پزشكانی كه به روز نمیشوند
سرعت تغيير و تحولات در علوم پزشكي ، شامل بيماريهاي نوظهور ، انواع روشهاي درماني دارويي و روشهاي پاراكلينيك جديد بر كسي پوشيده نيست ، شايد همين مسائل مهمترين دلايلي باشند كه بيماران را به سمت پزشكاني سوق ميدهد كه بهروزتر هستند.
جام جم آنلاين: سرعت تغيير و تحولات در علوم پزشكي ، شامل بيماريهاي نوظهور ، انواع روشهاي درماني دارويي و روشهاي پاراكلينيك جديد بر كسي پوشيده نيست ، شايد همين مسائل مهمترين دلايلي باشند كه بيماران را به سمت پزشكاني سوق ميدهد كه بهروزتر هستند. ضمن اينكه براساس مطالعات انجام شده ، دور بودن از دانش روز پزشكي از سوي برخي پزشكان به ويژه در شهرستانها در دوره درمان بيماران خدشههاي اساسي وارد كرده است. از طرفي براساس مطالعات و شواهد، پس از فارغالتحصيلي از دانشگاههاي علوم پزشكي ، بين ميزان آموختهها، كاربردي كردن آنها و ميزان بهخاطرسپاري آنها در طول زمان ارتباط معناداري وجود دارد. به اين معنا كه به مرور زمان امكان فراموشي آنها زيادتر خواهد شد. درواقع بعد از 5 سال از فارغالتحصيلي يك دانشجوي پزشكي ، حداكثر ذخيره اندوختههاي علمي مبتني بر دانش و مهارت فرد كه قبلا در طول تحصيل كسب شده، حدود 35 درصد كاهش مييابد.مسلما همه اين دلايل ضرورت بهروز شدن و كسب جديدترين اطلاعات اين حوزه را براي پزشكان نشان ميدهد. در كشور ما، به واسطه همين ضرورت از اواسط دهه 70، مجلس شوراي اسلامي، در قالب قانون، اجبار كلاسهاي بازآموزي براي پزشكان را پيشبيني كرد. برهمين اساس پزشكان كشور براي تمديد پروانه مطب خود، هر 5 سال يك بار بايد با حضور در كلاسهاي بازآموزي، شركت در كنگرههاي پزشكي، ارسال مقالههاي پزشكي و كارهايي از اين دست امتياز لازم را كسب كنند تا پروانه مطبشان تمديد شود. اما همه ماجرا به كسب اين امتيازات و تمديد پروانه مطب ختم نميشود. نحوه ارائه آموزشها در كلاسهاي بازآموزي، توجه به اصل فراگيري در اين كلاسها، استقبال پزشكان و اهميت مفهوم آموزش و بهروز بودن از مسائلي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد. دكتر عليرضا زالي، قائممقام سازمان نظام پزشكي كشور درخصوص ضرورت وجود كلاسهاي بازآموزي و شركت پزشكان به «جامجم» ميگويد: در حال حاضر بسرعت آموختههاي علوم پزشكي در حال تغيير است. سرعت تغيير نظريات، استفاده از روشهاي نوين، بيماريهاي نوظهور و جديد بايد از سوي پزشكان مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد. او ادامه ميدهد: از طرفي بين اندوختههاي يك پزشك و آنچه كه در عمل و هنگام طبابت با آن برخورد ميكند، تفاوتهايي وجود دارد كه جبران اين نواقص نيازمند افزايش تواناييهاي علمي و مهارتي است. قائم مقام سازمان نظام پزشكي به تغيير جديد در عرصه بار بيماريها، چهره مرگ، نوع درمان و عوارض خواسته و ناخواسته ملاحظات دارويي اشاره و اظهار ميكند: اين تغييرات نيازمند اندوختههاي جديد و مهارتهاي جديد است، مثلا در فضاي آموزش پزشكي كشور ما، به گروه بيماريهاي سالمندي توجه زيادي نشده است و يا درخصوص سوءمصرف موادمخدر و مباحث اصلاح رفتار، بازتواني و توانبخشي اين بيماران نسبت به آموزشهاي 10 سال گذشته تغييرات زيادي صورت گرفته كه نيازمند دسترسي به مطالعات جديدتر است. ضرورتهاي فراموش شده! عليرغم وجود قانوني درخصوص بازآموزي پزشكان و تاكيد ضرورت اين كلاسها، مسائل فراموش شدهاي نيز در اين خصوص وجود دارد. يكي از پزشكاني كه در اين كلاسها حضور داشته، به «جامجم» ميگويد: نحوه ارائه مطالب در اين كلاسها به گونهاي است كه بيشتر به رفع تكليف شباهت دارد و انگيزه لازم را در پزشكان ايجاد نميكند. دكتر فرياد حقي كه پزشك عمومي است، ادامه ميدهد: برخي از اين كلاسها و يا كنگرهها فقط در تهران و شهرهاي بزرگ برگزار ميشود كه امكان استفاده از آنها براي پزشكان شهرستاني مشكل است. او از قول يكي از همكاران متخصصش ميگويد: پزشكاني كه در اين كلاسها حضور دارند، معتقدند نحوه برگزاري كلاسها به اين شكل كه يكي از استادان تيتروار مطالب جديد را عنوان كند، كاربردي نخواهد بود. حقي به برگزاري كلاسها به شكل كارگروهي و مطرح شدن موضوعات مختلف اشاره و اظهار ميكند: دغدغههاي مالي خصوصا براي پزشكان عمومي كه حتما مجبور ميشوند در كنار شغل پزشكي براي تامين هزينههاي زندگي به شغلهاي ديگري روي بياورند، مانع بزرگي براي مطالعات بيشتر و بهروز كردن دانش آنها محسوب ميشود. فقط 125 امتياز علاوه بر دانشگاههاي علوم پزشكي و سازمان نظام پزشكي كشور، انجمنهاي علوم پزشكي نيز درخصوص برگزاري اين كلاسها فعاليت ميكنند. دكتر ايرج خسرونيا، رئيس جامعه پزشكان متخصص داخلي با اشاره به اين كه اين جامعه درخصوص كلاسهاي بازآموزي پزشكان متخصص داخلي فعاليت گستردهاي دارد، ميگويد: پزشكان براي تمديد پروانه مطب خويش در هر 5 سال به 125 امتياز نياز دارند كه كلاسهاي بازآموزي كه 6 تا 7 ساعت برگزار ميشود، 5 امتياز دارد.او در اين خصوص كه اگر پزشكي نتواند در طول 5 سال اين مقدار امتياز را كسب كند، ميگويد: معمولا به اين گروه از پزشكان فرصتي 6 ماهه تا يك سال داده ميشود كه بتوانند امتياز لازم را جبران كنند. رئيس جامعه پزشكان متخصص داخلي با تاييد اين مساله كه در مواردي مشكلات اقتصادي مانع از حضور پزشكان در اين كلاسها يا استفاده لازم از اين كلاسها ميشود، ادامه ميدهد: بايد پزشكان خصوصا پزشك عمومي براي شركت در اين كلاسها مورد حمايتهايي واقع شوند تا روند بهروز شدن آموختههاي آنها از لحاظ كيفي و كمي بهبود يابد، ضمن اين كه نتيجه اين اقدام منجر به بهبود نظام سلامت كشور نيز ميشود. افزايش كيفيت كلاسها قائممقام سازمان نظام پزشكي كشور با تاكيد بر اين موضوع كه كلاسهاي بازآموزي پزشكان نيازمند تغييراتي است، ادامه ميدهد: به هر حال اين كلاسها نيازمند تغييراتي از نحوه اجرا و برگزاري، نشاطسازي، نحوه ارائه مباحث با توجه به نيازهاي كشور و مباحثي از اين دست است. زالي با اشاره به اين موضوع كه سطح علمي پزشكان كشور در منطقه، سطح خوب محسوب ميشود، ادامه ميدهد: ايجاد انگيزه براي پزشكان و بالا بردن سطح كيفي اين كلاسها نيازمند دريافت يارانه از سوي وزارت بهداشت است. او به هزينه بالاي ثبتنام در برخي از كلاسها اشاره و اظهار ميكند: بخشي از آموزشهاي پزشكان به انجمنها واگذار شده است كه تامين هزينههاي آنها به عهده خود پزشكان است و بهتر است با در نظر گرفتن يارانه دولتي تسهيلاتي در برگزاري اين كلاسها ايجاد شود. اگر پزشكان بخواهند هرچند قانوني وجود دارد كه پزشكان را وادار ميكند تا در كلاسهاي بازآموزي و درواقع بهروز شدن شركت كنند؛ اما اينكه خود پزشكان چقدر راغب به افزايش اطلاعات خود هستند، بحث ديگري است. دستهاي از پزشكان كه حتي بيماران خود را در حداقل زمان و براي چند دقيقه ويزيت ميكنند، مسلما وقت لازم براي مطالعه بيشتر يا حضور فعال در كنگرههاي پزشكي را نخواهند داشت. از طرفي علاوه بر اين روشها يعني حضور در كلاسها، كنگرهها و كتابهاي حوزه پزشكي استفاده از IT در بهروز شدن علوم پزشكي در همه جاي دنيا نقش بسزايي دارد؛ مسالهاي كه از سوي دكتر زالي، قائممقام سازمان نظام پزشكي هم مطرح ميشود.او معتقد است، در كلاسهاي بازآموزي بايد استفاده ازIT به شكل گستردهتري مطرح شود، خصوصا كه در حال حاضر توسعه مباحثي نظير سلامت الكترونيك و پزشك از راه دور مطرح است. درواقع علاوه بر ايراداتي كه در حوزه كلاسهاي بازآموزي و انتقال دانش روز به پزشكان وجود دارد، برخي از پزشكان نيز نسبت به ضرورت بهروز بودن و دسترسي به آخرين اطلاعات حوزه پزشكي اعم از بيماريهاي جديد، روشهاي درمان و حتي داروهاي جديد توجهي ندارند.