آغاز رایزنیهای عراق برای هستهای شدن
فهمی با پذیرفتن «موانع» موجود بر سر هستهای شدن عراق میگوید:« در حال حاضر، قطعنامههای ملل متحد شامل 707، به ما اجازه ورود به این حوزه را نمیدهد و در حال مذاکره و تلاش برای رفع این مانع هستیم.»
عراق، رایزنیها برای پذیرفته شدن به عنوان یک «بازیگر هستهای» را 19 سال پس از تخریب دو راکتور هستهای صدام حسین بوسیله جنگندههای آمریکایی و انگلیسی آغاز کرده است. به گزارش خبرنگار «فردا» در لندن، دولت عراق برای بازسازی حداقل یک راکتور اتمی که در اوائل جنگ اول خلیج فارس تخریب شده بود، به صنایع هستهای فرانسه نزدیک شده است. همچنین دولت عراق برای رفع منع فعالیتهای مجدد هستهای اش که در یک قطعنامه سازمان ملل متحد به آن اشاره شده است، با سازمان ملل متحد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی مکاتباتی صورت داده است. "رید فهمی"، وزیر علوم و فناوری عراق با اشاره به اینکه راکتور اتمی برای مصارف تحقیقاتی استفاده میشود به گاردین میگوید:« ما برای گسترش و تعریف حوزههای تحقیقاتی که میتوانیم از فناوری هستهای بصورت صلحآمیز استفاده کنیم، در حال همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستیم.» وی میگوید:« پس از سقوط رژیم گذشته، ما هیچ صنعتی نداشتیم؛ اما ما روز به روز به این دغدغه بیشتر پی بردیم که به فناوری هستهای نیاز داریم. این امر، ماهها پیش با نهادهای مرتبط مطرح گردید.» گاردین مینویسد: شهوت مجدد عراقیها برای علم که به نوعی نیز دلیل انزوای جهانی آن و دو اشغال ویرانکننده بود، در یک مقطع بسیار حساس سیاست منطقهای بروز پیدا کرده است؛ همسایه نزدیک عراق، ایران، به تلاش برای توسعه ظرفیتهای هستهای فزایندهاش به برنامه نظامی متهم میشود. در همین رابطه، "فهمی" تصریح میکند که عراق «تنها در اندیشه کاربرد صلحآمیز» در چارچوب برنامه هستهای خویش است و به بخشهای «بهداشتی، کشاورزی و آبدرمانی و غیره» اشاره میکند. بنابراین گزارش، دولت عراق قادر به تامین نیاز شهرونداناش بوسیله شبکه برقرسانی قدیمی و توزیع آب مستهلک نیست. بیشتر دیگر بخشهای خدماتی، همانند علم و فناوری نیز قادر به تامین نیازها نیستند و از این رو، تولید انرژی ارزانقیمت و کاربردی هستهای یک جایگزین جذاب است. گاردین در گزارش روز خود میافزاید: به هر حال، صحبتهای جدید در مورد عراق هستهای در حالی مطرح میشود که تحولات امنیتی، اطمینان را دربند میکند. یکشنبه، دو ساختمان دولتی بوسیله بمبگذاران تروریستی در قلب بغداد مورد هدف قرار گرفت و کمتر از سه ماه پیش نیز دو وزارتخانه عراق مورد حمله ویرانکننده قرار گرفتند. در نتیجه این حملات، حدود 300 نفر کشته و بیش از هزار نفر مجروح شدند. به نوشته این روزنامه انگلیسی، دغدغهها در مورد مواد رادیواکتیو تهیه شده در عراق؛ شامل کیک زرد ( پودری که طی فرآیند تهیه اورانیوم تولید میگردد) که شش سال پیش در مرکز تحقیقات هستهای طوایتو مورد غارتگری گسترده در حومه جنوبی قرار گرفت، کماکان وجود دارد. مرکز تحقیقاتی مزبور در کنار تاسیسات مدیریت زبالهی هستهای و سه راکتور هستهای عراق که با نامهای تموز1،تموز2 و تموز14 قرار داشت. یکی از این راکتورهای ساخت فرانسه نیز در بمباران سال 1981 رژیم صهیونیستی تخریب شد. این منطقه برای صدام جهت اعمال فشار به ایران و آمریکا بسیار حساس بود و ظن جامعه بینالمللی مبنی بر قصد دیکتاتور اعدام شده عراق برای تسلیحاتی کردن ظرفیت هستهای عراق را تقویت میکرد. پس از سال 2003، آثار باقیمانده به صورت تدریجی در برنامهای با حمایت نهادهای بینالمللی شامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و بوسیله دانشمندان عراقی به مواد بلااستفاده تبدیل شدند. عدنان جارجیس، مهندس هستهای که در محل مرکز یکی از راکتورهای تخریب شده ایستاده است، میگوید:« ما کنترل را از دست دادیم و غارتگری بسیاری رخ داد.» وی با اشاره به یک مکان تحقیقاتی که کماکان پابرجاست، میافزاید:« برخی از تاسیسات و تجهیزات نیز دزدیده و تخریب شد و ما باید مجددا شروع کنیم.» این مهندس هسته، ناظر برنامه 4مرحلهای امحا مواد هستهای باقیمانده عراق است که از سال 2007 شروع شده و در نیمه سال آینده پایان مییابد. دو راکتور دیگر نیز پس از بمباران سال 1991 رها شدند و مرکز اصلی آن نیز با آب و بتن پر شده است. سایت سوم نیز که روزگاری بعنوان انبار سوخت مصرفشده راکتورها استفاده میشد، اکنون زبالهدان است. گرچه هنوز اطراف این محل حدود هفت کیلومتر خاکریز 50 متری وجود دارد. جارجیس در مورد حضور بازرسان سازمان ملل متحد در این مکانها میگوید:« پس از 1991، بازرسان سالانه 4 یا 5 بار به این محل میآمدند و به هرجا که میخواستند در هر زمان دسترسی داشتند.» در پایان، فهمی با پذیرفتن «موانع» موجود بر سر هستهای شدن عراق میگوید:« در حال حاضر، قطعنامههای ملل متحد شامل 707، به ما اجازه ورود به این حوزه را نمیدهد و در حال مذاکره و تلاش برای رفع این مانع هستیم.»