا قيمتهاي پائيني را در فروشگاه خود ارائه كنيم. با دولت ايران توافق كرديم تا قيمتها را پائين بياوريم و هر كاري بتوانيم انجام ميدهيم تا قيمتها را كاهش دهيم تا مشتريها از ما راضيتر باشند اما در محصولات الكترونيكي چون ماليات ميپردازيم قيمتهاي ما گرانتر است. در حال حاضر پرسشي كه مطرح ميشود اين است كه چطور شركتهاي خارجي ميتوانند بازار ايران را تحت كنترل خود قرار دهند اما فروشگاههايي چون شهروند كه سالها در ايران فعالند هنوز كالاهاي خود را گران تر از بازار در اختيار مشتريان خود قرار ميدهند. شركت مجري راهاندازي اين فروشگاه در تهران قرار است شعبههاي ديگري از هايپراستار را در ايران احداث كند اما آيا فكري براي فشاري كه به خردهفروشان در اطراف اين فروشگاهها وارد ميشود، شده است؟ يك مغازهدار در حوالي اين فروشگاه كه فروشنده مرغ است درباره راهاندازي اين فروشگاه در منطقه غرب تهران ميگويد: اين فروشگاه ما را بيچاره كرده است مردم منطقه ترجيح ميدهند به جاي اين كه مرغ يخي را از مغازه من بخرند مرغ تازه را با قيمت ارزانتري از اين فروشگاه خريداري كنند. مسئولان بايد واقعاً فكري كنند. يكي از سوپرماركتداران منطقه نيز تصريح ميكند مردم محله از ما خريد جزيي ميكنند اما ترجيح ميدهند خريد عمده را از اين فروشگاه داشته باشند و از زمان راهاندازي اين فروشگاه مردم به هيچ وجه مواد شوينده را از ما خريداري نميكنند چون در اين فروشگاه مواد شوينده از قيمت درج شده بر روي كالا هم ارزانتر به فروش ميرسد. يكي از ميوهفروشان منطقه هم تصميم دارد مغازه ميوه فروشي خود را تبديل به سوپرماركت كند چون مردم ترجيح ميدهند ميوههاي تازه تمام فصول را در اين فروشگاه با صرف هزينه كمتري خريداري كنند. سبدهاي خريد اكثر مردمي هم كه به اين فروشگاه مراجعه كردهاند حاكي از آن است كه مردم بيشتر از قسمتهاي خوراكي اين فروشگاه استقبال كردهاند به گونهاي كه در اين فروشگاه گوشت تازه دام به فروش ميرسد و به شكلي مورد تمايل مشتري باشد چرخ شده يا خرد ميشوند يا انواع نانها و كيكهاي تازه در همان محل فروشگاه پخته ميشوند كه تمام اين موارد در جذب مشتري براي خريد مؤثر است. خانم جواني كه در قسمت سبزيجات مشغول خريد است و تنها دستههاي كوچكي از سبزيجات متنوعي را خريداري كرده است ميگويد فاصله منزل ما تا فروشگاه بسيار كم است به همين دليل هرگاه نياز به خريد محصولي داشته باشيم سريعاً به اين فروشگاه مراجعه ميكنم و تازهترين محصولات را خريداري ميكنم. يكي از فروشندگان قسمت ميوه در اين فروشگاه در حالي كه مشغول جدا كردن ميوههاي لكدار از بين ساير ميوههاست درباره تازگي ميوهها در اين فروشگاه ميگويد: ما هر روز ميوهها را تعويض ميكنيم يعني اين طور نيست كه اگر ميوهاي امروز باقي بماند فردا دوباره آن در فروشگاه به فروش برسانيم ميوههاي قديمي در خارج از فروشگاه در محل ديگري فروخته ميشوند. يكي از مشتريان هايپراستار ميگويد: اگر روزهاي اول به هايپراستار آمده باشيد و با اين روزها مقايسه كنيد قيمت بعضي محصولات افزايش يافته مثل ميوهها كه ديگر ارزان نيست. ميوه فروشي اين فروشگاه تنها حسني كه دارد اين است كه ميتوانيد خودتان ميوهها را انتخاب كنيد. مشتري ديگري به تابلوهاي «كمترين قيمت» در فروشگاه اشاره ميكند و ميگويد: تابلوهاي كمترين قيمت به شما كمك ميكند تا در انتخاب كالا، كالايي كه قيمت آن از همه كمتر هست