جايگاه مرجعيت عظام در گفتار و رفتار امام خمينی

روزنامه جمهوری اسلامی

کد خبر : 93469

يكي از خصال زيبا و از روش هاي عبرت زا و پسنديده حضرت امام خميني در طول دوران حيات و در تمام مراحل نهضت اسلامي ـ چه قبل و چه بعد از پيروزي ـ اكرام خاص و بزرگداشت ويژه مراجع توسط اين رهبر روشن ضمير بود. مراجع و فقهاي اسلام در فكر و عمل امام خميني جايگاهي رفيع داشتند و منزلتي خاص را به خود اختصاص داده بودند به گونه اي كه رهبر كبير انقلاب بهترين واژه ها و تعابير و جملات را در اكرام آنان به كار مي بردند و همواره به عظمت و بزرگي از اين استوانه هاي فقاهت و معنويت ياد مي كردند. هم در آثار مكتوب امام خميني و هم در بيانات ايشان نشانه هايي بارز از بزرگداشت مقام مراجع را مي توان يافت ضمن آنكه سينه اصحاب و شاگردان امام بسان كتابي قطور به ثبت و ضبط سيره و روش ممدوح و مستحسن اين پيشواي الهي پرداخته است و خاطراتي كه از زبان اين معاشران و شاگردان نقل مي شود نمونه هايي گويا از رفتار و سلوك زيبا و پيام گزار امام خميني در اكرام مراجع و علماي بزرگ اسلام به شمار مي رود. آنچه واضح و مبرهن مي باشد اين است كه امام خميني نه اهل « تعارف » بودند و نه اهل « مصانعه » و آنچه انجام مي دادند نه براي « خود » كه براي « خدا » و در مسير مصلحت اسلام و مسلمين و صيانت از دين مبين و پاسداري از اتحاد و اقتدار جوامع و كشورهاي اسلامي بود و ايران عزيز در موضع و جايگاهي بسيار حياتي و حساس از اين گستره و وسعت قرار داشته و دارد. با اين شناختي كه همگان از انگيزه هاي الهي امام خميني دارند مشخص و ثابت مي گردد كه در جان بيدار و فكر آگاه اين رجل الهي اكرام مراجع اولا با حقيقتي خاص پيوند داشت كه خاستگاه آن معنويت زلال و دانش وسيع و پايگاه مردمي مراجع عظام بود. ثانيا اين بزرگداشت با وحدت و همبستگي ديني و آثار وسيع و فراوان اجتماعي و سياسي آن در داخل و خارج از كشور رابطه اي متقابل و همگون مي يافت . امروز بر عناصر فهيم و بصير و آشنا با ضرورت هاي اجتماعي و سياسي و اوضاع منطقه و كشورهاي اسلامي و سياست هاي شيطاني قدرت هاي استكباري روشن و مسلم است كه همچون گذشته هم از جنبه حقيقي و مرتبط با منزلت روحاني و مراتب معنوي مراجع و بزرگان دين و هم از جنبه ضرورت هاي خاص اجتماعي و سياسي در داخل كشور و در گستره جهان اسلام بزرگداشت مراجع عظام و فقهاي كرام با همان ديدگاه و سيره و روش هاي حضرت امام خميني يك « اصل » و « فريضه » به شمار مي رود و بايد در تحقق آن مراقبت هاي ويژه معمول گردد. ترديدي وجود ندارد كه مراقبت هاي خاص براي ظهور و بروز اكرام و بزرگداشت مراجع دين به آگاهي هاي لازم به عنوان « شناخت ذهني » و نيز به نظاره سيره و روش هاي عيني به صورت « الگوي عملي » نيازمند است و اين دو را از مكتب غني و انسان ساز حضرت امام خميني مي آموزيم . 1 ـ حضرت امام خميني احترام ويژه اي براي زعيم عاليقدر حضرت آيت الله العظمي بروجردي قائل بودند و همواره در كمال ادب و متانت با آن بزرگوار روبرو مي شدند. همه كساني كه در سلك شاگردان و اصحاب امام بودند و نيز تمام افرادي كه در بيت مرحوم آيت الله بروجردي شاهد مواجهه و تعامل حضرت امام با آن مرجع عاليقدر بودند به صراحت اين اكرام و بزرگداشت بي نظير را نظاره مي كردند و درس مي گرفتند. بزرگداشت شخصيت علمي و مقام معنوي آيت الله العظمي بروجردي پس از رحلت آن زعيم بزرگ شيعه نيز به صورت زيارت مرقد مطهر او و يادكردهاي نيكو و سرشار از تعابير ژرف تداوم يافت . حضرت امام در كنار زيارت قبر آيت الله العظمي بروجردي در مناسبت هاي مختلف و به هنگام تدريس و مواجهه با شاگردانش از سلامت نفس اين زعيم شيعه ياد مي كرد و ديگران را موعظه مي نمود كه به آن چه او به عنوان ذخيره اخروي براي خويش برده است بنگرند و سعي كنند نفس خود را مهذب و سالم كنند. يكي از شاگردان حضرت امام نقل مي كند : « روز اولي كه امام به مسجد اعظم آمدند به جاي درس شروع به نصيحت كردن طلبه ها كردند... عكسي بالاي قبر آيت الله بروجردي بود. آن عكس منظره تشييع جنازه آيت الله بروجردي را نشان مي داد در حالي كه جنازه روي دست مردم بود و تمام روپوش جنازه را هم مردم به عنوان تبرك برده بودند. عكس خود آيت الله بروجردي هم بالاي آن عكس تشييع جنازه بود... امام روزي در ضمن نصايحشان فرمودند : « نگاه بكنيد آنجا را عكس آقاي بروجردي است در حالي كه دارد مطالعه مي كند عكس پائين جنازه اش روي دست مردم است يك خرده پايين تر آقاي بروجردي زير خاك است و آن چيزي كه به درد آقاي بروجردي مي خورد « سلامت نفس » است كه آقاي بروجردي داشت . والا اين رياست ها اين سروصداها اين مسائل اينها وقتي كه انسان زير خاك رفت ديگر به درد انسان نمي خورد . » (1 ) 2 ـ حضرت امام خميني كوچك ترين اهانت به مراجع شريف را برنمي تابيدند و به شدت با آن مقابله مي كردند . اين اهانت چه از طرف دشمنان اسلام و نهضت اسلامي و چه از جانب برخي از عناصر درون مراكز ديني و جامعه اسلامي براي اين پيشواي بزرگ غيرقابل تحمل بود. از طرفي ديگر امام خميني هرگونه غفلت از جانب علما و روحانيون در دفاع از جايگاه و منزلت مراجع عظام را « گناه » مي دانستند تا جايي كه حتي از عناصري همچون آقاي شريعتمداري ـ كه به حمايت از نهضت امام نپرداخت ـ انتظار داشتند كه در برابر اهانت رژيم ستمشاهي به مراجع اسلام مسامحه و قصور نكند. يكي از شاگردان امام خميني نقل مي كند : روزي در خدمت امام نشسته بوديم كه خبر رسيد به آيت الله حاج سيداحمد خوانساري توسط ايادي رژيم شاه در بازار تهران اهانت شده و ايشان را به زمين انداخته اند. امام فرمودند : تلفن آقاي شريعتمداري را بگيرند. خودشان صحبت كردند و فرمودند : « از آقاي خوانساري بهتر چه كسي را داريم به ايشان اهانت كردند هنوز هم نشسته ايد ! » و با عصبانيت گوشي را روي تلفن زدند . (2 ) حضرت امام خميني با همين روش در مقابل اهانت حزب بعث به يكي از مراجع نجف به نام آيت الله شاهرودي حساسيت خاص نشان دادند و آن زماني كه مي خواستند ايشان را به بغداد ببرند و محاكمه كنند يكي از شاگردان خويش را مخاطب قرار مي دهند و مي فرمايند : « به كربلا برو و به استاندار از بزرگواري آيت الله شاهرودي بگو و يادآوري كن كه شما قدر و منزلت ايشان را درك نمي كنيد. » وقتي پيام امام به استاندار كربلا مي رسد با احترام خاص به حضرت امام خواسته ايشان را برآورده مي سازد و مانع اهانت به آيت الله شاهرودي مي شود . (3 ) 3 ـ احترام و بزرگداشت مرحوم آيت الله العظمي حكيم توسط حضرت امام خميني زبانزد و بسيار درس آموز و عبرت زا مي باشد. آنچه از يكي از نمونه ها و مصداق هاي اكرام خاص حضرت امام درباره شخصيت مرجع عاليقدر شيعه مرحوم آيت الله العظمي حكيم مشاهده شده است را به نقل از يكي از شاگردان امام به تامل مي گذاريم تا دريابيم كه آن پيشواي محبوب الهي تا چه حد بزرگداشت مراجع عظام را ضروري مي دانستند : پس از رحلت مرحوم آيت الله حكيم براي عرض تسليت به خاندان آن بزرگوار به نجف سفر كردم . شبي كه فرداي آن قصد داشتم باز گردم شب « عيد غدير » بود. خدمت امام رسيدم تا با ايشان خداحافظي كنم . وقتي پرسيدم : امام كجا تشريف دارند پاسخ دادند : بالا هستند در آن حجره كناري . در آن حجره سرتاسر چراغ هاي سفيد كوچكي براي جشن غدير نصب كرده بودند. وقتي داخل اتاق امام رفتم مشاهده كردم كه امام از ميان تمام چراغ ها فقط به روشن كردن چراغ كوچكي براي مطالعه اكتفا كرده اند و بقيه آن ها را خاموش كرده اند! سلام كردم و نشستم . سپس پرسيدم : آقا مي دانيد امشب چه شبي است امام فرمودند : شب عيد غدير است . عرض كردم : در چنين شب بزرگي مردم توقع دارند كه شما در ايوان تشريف داشته باشيد تا آنان بيايند و دست بوسي كنند تا لااقل يك امشب سرور و شادماني شود. آخر امشب شب عيد غدير است و مردم متوقعند آن وقت شما آمده ايد و اينجا نشسته ايد ! يك جماعتي در بيروني منزل شما اجتماع كرده اند و منتظر قدوم مبارك شما هستند. حضرت امام با ناراحتي فرمودند : « شما هم چنين مي گوييد ! » عرض كردم : آقا مگر امشب شب عيد غدير نيست ! آخر شما چراغ حجره تان را هم روشن نكرده ايد! حضرت امام در پاسخ فرمودند : « آيا مي دانيد چه كسي را از دست داده ايم ما آقاي حكيم را از دست داديم . آيا لااقل تا يك سال نبايد احترام اين شخصيت را ـ با سوگواري و عزاـ حفظ كنيم آيا ما سرور و شادي داريم ! آيا بعد از رفتن آقاي حكيم ما مي توانيم خوشحالي داشته باشيم ! » من شرمنده شدم . عرض كردم : آقا ببخشيد. من خودم براي تسليت به خدمت آقا سيد يوسف حكيم آمده بودم . نمي دانستم كه شما تا اين حد دقت نظر داريد. حضرت امام فرمودند : « بر همه واجب است كه اين بزرگوار را احترام كنند . » (4 ) نكته اول در اين مواجهه و شيوه و سيره حضرت امام خميني براي بزرگداشت مرحوم آيت الله العظمي حكيم اين است كه امام با صراحت تمام بين مرجعيت و واقعه تاريخي « غدير » كه براساس آن پيامبراكرم (ص ) حضرت علي (ع ) را به امامت و ولايت برگزيد پيوند و ارتباط برقرار مي كنند به اين ترتيب كه مرجعيت شيعه جدا و منفك از