در بررسی علت عدم ارايه رای اعتماد پارلمان افغانستان به وزرای پیشنهادی حامد کرزی که منجر به رای نیاوردن 17 نفر از
24 فرد مذکور شد، نميتوان تحليل جامعي مطرح کرد زیرا پشت پرده عرصه سياست در همه کشورهاي جهان و بهويژه در افغانستان، از شفافيت بايستهاي برخوردار نيست. لذا نيتمندي کنشگران سياسي نيز در چنين فضايي بهدشواري قابل درک و شناسايي است. بدين لحاظ براي تحليل چنين روندي باید مؤلفههاي متعددي را دخیل دانست. یکی از مهمترین این دلایل برگزاري کنفرانس لندن در ماه جاری ميلادي است. فرامرز تمنا استاد دانشگاه
هرات در گفتگو با خبرنگار سیاسی «فردا» با اشاره به ورود تعداد اندکي از وزرای پیشنهادی حامد کرزي به هیئت دولت گفت: اگرچه هنوز با توجه به اينکه قضيه تازه است، نميتوان هيچ تحليل قاطع و جامعي ارايه داد، و يا لااقل از مسند دانشگاهي نميتوان به پيشقضاوت روي آورد، با آنهم بهنظر ميرسد در بررسي دلايل اين امر عوامل و متغيرهاي بسیاری را ميتوان محتمل دانست که مهمترین آن از نظر من جايگاه دولت افغانستان در کنفرانس لندن در ماه جاري ميلادي است. در کنار اين ميتوان به مسايلي چون تخصصگرايي، ائتلافهاي جناحي پيش از انتخابات، انتخابات پارلماني بهار سال آينده در
افغانستان، و بحث مبارزه با فساد اداری که به تازگی جزو استراتژیهای اساسي دولت افغانستان شده است، اشاره نمود. مجموعه اين عوامل به نحوي در برآيند جلسه راي اعتماد به وزراي پيشنهادي مؤثر بودهاند. وی در ادامه افزود: کنفرانس لندن که در 28 ژانويه سال جاري تشکیل خواهد شد، برای افغانستان سرنوشت ساز است؛ چه از منظر بازبيني نتايج کنفرانسهاي گذشته و دستاوردهاي دولت افغانستان در نه سال قبل در عرصههاي مختلف، و چه از منظر تدوين برنامههاي آتي در سالهاي پيشرو. از این رو دولت افغانستان حداقل در عرصههاي امنيت، اقتصاد، آموزش، فرهنگ و روند دمکراسيسازي بايد حضور
فعالي در اين کنفرانس داشته باشد. این استاد دانشگاه در ادامه یادآور شد: اگر اين دغدغه را با حوزه کاري وزيراني که براي تصدي هفت وزارت دفاع ملي، داخله (کشور)، معارف (آموزش و پرورش)، فرهنگ، ماليه، معادن و صنايع، و زراعت رأي اعتماد گرفتهاند، پيوند بزنيم نتيجه ساده اما خوبي بهدست ميآيد. اکثر اين هفت وزير از کليديترين وزرا براي حضور در اين کنفرانس بينالمللي هستند و حضورشان ميتواند در جهتدهي برنامهريزيها و مصوبات اين کنفرانس بسيار مؤثر باشد. لذا تصور ميشود که نمايندگان پارلمان افغانستان، عليرغم چالشها و انتقاداتي که نسبت به دولت آقاي کرزي
داشتند، با درک شرايط بينالمللي حيثيت بينالمللي کشورشان را بر اختلافات داخلي ترجيح دادند. اگرچه نميتوان تخصص و توانمندي اين هفت وزير و کارآمدي آنها در حيات سياسي افغانستان را ناديده گرفت. مثلا در خصوص وزارت اطلاعات و فرهنگ نميتوان شخصيت فرهنگي و علمي «دکتر سيد مخدوم رهين» را دست کم گرفت. وي بنيانگذار آزادي بيان و رسانههاي همگاني کشور و معمار فرهنگي افغانستان جديد است. دستاوردهاي او در عرصه دمکراسي و رسانهها در پنجسال اوليه دولت آقاي کرزي آنقدر نهادينه شده است که در کنفرانس لندن نيز ميتواند يکي از مهمترين نکات مثبت براي افغانستان قلمداد
