آخرین زمستان رابطه متزلزل ایران و مصر

عادی‌سازی روابط می‌تواند سود بسیاری به طرفین برساند؛ رابطه‌ای که در روزهای اخیر نیز تحت فشارهای تبلیغاتی به تیرگی گرائید و به همین دلیل، سفر رئیس مجلس شورای اسلامی به مصر و دیدارش با رئیس‌جمهور مصر را بیش از پیش اهمیت بخشید.

کد خبر : 98677

همزمان با سفر رئیس مجلس شورای اسلامی به مصر و دیدار وی با رئیس جمهور این کشور، امیدهای تازه‌ای در قبال رابطه جمهوری اسلامی ایران با جمهوری عربی مصر بروز پیدا کرد. به گزارش «فردا»، علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی در حالی در راس هیاتی وارد قاهره شد که به هنگام ترک تهران، امیدواری خویش برای «هموار شدن از سرگیری روابط رسمی» ایران و مصر را ابراز نمود. دیدار اخیر دبیر سابق شورایعالی امنیت ملی با حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر را می‌توان در زمره مهم‌ترین اتفاقات رابطه متزلزل و پرتلاطم دو کشور مهم خاورمیانه و جهان اسلام قلمداد کرد. دو کشوری که رابطه رسمی آنان پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به تیرگی گرائید و به طور کامل قطع شد.