را سريع پيدا كنيد و خيلي دنبالش نگرديد. «مردم به دنبال اجناس فرانسوي در فروشگاه هايپراستار ميگردند» اين بخشي از اظهارات يكي از فروشندگان اين فروشگاه است، او ميگويد: بيشترين پرسشي كه مردم با ورود به فروشگاه از ما ميپرسند اين است كه در كدام قسمت فروشگاه اجناس خارجي و به ويژه فرانسوي را ميتوانند پيدا كنند، كه ما هم در پاسخ ميگوييم تنها بخشي از خوراكيها فرانسوي و اكثر محصولات ايراني و داخلي هستند. يكي ديگر از مشتريان به موضوع خوراكيهايي كه توسط مردم در همان محل فروشگاه بدون اين كه هزينه آن را پرداخت كنند، مصرف ميشوند، اشاره ميكند، او ميگويد: ما يك بار رفتيم سطل زباله بخريم، در سطل را كه باز كرديم ديديم درون آن پر از زباله است، فهميديم مردم هر آن چه در هايپراستار ميخورند زبالهاش را درون اين سطلها ميريزند. در بخشهاي لوازم صوت و تصوير، گوشي تلفن همراه، گلهاي طبيعي و فرش در هايپراستار مردم بيشتر تماشاچي هستند چون قيمتها گرانتر از بيرون است. در قسمت اسباببازي هم اثري از اسباببازيهاي ايراني چون عروسك دارا و سارا و ... نيست عروسك تمام شخصيتهاي كارتني خارجي به چشم ميخورد و قيمتها بسيار گزاف است. عليرغم آن كه معمولاً مأموران انتظامات در هر فروشگاهي لباس فرم مشخصي دارند در اين فروشگاه تعدادي از افرادي با لباسهاي معمولي با سبدهايي پر از كالا تردد ميكنند و به محض بروز هر گونه تخلفي با مردم برخورد ميكنند. به طوريكه وقتي گروه گزارشگران فارس خواست از بخشهايي از فروشگاه با دوربين تلفن همراه خود عكاسي كند سريعاً اين افراد به سراغ آنها رفتند و خود را مأموران فروشگاه معرفي كردند و مانع از عكسبرداري شدند اما واقعاً چه لزومي دارد مأموران مخفيانه در اين فروشگاه فعاليت كنند؟ از نكات قابل توجه در اين فروشگاه تعداد زياد كاركنان آن است، تمام كاركنان اين فروشگاه بيمه هستند و در 2 شيفت ساعت 7 تا 16 و 15 تا 24 فعاليت ميكنند و حقوقي بر اساس قانون كار دريافت ميكنند. از مهمترين فاكتورهاي جذب مشتري در اين فروشگاه بزرگ در تهران را ميتوان كيفيت بالا، تنوع محصولات و قيمت ارزان عنوان كرد حال با توجه به اين كه سرمايهگذاران اين فروشگاه خارجي هستند اين پرسش مطرح است كه چگونه در فروشگاهي كه حدود 80 درصد اجناس ايراني هستند، افراد خارجي توانستهاند كالاي مورد تقاضاي مشتري را با بستهبندي متفاوت و ارزانتر از قيمت كارخانه توليد كنند محصول عرضه كنند؟ آيا غير از اين است كه اين فروشگاه به دليل خريد يك جا از كارخانههاي توليدي تخفيف ميگيرد و محصولات را در انبارهاي بزرگ براي رفع نياز مشتري ذخيره ميكند؟ مردم ما در دنيا شهره هستند كه يكي از بزرگترين و لذتبخشترين تفريحاتشان «خريد» است بهتر نيست قبل از آنكه سرمايهگذاران خارجي از اين فرصتهاي مردم ايران استفاده كنند و بازارهاي رنگارنگي كه بدون شك همراه با بار فرهنگي بيگانه است را به اين مردم تزريق كنند خود ايرانيها چنين اقداماتي انجام دهند يا حداقل سرمايهداران ايراني كه در ساير كشورها زندگي ميكنند براي راهاندازي چنين فروشگاههايي در كشور جذب شوند و يا شهرداري كه فروشگاه شهروند را در اختيار دارد از شيوههاي مديريت بازار در اين فروشگاهها الگوبرداري كند. بيشك با توجه به استقبال مردم از اين فروشگاه روزانه سود سرشاري عايد گردانندگان هايپراستار ميشود آيا بهتر نبود اين سود در همين آب و خاك باقي ميماند؟