شود. تمنا در خصوص در پیش گرفتن استراتژی مبارزه با فساد اداري نيز تاکید کرد: بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال جاري، مهمترین دغدغه دولتمردان افغان و جامعه بينالمللي گسترش فساد اداری در دستگاههای اجرایی بود که اينک سعی شده است با برنامهریزی و تمهیدات جدی جلوی آن گرفته شود. وی تصریح کرد: در این برنامهریزی زیر پوشش يک ارگان تازهتأسيس مبارزه با فساد اداري، قرار است طي یک استرتژی 6 ماهه تمهیداتی براي حل اين معضل اندیشیده شود که امیدواریم در ماههای آینده نتایج مثبت آن را شاهد باشیم. اما در رابطه با ارتباط اين امر با عدم همراهي نمايندگان با دولت ميتوان گفت
که اين يک رسم متداول در همه جهان است که دولتها همواره ميتوانند از سياست «چماق و هويج» براي تسهيل تعامل خود با رقبا از جمله نمايندگان پارلمان استفاده کنند. دادن «هويج» نوعي تطميع رقيب است. اما در سيستمي که مبارزه با فساد اداري را سرلوحه خود قرار داده و نهادهاي مختلفي براي نظارت آن بهوجود آورده است و ناظران داخلي و بينالمللي زيادي نيز آن را زير نظر دارند، کمتر محتمل است کسي را با پول تطميع کرد و رأيش را خريد. اما در دورههاي گذشته اين کار آسانتر بود و اکثرا منتج به نتيجه هم ميشد. او همچنین پایان دوره کاري نمایندگان در بهار سال 89 را يکی دیگر از دلایل
رای اعتماد پایین به وزرای پیشنهادیذکر کرد. زیرا آنها با توجه به اتمام وظایفشان خودشان را مدیون به دولت جديد حس نمیکنند و لذا آزادانهتر و بدون درنظر گرفتن بازيهاي سياسي و جناحبنديهاي رايج تصمیم مستقلانهاي گرفتند. استاد دانشگاه هرات معتقد است: عدم تخصصگرایی که کرزي قول آن را براي انتخاب هیئت دولت داده بود، يکي ديگر از علل مهم رای نیاورن اکثر وزرای پیشنهادی است. لذا رای منفی نمايندگان ملت این پیام را داد که افغانستان جدید به نیروهای «جدید» و متخصص نیاز دارد. استاد تمنا در خصوص نقش حضور نیروهای آمریکا در نتايج این انتخابات خاطرنشان کرد: نباید در همه
جا از تئوری توطئه استفاده کرد. آمریکا از تجارب حضور انگليس و اتحاد جماهير شوروی در افغانستان در قرنهاي نوزده و بيست استفاده کرده است و در مسائل داخلی و ملي افغانستان دخالت نمیکند. حداقل بهطور ملموس اين کار را انجام نميدهد. چرا که سبب انزجار ملت افغانستان خواهد شد. افغانها در تاريخ خود نشان دادهاند که دخالت بيگانه را بر نميتابند. این بينش درستی نیست که کم کاری و ضعف خود را به گردن دیگران بیاندازیم. این استاد دانشگاه در پایان در خصوص دکتر سید مخدوم رهین وزیر منتخب فرهنگ دولت حامد کرزي گفت: ایشان از چهره های برجسته عرصه فرهنگ و ادبيات افغانستان بوده و
زندگي خويش را براي فربهي فرهنگ افغانستان و منطقه وقف کرده و گهگاهي در زندگي علمي-فرهنگي خود نقبي هم به سیاست زدهاند. حضور ایشان در وزارت فرهنگ نوید خوبی برای گسترش همکاريهاي منطقهاي و روابط گسترده فرهنگی ميان دو کشور همسايه و همفرهنگ افغانستان و ايران است.