سود پرک ماده ای است که برای خنثی کردن اسیدها و ساختن نمک های سدیم استفاده می شود. هیدروکسید سدیم از نظر فیزیکی یک کریستال سفید مانند برف، بی بو و جامد است که رطوبت هوا را جذب می کند.

سود پرک چیست؟

سود پرک (سود سوزآور) پرکاربردترین ماده شیمیایی برای پاکسازی اواپراتورهای آسیاب قند است. این ماده در حذف سیلیس، سیلیکات ها، پروتئین ها، پلی ساکاریدها و مواد آلی موثر است، اما زمانی که اجزای اصلی رسوب شامل فسفات کلسیم، اگزالات کلسیم، آکنیتات کلسیم منیزیم، سولفات کلسیم و کلسیم کربنات باشند، کاربردی ندارد. در چنین شرایطی اغلب از اسید سولفامیک استفاده می شود.

سود پرک در حالت طبیعی در دمای اتاق یک جامد است، اما از آنجایی که به راحتی در آب حل می شود، فروش سود پرک به صورت محلول با غلظت های مختلف نیز انجام می شود. هنگامی که سود سوزآور با آب یا اسید مخلوط شود، یک واکنش گرمازا قوی رخ می دهد. نتیجه این واکنش می تواند به عنوان منبع انرژی برای تحریک سایر فرآیندهای شیمیایی استفاده شود. در بسیاری از واکنش ‌های شیمیایی مرتبط با این ماده، اتم‌ های سدیم، هیدروژن و اکسیژن سود پرک جدا می شوند تا به تشکیل ترکیبات شیمیایی جدید کمک کند.

این ترکیب آب دوست است به این معنی که نه تنها رطوبت و آب را جذب می کند بلکه به طور فعال هر رطوبت یا آبی را که در معرض آن قرار می گیرد را نیز جذب می کند. سود سوزآور هرگز نباید در ظروف آلومینیومی برای حمل و نقل یا نگهداری قرار داده شود. فلزات دیگری که با هیدروکسید سدیم برای تولید هیدروژن واکنش می دهند عبارتند از منیزیم، روی، قلع و کروم.

در شرایطی مانند انسداد زهکشی، که به یک ماده خورنده نیاز است سود سوزآور برای حل کردن مواد آلی عملکرد مناسبی دارد و به لوله های PVC هم آسیبی نمی زند. از هیدروکسید سدیم در تولید نوشابه، بستنی و رنگ های خوراکی نیز استفاده می شود.  

خواص و ویژگی های سودپرک

سود پرک یا کاستیک سودا یک باز قوی و بسیار واکنشگر است که در ۱۳۹۰ درجه سانتی گراد ذوب می شود. این ماده در برابر ترکیبات آلی و غیر آلی بسیار خورنده است اما هنگامی که در فرآیند صابونی سازی با روغن ها یا چربی ها ترکیب شود، ساختار آن در طی واکنش تغییر کرده و صابون تولید شده برای استفاده ایمن می شود. به این ترتیب، اگرچه ترکیب شیمیایی صابون حاوی برخی از اتم های موجود در مولکول سود سوزآور است اما آن ها دیگر بخشی از ترکیب هیدروکسید سدیم نیستند و خواص خورندگی را از دست داده اند.

سود پرک از آب سنگین ‌تر است و در ته ظروف ذخیره ‌سازی فرو می ‌رود. استفاده از آن در فاضلاب ‌ها می ‌تواند باعث تجزیه چربی‌ ها، روغن ‌ها و گریس ‌ها شود. همچنین در مورد تجزیه جامدات مبتنی بر روغن به قطعات کوچکی که به سمت پایین ‌رسوب می کنند نیز عملکرد مناسبی دارد.

استفاده از سود پرک در صنایع

سود پرک به طور گسترده ای در فرآوری منسوجات، کاغذ و خمیر و صابون و صنایع شوینده استفاده می شود. این ترکیب برای فرآوری پارچه های پنبه ای، ساخت رنگ و همچنین در شستشو و سفید کردن در صنعت نساجی کاربرد های فراوانی دارد.

سود سوزآور همچنین به عنوان واسطه برای انواع مختلف مواد شیمیایی آلی جهت تهیه رزین ‌های اپوکسی، رنگ ‌ها، ریون، سرامیک، اسپندکس، شیشه و در پوشش ‌های اکسیدی، آبکاری، استخراج الکترولیتی و تمیز کردن و فرآوری فلزات استفاده می ‌شود.

سود پرک در صنایع مواد غذایی

در صنایع غذایی از سود پرک به عنوان یک ماده نگهدارنده استفاده می شود. خاصیت قلیایی این ماده به جلوگیری و محافظت از غذا در برابر باکتری ها کمک می کند. قیمت سود پرک متناسب با میزان خلوص، حجم محصول و شرکت تولید کننده متغیر است.

سود پرک بخش مراقبت های بهداشتی

سود سوزآور به طور گسترده در ساخت انواع مختلفی از داروها، محصولات دارویی، مسکن هایی رایج و آسپرین کاربرد دارد. آسپرین به عنوان ضد انعقاد عمل می کند و می تواند از لخته شدن خون جلوگیری کند.

سود پرک در صنعت صابون و مواد شوینده

سود سوزآور یکی از ترکیبات مهم انواع صابون و مواد شوینده ای است که با کاربری خانگی و تجاری استفاده می شوند. سفید کننده های کلر نیز با ترکیب سود سوزآور فرموله می شوند.

نکات مهم استفاده از سود پرک

• سود پرک یا هیدروکسید سدیم در مواردی که هدف افزایش خاصیت قلیایی یک مخلوط یا محلول بدون افزایش دمای آن باشد، گزینه مناسبی است.
• می توان از این ماده به عنوان یک معرف عمومی، در محلول های پاکسازی و جداسازی فلزات، بازدارنده های خوردگی استفاده نمود.
• سود سوزآور با فولاد ضد زنگ واکنش نمی دهد و درام ها، مخازن و خطوط لوله فولادی ضد زنگ استاندارد را دچار خوردگی نمی کند. با این حال، سود پرک با برخی از پلاستیک ها تعامل دارد و می تواند دیواره ظروف یا کیسه های ساخته شده از پلاستیک را دچار خوردگی کرده و باعث نشت خطرناک شود.
• سود سوزآور خشک باید در ظروف در بسته قرار گیرد تا از رسیدن رطوبت به آن جلوگیری شود. سود سوزآور نباید در کاغذ یا مقوا بسته بندی شود، زیرا این مواد متخلخل و مستعد احتراق هستند.
• هیدروکسید سدیم مایع را می توان در مخازن، درام ها یا از طریق خطوط لوله انتقال داد. در رابطه با سود سوزآور مایع نیز همان نکات مهمی که در مورد سود سوزآور جامد اعمال می شود، باید رعایت شود.
• سود سوزآور یک محصول شیمیایی است و بهتر است در کیسه هایی که لمینت شده بسته بندی شود. این کیسه ها اجازه نمی دهد آب وارد آن ها شود و برای حمل و نقل نیز راحت تر هستند.

کلام پایانی

توجه به این نکته مهم است که هیدروکسید سدیم برای مصرف مستقیم بی خطر نیست. هرگز نباید بلعیده شود زیرا می تواند باعث آسیب شدید یا مرگ شود. شرکت های مواد غذایی به شدت کارکنان خود را در مورد استفاده ایمن از هیدروکسید سدیم در فرآیندهای آماده سازی مواد غذایی شیمیایی آموزش می دهند و محصولات نهایی قبل از عرضه به بازار با دقت آزمایش می شوند.