امامت و ولايت نمي باشد بلكه استمرار و تداوم آن است و مراجع تقليد در مسئوليت نيابت امام عصر(عج ) به مسئوليت بزرگ صيانت از اسلام و تبليغ و ترويج تعاليم دين و مقابله با تحريف و بدعت و مبارزه با قدرت هاي ستمگر ماموريت داده شده اند. بنابراين وقتي مرجع عاليقدر و وارسته و فداكاري چون آيت الله العظمي حكيم به ديار باقي مي شتابد براساس ضرورت شرع و عقل بايد جشن غدير كه همزمان با ارتحال آن مرجع عظيم است تعطيل گردد و اين نه تنها منافات با غدير ندارد كه با آن عجين شده و امتزاج يافته است و در واقع اين عمل به نوعي بزرگداشت غدير به شمار مي رود. نكته مهم ديگري كه در مشي و روش حضرت امام خميني مي يابيم اين است كه آن رهبر ژرف انديش به گونه اي و در حد و مرتبه اي براي تعظيم و اكرام مراجع عظام اهميت قائل است كه بزرگداشت مرحوم آيت الله حكيم را پس از ارتحال آن مرجع يك امر « واجب » مي دانند و به صراحت اعلام مي كنند كه « بر همه واجب است كه اين بزرگوار را احترام كنند. » و به راستي چقدر تفاوت است بين دقت ها و باريك بيني هاي امام خميني در احترام به مراجع تقليد با ساير افراد از جمع علما. و چقدر بايد از اين ژرف نگري ها و مراقبت هاي خاص امام پند و عبرت بگيريم و متاسفانه نمي گيريم ! حضرت امام خميني در طول دوران حيات پر خير و بركتشان در كنار اكرام و بزرگداشت هاي خاصي كه براي مراجع تقليد قائل بودند با كوچك ترين اهانت به هر شكل و از جانب هر كس و در هر لباس و موقعيت ديني علمي اجتماعي سياسي و حكومتي نسبت به مراجع برخوردي صريح و قاطعانه داشتند به گونه اي كه بارها اعضاي بيت خويش را واسطه قرار دادند تا به افرادي كه آمد و شد مي كنند و در بيروني ايشان به گفتگو مي پردازند اعلام شود كه ايشان به هيچ وجه راضي نيستند كه خداي نخواسته پشت سر مراجع و علماي اسلام « غيبت » شود . (5 ) همچنين امام خميني هرگونه بي حرمتي و اهانت به مراجع تقليد را زشت و خطرناك دانسته و معصيت و گناه بزرگ معرفي مي كردند و آن را همانند و هم رديف لطمه و آسيب وارد كردن به « حيثيت اسلام » تلقي و معرفي مي كردند . (6 ) و نيز حضرت امام به صراحت اعلام مي نمودند كه : عزت مراجع عزت اسلام است و اهانت به آنان اهانت به اسلام است . (7 ) اكنون با توجه به شناخت و معرفت نسبت به نمونه هايي از محترمانه ترين گفتار و رفتار از حضرت امام خميني در اكرام و بزرگداشت مراجع عظام تقليد و اظهار ناراحتي شديد از كوچك ترين اهانت به اين نائبان به حق مهدي موعود(عج ) و پاسداران وحي و تداوم دهندگان راه امامت و ولايت شايسته است همه مسئولان نظام دولتمردان انديشمندان و عالمان فرهيخته در داخل و خارج از حوزه هاي علميه متوليان فرهنگي مراكز دانشگاهي و اساتيد متعهد رسانه ها و نويسندگان مطبوعات در « فرهنگ سازي » هاي ضروري نسبت به انديشه ها و مشي و سيره و روش هاي حضرت امام خميني درباره بزرگداشت مقام شامخ مرجعيت شيعه تلاش هاي فكري و عملي لازم را به عينيت در آورند تا به اين وسيله آحاد جامعه و كشور اسلامي