دروغی که جرقه انقلاب مخملین چک بود
انقلاب دموکراتیک که در چک اسلواکی رخ داد هنوز انقلابی است که نامش با مشتی با دستکش مخملی گره خورده است و جرقه آن با یک دروغ آغاز شد که تا امروز به صورت یک راز باقی ماندهبود.
انقلاب دموکراتیک که در چکسلواکی رخ داد هنوز انقلابی است که نامش با "مشتی با دستکش مخملی" گره خوردهاست. انقلابی که جرقه آن با یک دروغ آغاز شد، دروغی که تا امروز به صورت یک راز باقی مانده است. به گزارش سرویس بینالملل «فردا» با فرارسیدن بیستمین سالگرد انقلابهای مخملین اروپای شرقی روزنامههای غربی با اختصاص مقالات و تحلیل به بررسی جبنههای متفاوتی از رخداد پرداختهاند و در این راستا مطلب روزنامه "نیویورکتایمز" حاوی افشاگری جالبی بود.
"واسلاو هاول"، رهبر مخالفان که پیشگام انقلاب مخملی بود و 20 سال پیش در 17 نوامبر 1989، دست کمونیسم را از چکسلواکی قطع کرد، در جمله مشهوری گفته بود:"حقیقت و عشق باید بر دروغ و نفرت غلبه کنند." اما انقلاب او درست نقطه مقابل آن بود. هزاران نفر از مردم چک با صدای ناله و شیون و سگهای پلیس به خیابان آمدند، تا یادآور 20 سال پیش باشند. در آن زمان دانشجویان معترض که به خیابانها آمدهبودند. توسط پلیس محاصره شدند و سپس شایعهای گسترش یافت که در این درگیریها مارتین اسمید دانشجوی 19 ساله رشته ریاضی با خشونت کشتهشدهاست. تعداد زیادی از معترضین مورد ضرب و شتم قرار گرفته بودند، اما در واقع هیچ کسی کشته نشدهبود.
"جان اوربان"، رهبر مخالفین و خبرنگاری که به گسترش این دروغ کمک کرد در یک مصاحبه خاطره آن روز را به یاد میآورد که خبر مرگ به سرعت منتشر شد و این امر به شعلهور شدن آتش اعتراض مردم که تا پیش از این آرام بودند کمک کرد. این رخداد تنها 8 روز پس از فروریختن دیوار برلین، با اعتراضات آرام مردم منجر به فروپاشی رژیم شد. وی میگوید:" تا آن روز، میان رژیم کمونیستی و مردم یک توافق وجود داشت با این مضمون که شما ساکت باشید و ما مواظب شما خواهیم بود. اما وقتی این فکر به آنها قبولانده شد که فرزندانشان کشته میشوند، مردم به این نتیجه رسیدند که توافقی هم وجود ندارد. من به عنوان یک خبرنگار از این دروع شرمسارم زیرا این یک اشتباه فاحش بود. اما من متاسف نیستم زیرا این موضوع کمک کرد که کمونیسم بعد از 4 دهه به پایان برسد." هماکنون 2 دهه از دروغی که منجر به انقلاب شد میگذرد، بسیاری از مردم چک نه تنها هنوز در مورد حقیقتی که پشت روزهای نوامبر 1989 پنهان شدهبود مطمئن نیستند بلکه در مورد نتیجه اقدامات خود هم معتقدند که این انقلاب به بسیاری از اهداف خود نرسیده است. میان سیاسیون حالت ناامیدی شدیدی وجود دارد، اختلاف طبقاتیای که با سقوط کمونیسم نمایان شد و حس عمومی سرخوردگی و ازخودبیگانگی که در همهجا دیده میشود. میرک توپولانک نخستوزیر چک بهدنبال کرسی ریاست جمهوری اتحادیه اروپا بود. اما در ماه مارس با رای عدم اعتماد از کار برکنار شد و از آن زمان تاکنون رکود سیاسی در آنجا حکمفرماست. "لوکاس توث" دانشجوی 23 ساله رشته فلسفه که هنگام انقلاب تنها 3 سال داشتهاست، اخیراً در مورد دانشجویان معترض با دموکراسی جوانشان بیانیهای نوشتهاست. او معتقد است که کشور همچنان اسیر سیستم کمونیستیاست و تنها ظاهر حکومت تغییر کردهاست و مردم همچنان در اداره کشور نقشی ندارند. توث میافزاید:" تدبر تاریخی انجام نشدهاست زیرا که تحمل نقد مشکلات خودمان را نداریم." هنگامیکه مردم چک درباره مفهمومی که 17 نوامبر برای آنها دارد، سوال میشود، بسیاری از آنها تنها به این بسنده میکنند که این روز و واقعه تاریخی آن، تنها یک بهانه برای سرکار نرفتن است. کسب 15 درصد آرا توسط حزب کمونیست چک، که حزبی مارکسیست سنتیاست، هم نشانه جامعه چند صدایی بودن کشور و هم نارضایتی عمومی از شرایط کنونیاست. آقای اوربان، رهبری که جنبش طرفدار دموکراسی را در سال 1989به وجود آورد، در طول دوران کمونیسم از درس دادن محروم شد و مجبور شد به مدت 12 سال به عنوان یک کارگر ساده کار کند. وی توضیح داد که اشتباه بزرگی بود که سیستمی را در پیش نگرفت که به همسایگان اجازه بدهد که افراد به اردوگاههای کارگری بفرستد. وی در پایان گفت:" ما سیستم رژیم کمونیستی را اشغال کردیم اما آن را تخریب نکردیم."
در حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر نیز شایعات و اخبار غیر موثق و حتی در برخی موارد بسیار عجیب و غلوآمیز در خصوص کشتهها و آسیبدیدگان اغتشاشات در جامعه منتشر شد. شایعه دروغین پرتاب دانشجویان از پشتبام ساختمانهای کوی دانشگاه و قتل 5 تن از دانشجویان کوی به فاصله تنها دو روز پس از انتخابات، که به سرعت با مصاحبه صداوسیما با مقتولین زنده، دروغ بودن آن آشکار گردید، یکی از همین موارد است. شایعه عجیب و بسیار تاثیرگذار قتل فجیع دختری بنام "ترانه موسوی" یکی دیگر از این موارد بود که علیرغم جنجالهای خبری رسانههای غربی علیه جمهوریاسلامی و بدنامی حاصل از آن، هنوز حتی کوچکترین سرنخی از خانواده، سوابق، محل سکونت و یا هرگونه اطلاعاتی که به کشف این حادثه دروغین کمک کند منتشر نشده است.