لاریجانی که پیش‌تر بر لزوم عجله نکردن در رابطه ایران و مصر تاکید کرده بود، این‌بار در جمع خبرنگاران در قاهره گفت: «زمينه‌اي قوي وجود دارد كه به پيگيري موضوعات مربوط به روابط ايران و مصر و تلاش جهت حمايت از آن كمك مي‌كند.» در پی موضع‌گیری‌های مصر علیه انقلاب اسلامی و پیمان سازش این کشور با رژیم صهیونیستی، موسوم به پیمان کمپ دیوید، در سال 1359 به طور کامل قطع گردید. موضع‌گیری‌های مصر در قبال انقلاب اسلامی ایران و جمهوری اسلامی ایران در حالی بود که دولت مصر در دوران رژیم شاهنشاهی با توجه به اشتراکات سیاسی بسیار زیاد، ارتباط میان دو کشور و سران آن از جنبه سیاسی نیز خارج شد و به روابط خانوادگی و دوستانه تبدیل گردید. فرمان امام خمینی(ره) به فاصله 5 هفته بعداز امضاي پيمان كمپ ديويد ميان انورسادات (رئيس جمهور وقت مصر) و مناخم بگين (نخست وزير وقت رژيم صهيونيستی)، امام خمینی(ره) فرمان قطع رابطه ایران با مصر را صادر کردند. رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران خطاب به ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه دولت موقت، با اشاره به «پيمان خائنانه مصر واسرائيل و اطاعت بي چون و چراي دولت مصر از آمريكا و صهيونيسم‌K دستور قطع روابط دیپلماتیک دولت موقت جمهوری اسلامی ایران با دولت مصر را دادند. از زمان این قطع رابطه و با وجود برقراری ارتباط تجاری-اقتصادی دو کشور، سفارت‌خانه‌ها تعطیل و دفاتر حفاظت منافع در پایتخت دو کشور به نمایندگی از دولت متبوع خود می‌پردازند. البته پیش از این قطع رابطه، در تابستان 1339 جمال عبدالناصر در پي نطق شديداللحني عليه حكومت شاه‌، دستور قطع رابطه سياسي با تهران رابه دليل هم‌پيماني شاه با اشغالگران صهيونيست صادر كرد. جمال عبدالناصر در نطق خود شاه را همدست صهيونيستها ناميد و اين همدستي را مغاير با آرمان كشورهاي عربي و اسلامي تلقي كرد. این قطع رابطه به مدت 10 سال طول کشید، تا اینکه مجددا این رابطه با دلایلی مشابه از سوی ایران قطع گردید. تلاش‌های ناموفق خاتمی پس از به روی کارآمدن سید محمد خاتمی، اولین تلاش‌های جمهوری اسلامی ایران برای برقراری مجدد این رابطه آغاز گردید. خاتمی که با سیاست‌های همچون «تنش‌زدایی» و «اعتمادسازی» سیاست خارجی خود را پیش می‌برد، تلاش‌های گسترده‌ای برای عادی‌سازی روابط با مصر انجام داد. یکی از این اقدامات را می‌توان دعوت از حسنی مبارک برای سفر به تهران جهت شرکت در اجلاس کشورهای عضو گروه «دی‌8» دانست که از سوی رئیس‌جمهور مصر بی‌پاسخ ماند. وی که تنها رئیس دولتی بود که در اجلاس مذکور شرکت نکرده بود، احمد طاهر، وزیر امور خارجه وقت مصر را عازم این اجلاس کرد تا در پی مذاکرات وی با مقامات ایرانی بارقه‌هایی از برقراری مجدد رابطه میان این دو کشور کماکان زنده بماند. در همین حال، دیدار خاتمی با مبارک در حاشیه اجلاس فناوري اطلاعات در ژنو سوئيس کماکان مهم‌ترین رویداد تاریخ ارتباط پرتلاطم این دو کشور است. در همین راستا نیز شورای شهر تهران، نام خیابان خالد اسلامبولی که انورسادات، رئیس‌‌جمهور وقت مصر را ترور کرده بود، به انتفاضه تغییر داد. شنیده‌های «فردا» نیز حاکی از آن است که تیم مستقر در شورای‌عالی امنیت ملی دولت خاتمی، در یک بازه زمانی مذاکرات محرمانه خود با طرف‌های مصری را آغاز کرده و نتایج مثبتی به دنبال داشت؛ با این وجود، به هنگام طرح این مسئله در جلسه شورای‌عالی امنیت ملی، میرحسین موسوی که در جلسه حاضر بوده است، به شدت با این مبحث مخالفت ورزیده و موجب تغییر عقیده مقامات عالی‌رتبه نظام شده است. گفتنی است که مقرر بود تصمیم نهایی برقراری مجدد رابطه مصر و ایران در این جلسه گرفته شود. از اشتیاق آشکار احمدی‌نژاد تا مذاکرات چهره‌های سیاسی سال 86 را باید سالی نامید که بیشترین نقاط عطف در ارتباط تهران-قاهره رخ داد. در اردیبهشت 1386، محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور اسلامی ایران در کنفرانسی خبری پس از سفر دو روزه خود به امارات و عمان و در پاسخ به خبرنگار الاهرام مصر گفت: «با صراحت اعلام مي‌کنم که امروز ما به طور قاطع به دنبال تجديد رابطه با مصر هستيم که اگر دولت مصر اعلام آمادگي کند، تا پايان وقت اداري امروز سفارت ايران را در مصر بر پاخواهيم کرد.» در پایان این سال بود که دو تن از چهره‌های سیاسی برجسته جمهوری اسلامی ایران نیز به مصر سفر کردند. غلامعلی حدادعادل، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی و علی‌اکبر ناطق نوری، مشاور مقام معظم رهبری و رئیس دفتر بازرسی ایشان در سفر خود به قاهره با رئیس‌جمهور مصر نیز دیدار کردند. به گفته ناطق در این دیدار مسائل منطقه‌ای و راه‌های حمایت از روابط میان ایران و مصر مورد بررسی قرار گرفت. ناطق نوری در مورد دیدار با حسنی مبارک رئیس جمهوری مصر گفت: «در دیدار با مبارک درباره افزایش دیدارهای هیئت‌های عالی‌رتبه از تهران و قاهره در زمینه های مختلف و افزایش هماهنگی و گسترش سطح همکاری به ویژه در مسائل سیاسی و اقتصادی توافق شد.» حدادعادل نیز که جهت شرکت در اجلاس اتحادیه بین‌المجالس اسلامی به قاهره رفته بود نیز « تقویت روابط دوجانبه» را یکی از محورهای مذاکرات خود با رئیس‌جمهور مصر عنوان کرد. حداد عادل درباره سفرش به قاهره گفت: «سفر من به عنوان رئيس مجلس شوراى اسلامى پس از 30 سال قطعی روابط با هدف بهبود مناسبات طرفين انجام گرفت.» وی ديدار خود با مسوولان مصرى را دوستانه توصيف کرد و گفت: «در اين ديدارها شاهد آمادگى براى تجلى روابط جديد بين دو کشور بر اساس همکارى هر چه بيشتر بودیم و سفر کنونى من به مصر بر تحقق اهداف مورد نظر دو طرف تاثير مثبتى داشت.» وى با بيان اينکه هنوز تصميمى درباره ديدارهاى آتى بين مسوولان مصر و ايران اتخاذ نشده است ، گفت: «در اين سفر درباره تداوم ديدارهای مقام¬های ایرانی و مصری با یکدیگر و نيز توسعه هر چه بيشتر روند روابط توافق حاصل شده است.»