در تبعيت از اين سيره امام خميني و مشعل هدايت قرار دادن افكار بلند و رفتار و عملكردهاي الهي آن پيشواي عظيم القدر احساس مسئوليت كنند و از آبشخور فكري و روش عملي امام خميني بهره گيري نمايند. اگر واقعا معتقد به « خط امام » هستيم و خود را « موظف » به پيروي از اين اسوه بزرگ مي دانيم بايد اين حقيقت را با تمام وجود درك و فهم كنيم كه خط امام شامل تمام انديشه ها و سيره و روش هاي آن پيشواي الهي مي باشد و هرگز نبايد در برخي از موضوعات محدود و محصور گردد و از ساير ابعاد و جلوه هاي آن از جمله تعهد عملي در بزرگداشت مراجع تقليد و فقها و علماي بزرگ و خدوم كه نقش حساس و حياتي مرجعيت و رهبري و تشريح احكام و تبيين فرهنگ و معارف ديني و مقابله با جبهه كفر و شرك و نفاق جهاني در هر عصر و زمان را به عهده دارند غفلت ورزيم . بيدار باشيم و خود را در پيروي كامل از افكار و مشي و روش هاي امام خميني مراقب و عامل گردانيم تا هويت ديني و عزت و اقتدار و استقلالمان مصون و محفوظ بماند. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ پاورقي 1 ـ جلوه هاي معلمي امام خميني ص 123 و 124 2 ـ صحيفه دل موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني ص 130 3 ـ ستاره اي كه درخشيد ج 1 ص 48 و 49 4 ـ همان منبع ص 50 ـ48 5 ـ سرگذشت هاي ويژه از زندگي امام خميني ج 2 ص 142 6 ـ صحيفه امام موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني ج 1 ص 307 7 ـ همان منبع ص 308 مراجع و فقهاي اسلام در فكر و عمل امام خميني جايگاهي رفيع داشتند و منزلتي خاص را به خود اختصاص داده بودند به گونه اي كه بهترين واژه ها و تعابير را در اكرام آنان به كار مي بردند و همواره به عظمت و بزرگي از اين استوانه هاي فقاهت و معنويت ياد مي كردند امام خميني هرگونه بي حرمتي و اهانت به مراجع تقليد را زشت و خطرناك و معصيت و گناه بزرگ مي دانستند و آن را همانند و هم رديف لطمه و آسيب وارد كردن به « حيثيت اسلام » تلقي و معرفي مي كردند حضرت امام خميني به صراحت اعلام مي نمودند : عزت مراجع عزت اسلام است و اهانت به آنان اهانت به اسلام است امام خميني نه اهل « تعارف » بودند و نه اهل « مصانعه » و آنچه انجام مي دادند نه براي « خود » كه براي « خدا » و در مسير مصلحت اسلام و مسلمين و صيانت از دين مبين و پاسداري از اتحاد و اقتدار ايران عزيز و جوامع و كشورهاي اسلامي بود اگر واقعا معتقد به « خط امام » هستيم و خود را « موظف » به پيروي از اين اسوه بزرگ مي دانيم بايد اين حقيقت را با تمام وجود درك و فهم كنيم كه خط امام شامل تمام انديشه ها و سيره و روش هاي آن پيشواي الهي مي باشد و هرگز نبايد در برخي از موضوعات محدود و محصور گردد و از ساير ابعاد و جلوه هاي آن غفلت شود امروز بايد همگان از دقت ها و باريك بيني ها و مراقبت هاي خاص امام خميني در احترام و اكرام و بزرگداشت « مراجع تقليد » پند و عبرت بگيريم و متاسفانه نمي گيريم !

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: