گامهای نامطمئن از ژنو تا وین
آرش محبی
ظاهرا مذاكرات وين درباره موضوع خروج اورانيوم از ايران به سنگ سخت برخورده است. با اظهار نظرهاي مختلفي كه از طرف برخي مقامات ايراني و غربي شنيده ميشود به نظر ميرسد مذاكرات وين نتايجي كه در تحليلهاي اوليه براي آن عنوان شده بود را در پي نخواهد داشت.اين نوشتار با پيش فرض گرفتن محكوم بودن برخي رفتارهاي زيادهخواهانه و غيرقانوني غرب، اتخاذ سياستهاي دوگانه هستهاي درشوراي امنيت وساير مجامع بين المللي و تاكيد ملي بر حق مسلم و حتمي ايران در استفاده از انرژي هستهاي به نقد و پرسش از برخي رفتارهاي انجام شده و مواضع اتخاذ شده در مذاكرات اخير كه از ژنو آغاز و در وين ختم شد، ميپردازد. انجام مذاكرات وين تالي و از نتايج نشست ژنو ميان ايران و 1+5 بود. رئيسجمهور پيش از آغاز مذاكرات ژنو اعلام كرد كه ايران طرحي را براي مذاكره در نظر دارد و پس از نشست ژنو نيز اعلام كرد كه اين مذاكرات در چارچوب طرح پيشنهادي و محورهاي آن انجام شده و نتايج آن هم مثبت است. بنابراين در مذاكرات وين چيزي برخلاف بسته پيشنهادي ايران در نشست ژنو مورد مذاكره قرار نگرفته است و لذا نميتوان محورهايي خارج از بسته پيشنهادي وخواسته تيم ايراني را دليل شكست مذاكرات دانست. نحوه تامين سوخت رآكتور هستهاي تهران دستور كار اصلي نشست وين بود كه قبلا در ژنو مورد بررسي اجمالي قرار گرفته بود. احمدينژاد پيش ازآغاز مذاكرات ژنو اعلام كرده بود كه «ما حتي آمادگي داريم كه مواد 5/ 3 درصد را داده و آنها- غرب- آن را 75/ 19 يا 20 درصد غني كرده و به ما تحويل دهند.»خواسته طرف غربي در مذاكرات وين تحقق عملي همين اظهارات احمدينژاد بود كه طرف ايراني حاضر به پذيرش آن نشد. اكنون رئيسجمهور بايد به اين سوال پاسخ دهد كه با چه زمينه و استدلالي موضوع خروج اورانيوم از ايران را مطرح و سپس تيم مذاكره كننده ايشان از پذيرش آن در وين استنكاف كردند. طرح موضوع خروج اورانيوم از ايران توسط رئيسجمهور قبل از آغاز مذاكرات ژنو تاثير زيادي بر ارزيابيها از نتايج اين نشست و ادامه آن در وين داشت. رئيسجمهور هم مذاكرات ژنو را سازنده و يك گام مثبت و رو به جلو و گفتوگوها بين ايران و 5+1 را مثبت خوانده بود، اما در وين اتفاق ديگري افتاد. آيا نتايج پيش بيني طرح خروج اورانيوم از كشورمان مورد توجه احمدينژاد وتيم مذاكره كننده در ژنو نبود؟ يا در ميان مقامات مسئول ايراني مواضع دوگانهاي درباره مساله هستهاي وجود دارد؟ خطاي ديپلماتيك ديگري كه طرف ايراني در مذاكرات اخير با غرب مرتكب شد، تعريف و تمجيد بيش ازحد از نتايج ناپايدار مذاكرات ژنو بود. رئيسجمهور و همراهانش پس از پايان مذاكرات ژنو در چندين نوبت اين مذاكرات را مثبت و رو به جلو ارزيابي كردند. در مقابل، طرف غربي از جمله باراك اوباما رئيسجمهور آمريكا با احتياط بيشتري درباره نتايج مذاكرات اظهار نظر كردند. سوال اينجاست كه چرا مقامات ايراني مسئول با تمام تاكيدي كه بر بياعتمادي به غرب به ويژه درباره پرونده هستهاي وجود دارد بازهم اين گونه سريع وعجولانه درباره نتايج مذاكرات اظهارنظر كردند. اين موضوع وقتي اهميت بيشتري پيدا ميكند كه به دو رويه متفاوت و حتي در ظاهر متناقض سياست خارجي اوباما در قبال ايران يعني «مذاكره» و«فشار» توجه شود. به تعبير ديگر اوباما دربرخورد با ايران در عين حال كه مذاكره و راهكارهاي ديپلماتيك را در پيش گرفته است و پيش فرض اجراي چنين روشي وجود اعتماد حداقلي ميان طرفين است، اما روي ديگر سكه، با كوبيدن برطبل بياعتمادي به ايران به دنبال ايجاد وفاق در ميان كشورهاي5+1 براي برخوردهاي سختتر با ايران است. براي نيل به افزايش بياعتمادي چه دستاويزي بهتر از استقبال عجولانه از نتايج مذاكرات ژنو و درنهايت عدول از آن در نشست وين!آيا در دستگاه سياست خارجي كشور كسي عواقب منفي اين اظهارنظرهاي عجولانه را رصد ميكند؟ ترديدي وجود ندارد كه مساله هستهاي موضوعي ملي و فراسوي عملكردهاي گروهي است و با توجه به اينكه ما در مرحله حساسي از اين پرونده قرار داريم، ضروري است مواضع و رويكردها با طمأنينه بيشتري انتخاب شوند و متكي بر اجماع در نهادها باشد و جوانب و ابعاد مختلف هر توافق و سخني در عرصهاي چنين حساس سنجيده شود. منبع: تهران امروز