در همین رابطه رئیس جمهوری مصر نیز با اشاره به تماس¬های دائمی میان کشورش با ایران با وجود نبود روابط دیپلماتیک تاکید کرد، ایران کشوری مهم و تاثیرگذار درخاورمیانه است. حسنی مبارک همچنین درباره سطح همکاری ایران و کشورهای عربی به ویژه مصر نیز گفت: «تماس¬های دائمی با ایران با وجود نبود روابط دیپلماتیک پس از صلح مصر با اسرائیل(معاهده سازش کمپ دیوید) وجود دارد.» وقایع تاثیرگذار در پی جنایات رژیم صهیونیستی علیه مردم غزه در جنگ 22 روزه ، این بار جمعی از دانشجویان بودند که علیه دولت مصر برخاستند. در طول جنایات غزه، اعضای تشکل‌های بسیج دانشجویی با برپایی تظاهراتی در برابر دفتر حافظ منافع مصر در تهران ضمن اعتراض به سیاست دولت مصر در قبال محاصره نوار غزه و سردادن شعارهایی علیه حسنی مبارک، خواستار خروج نماینده دولت مصر از ایران شدند. اما پیش از این نیز، فیلمی تحت عنوان «اعدام فرعون» از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد که به زندگی انور سادات، مرگ وی و نقش وی در آشتی با رژیم صهیونیستی پرداخته بود. دولت مصر در واکنش به این اقدام، ضمن اعتراض علنی مبادرت به تعطیلی شبکه عرب‌زبان العالم، وابسته به صدا و سیمای ایران نمود. دانشگاه الازهر مصر نیز در واکنش به این اقدام، از آغاز تولید فیلمی علیه امام خمینی(ره) خبر داد. سفر علی لاریجانی و ابراز علاقه مجدد دولت در حالی علی لاریجانی پیش از حضور در قاهره برای هموار شدن راه ارتباط میان ایران و مصر ابراز امیدواری کرده بود که پیش از آن، معاون رئیس‌جمهور نیز از «فتح باب در تعاملات میان دو کشور» خبر داد. رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و صنايع دستي در نشست مشترک با اعضاي دفتر حفاظت منافع مصر و هيات همراه ضمن تاکيد بر همکاري هاي مشترک بين دو کشور گفت:کشف آثار تاريخي مي تواند فتح بابي در راستاي تعاملات دو کشور باشد. وي با اشاره به مکاتبات صورت گرفته با رياست جمهوري اظهار داشت: نگاه خوب دکتر احمدي نژاد به مسائل فرهنگي و حمايت از اين موضوع نشانگر توجه خاص ايشان به برقراري ارتباطات فرهنگي با کشور مصر است. همچنين رييس دفترحفاظت منافع قاهره در تهران در اين نشست ضمن تاييد اکتشاف بقاياي ارتش ايران در مصر، گفت: همانطور که اين موضوع براي کشور ايران اهميت دارد براي مصر نيز مهم است و آنرا با جديت پيگيري مي کنيم. این آخرین زمستان است؟! حضور علی لاریجانی در مصر، بار دیگر امید‌ها برای برقراری مجدد ارتباط ایران و مصر را زنده کرد. شاید خوش‌بینانه باشد که سال جاری را سال پایانی ارتباط سرد ایران و مصر دانست؛ اما تاکید مقامات ایرانی همراه با استقبال نسبی مقامات مصری حاکی از هموار شدن راه ارتباط تهران-قاهره است. نفوذ استراتژیک دو کشور در منطقه و لزوم ارتباط میان آن دو در ترتیبات امنیتی خاورمیانه و تحولات جهان اسلام، یکی از عمده دلایلی است که رابطه ایران و مصر را مهم جلوه می‌دهد. رابطه‌ای که در صورت برقراری مجدد می‌تواند به حضور گسترده‌تر بخش‌های اقتصادی و فرهنگی طرفین در بازار‌های یکدیگر منجر شود. گرچه باید به خاطر داشت، بیش از آنکه دو کشور در ارتباط با یکدیگر موثر باشند؛ تحولات بین‌المللی و تحرکات برخی کشورها و وقایع منطقه‌ای بیشترین تاثیر در تیرگی رابطه ایران و مصر را موجب شده است. عادی‌سازی روابط تهران-قاهره می‌تواند سود بسیاری به طرفین برساند؛ رابطه‌ای که در روزهای اخیر نیز تحت فشارهای تبلیغاتی به تیرگی گرائید و به همین دلیل، سفر رئیس مجلس شورای اسلامی به مصر و دیدارش با رئیس‌جمهور مصر را بیش از پیش اهمیت بخشید.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: