بازار ما رقابتی نشده و انحصاری است

کد خبر: 143670

برخورد تعزیراتی به منظور مقابله با رویه های غیرمنصفانه برخی تولیدکنندگان است. اگر فضای تولید و بازار رقابتی باشد دیگر نیازی به برخوردهای تعزیراتی نیست، کما اینکه هم اکنون بازار ما رقابتی نشده و انحصاری است.

بازار ما رقابتی نشده و انحصاری است
فردا؛ گروه اقتصادی:

زمانی که مهدی غضنفری حکم عضویت در کابینه دولت دهم برای وزارت در دستگاه بازرگانی را دریافت کرد، یکی از دو برنامه اصلی خود در وزارتخانه مورد تصدی را اجرای طرح " نهضت کاهش قیمت تمام شده تولید " عنوان کرد تا به واسطه تحقق آن، بخشی از چالش های اقتصاد ایران در حوزه تولید مرتفع شود. امروز چیزی نزدیک به سه سال از طرح این وعده بزرگ می گذرد، وعده ای که شیب صعودی قیمت ها در سالهای اخیر و گذری(یا نگاهی) به وضعیت تولید نشان از عدم تحقق آن دارد. متاسفانه عمده تولیدات داخلی ایران به واسطه نرخ بالای تولید، توان رقابت با محصولات مشابه خارجی در بازارهای داخلی را ندارند چه برسد به حضور در کنار برندهای معتبر در بازارهای بین المللی. تجربه کشورهای دیگر نشان می دهد که حرکت در مسیر کاهش هزینه های تولید بدون انجام اصلاحاتی در نظام اقتصادی و فراهم آوردن شرایط و زیرساختهای مورد نیاز امکان پذیر نخواهد بود. این در حالی است که تنها اقدامات صورت گرفته در راستای حرکت به سمت تحقق طرح مذکور توسط متولیان اجرای این نهضت، در قالب برگزاری همایش هایی خلاصه شده که تاکنون دستاورد ملموسی به همراه نداشته است. البته مسئولان وزارت بازرگانی برگزاری این همایش ها را گام نخست اجرای طرح خود عنوان کرده و معتقدند که هم اکنون زمینه برای قرار گرفتن نهضت کاهش قیمت تمام شده در مسیر اجرا فراهم شده است. سال 1390، سال جهاد اقتصادی نامگذاری شده است، می توان در سال جهاد اقتصادی از مسئولین در مورد کیفیت طرح های اقتصادی که وعده انجام آن را داده بودند سوال کرد. در این خصوص «فردا» گفتگویی با "محمود دودانگه"، معاون اقتصادی وزیر بازرگانی که مدیریت این طرح به وی سپرده شده انجام داده تا از منظر این مقام مسئول نگاهی به وضعیت یکی از دو وعده مهم دستگاه بازرگانی یعنی "نهضت کاهش قیمت تمام شده تولید" داشته باشیم. س: وزارت بازرگانی در حالی بحث کاهش قیمت تمام شده تولید را مطرح کرد که اقتصاد ایران به ویژه در بخش تولید با رکود روبرو بود. حال با توجه به این شرایط طی سالهای اخیر شاهد آن بودیم که اقدامات صورت گرفته در مسیر طرحی که از آن به عنوان یک نهضت یاد می شود، توسط متولیان دولتی بخش بازرگانی تنها در قالب برگزاری همایش های مختلف و مکرر خلاصه شد. بر این اساس شما چگونه قادر هستید طی دو سال باقی مانده از عمر دولت دهم وعده خود را محقق کنید؟ ج: شما دو مسئله مختلف را مطرح کردید که هر کدام نیازمند اثبات است، یکی اینکه می گویید اقتصاد ایران در حالت رکودی قرار دارد و دوم اینکه نهضت کاهش قیمت تمام شده را فاقد هرگونه نتیجه عنوان می کنید. رکود یک مفهوم اقتصادی است و به این سادگی نمی توان گفت که ما در شرایط رکودی قرار داریم، این مسئله نیازمند تحلیل واقعی است. معتقدم با اتفاقی که سال گذشته در کشور افتاد اقتصاد ما آماده قرار گرفتن در آستانه یک تحول بزرگ شد. حذف «یارانه سوزی»(تلف شدن یارانه های عمومی) از اقتصاد، شرایط را برای افزایش بهره وری و رشد اقتصادی فراهم می آورد. امروز با فراهم شدن زمینه برای افزایش بهره وری می توان انتظار یک جهش اقتصادی داشت، بر این اساس نه تنها ما در حال حاضر دچار رکود اقتصادی نیستیم بلکه از این پس شاهد رشد اقتصادی طی سال جاری و سالهای آتی نیز خواهیم بود. س: شما در خصوص رکود اقتصادی، سالهای آتی را ملاک عمل قرار میدهید در حالیکه من اشاره ای به آینده نداشتم و در خصوص سالهای گذشته و حال صحبت می کنم. اما بگذریم، معتقدید که برخلاف اظهارات ما اقدامات وزارت بازرگانی در خصوص کاهش قیمت تمام شده بدون نتیجه نبوده است. می توانید دستاوردهای اقدامات صورت گرفته در سالهای اخیر را عنوان کنید؟ ج: آنچه در سالهای گذشته به ویژه سال 89 تحت عنوان شعار نهضت کاهش قیمت تمام شده مطرح بود بر پایه آموزش و شکل گیری نگاهی واقعی و مشخص از این طرح بین مسئولان دولتی، نمایندگان مجلس و بخش های خصوصی قرار داشت. بر این اساس ما سعی داشتیم بخشهای مختلف را با موضوع بهره وری و کاهش قیمت تمام شده و همچنین تکنیک های مورد نظر در این خصوص آشنا کنیم. در سال گذشته با برگزاری دوره های آموزشی، همایش ها و جلسات مختلف به دنبال تحقق رویکرد اطلاع رسانی و تبیینی بودیم و موفق شدیم با این روش ادبیات نهضت کاهش قیمت تمام شده را در میان مسئولان شکل دهیم. پس می توانیم بگوییم موضوع مذکور در سال گذشته دستاوردهایی داشته و حال باید در سال جاری باید تلاش کنیم که سیاست ها و تکنیک های عملی این طرح را اجرایی سازیم. در واقع امسال فاز عملیاتی و اجرایی طرح نهضت کاهش قیمت تمام شده در سطح کلان به طور جدیدی پیگیری می شود. س: یعنی شما معتقدید در سال جاری بخش تولید کشور توانایی کاهش هزینه های تولید خود را دارد؟ ج: اقتصاد ایران از سالهای دور و طی دهه های اخیر یک اقتصاد یارانه ای بوده که به همین خاطر بسیاری از زیرساختهای مورد نیاز شکل نگرفته و جایگاهی به بهره وری اختصاص نیافته است. با خارج کردن یارانه از دل اقتصاد باید بهره وری جایگزین آن شود و امروز با هدفمند شدن یارانه ها شرایط برای این جایگزینی فراهم شده است. س: به بحث هدفمندی یارانه ها اشاره کردید. براساس تئوری و اهداف به ثبت رسیده روی کاغذ، اجرایی شدن قانون هدفمندی یارانه ها آن هم به روش کنونی قرار است منجر به ایجاد فضای رقابتی و افزایش بهره وری در اقتصاد کشور شود و این امر به نوعی فراهم کننده شرایط برای کاهش قیمت تمام شده تولید در سال جاری خواهد بود. اما نگاهی به واقعیت های موجود در بخش تولید بیانگر آن است که امروز این حوزه توانمندی کاهش هزینه های تولید خود را ندارد. باید قبول کرد که اصلاح قیمت حامل های انرژی به طور مستقیم و غیرمستقیم بر هزینه های تولید موثر بوده است، به طوری که علاوه بر هزینه مصرف سوخت بنگاههای اقتصادی، این واحدها با افزایش هزینه حمل و نقل و افزایش نرخ دستمزد نیز روبرو بوده اند. از سوی دیگر توان اقتصادی این بنگاهها برای تغییر تکنولوژی بمنظور افزایش بهره وری بسیار محدود است. حال چگونه در شرایط موجود می توان این انتظار را داشت که بخش تولید با وجود چالش های متعدد هزینه تمام شده تولید خود را طی سال جاری و سالهای پیش رو کاهش دهد؟ ج: این مسئله که به دلیل افزایش قیمت حامل های انرژی قیمت نهایی تولید نیز افزایش می یابد، یک نگاه مکانیکی به اقتصاد است، حال آنکه این نوع نگاه به فرآیندها جایگاهی در اقتصاد ندارد. در مرحله نخست باید دید که سهم قیمت حامل های انرژی برای کالاهای مختلف به چه میزان است، از سوی دیگر باید دید که بنگاه مورد نظر بهره وری لازم را داراست یا خیر. با افزایش هزینه های انرژی باید واحدهای تولیدی به سمت استفاده از تکنولوژی های جدید و رشد بهره وری حرکت کنند. باید به اقتصاد نگاهی پویا داشت. در بخش تولید باید به متغیرهای مختلف و موثر در این فرآیند توجه داشت چرا که قیمت مواد اولیه تنها متغیر موثر در تولید نیست. معتقدم با استفاده از نیروی کار متخصص و مدیریت صحیح می توان بهره وری را افزایش داده و هزینه تمام شده تولید را کاهش داد، بنگاهها فقط باید اراده انجام این کار را داشته باشند. س: در حالی که شما معتقدید قیمت ها باید توسط بنگاهها کاهش یابد، طی ماه های اخیر که قانون هدفمندی یارانه ها به مرحله اجرا درآمد، شاهد آن بودیم که عمده واحدهای تولید کننده در بخش های مختلف درخواست افزایش قیمت ارائه کرده اند. این واحدها مطرح می کنند به دلیل افزایش هزینه های اولیه، توان تولید با نرخ های قبلی را نداشته و در صورت عدم افزایش قیمت، امکان ادامه فعالیت نخواهند داشت. حال این سوال مطرح است که در شرایط خاص حال حاضر اقتصاد ایران آیا توقع کاهش قیمت تمام شده تولید منطقی است؟ ج: در چنین شرایطی طبیعی است که بنگاه های تولیدی اولین کاری که انجام می دهند این است که نامه ای مبنی بر درخواست افزایش قیمت به سازمان حمایت ارسال می کنند. باید بازار و مصرف کننده تعیین کننده قیمت محصول باشد نه اینکه تولیدکننده داخلی فقط خود را ببیند و خواستار اعمال تعرفه بالا نیز باشد. اگر بازار رقابتی باشد تولیدات داخلی می توانند با محصولات خارجی رقابت کنند. س: پس شما قصد دارید باوجود درخواست های متعدد تولیدکنندگان مبنی بر افزایش قیمت تولید، طرح نهضت کاهش قیمت تمام شده را در سال جاری اجرا کنید؟ به عبارتی می خواهید همزمان در سالی که پیش بینی می شود آثار تورمی و واقعی اجرایی شدن قانون هدفمندی در بخشهای مختلف تولید بروز کند، از تولیدکنندگان بخواهید که قیمت نهایی خود را کاهش دهند؟ ج: تناقضی بین اجرای قانون هدفمندی یارانه ها و طرح نهضت کاهش قیمت تمام شده وجود ندارد. اصلا بحث کاهش قیمت تمام شده را زمانی مطرح کردیم که می دانستیم قرار است اصلاح قیمت حامل های انرژی اتفاق بی افتد. ما مطلع بودیم که به واسطه اجرای این قانون هزینه بنگاهها با افزایش روبرو می شود، بنابراین راهکار اصولی برای مدیریت قیمت تمام شده این بود که برنامه ها و تکنیک هایی در حوزه قیمت ها اتخاذ و اجرا شود. تکنیک هایی به منظور برون رفت بنگاهها از فضایی که احساس می کنند هزینه هایشان افزایش یافته است. س: این تکنیک ها و راهکارهایی که اشاره می کنید چیست؟ ج: دو دسته راهکار یا تکنیک در این خصوص وجود دارد. دسته نخست راهکارهای درون بنگاهی و گروه دوم سیاست های کلان اقتصادی است. در راهکارهای کلان به بحث بهبود فضای کسب و کار توجه می شود که من قصد پرداختن به این قسمت را ندارم و به راهکارهای خرد اشاره می کنم. ما در مباحث مدیریتی و مهندسی ابزارهایی داریم که بنگاهها با بکارگیری آنها در سطح داخلی و بین المللی می توانند قیمت نهایی خود را کاهش دهند. این تکنیک ها عمدتا فنی هستند که به عنوان مثال می توان به ابزار "مهندسی ارزش"، اشاره کرد. هم اکنون ما دهها تکنیک برای کاهش قیمت تمام شده را شناسایی کرده و آموزش آنها در سراسر کشور را در دستور کار داریم. س: یکی از راهکارهایی که همزمان با اجرایی شدن قانون هدفمندی یارانه ها به طور جد در کشور شروع شد، برخورد تعزیراتی و امنیتی با افزایش قیمت ها در سطح بازار بود. در واقع دولت به جای بهره گیری از راهکارهای علمی و کارشناسی برای کنترل قیمت ها در بازار به ابزارهای تعزیراتی به عنوان ساده ترین و دم دستی ترین راه متوسل شد. آیا می توان این روش را در زمره ابزارهای مورد نظر وزارت بازرگانی برای اجرای شعار و وعده خود در حوزه کاهش قیمت تمام شده تولید برشمرد؟ یعنی کنترل قیمت ها و به عبارتی کاهش هزینه تولید قرار است همچون طرح هدفمندی به واسطه برخورد با تولیدکنندگان صورت گیرد؟ ج: برخورد تعزیراتی با آنچه که ما به عنوان سیاست کاهش قیمت تمام شده عنوان می کنیم متفاوت است. این نهضت به دنبال رقابت پذیر کردن اقتصاد، افزایش بهره وری و امکان حضور بیشتر کالاهای ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی است. اما برخورد تعزیراتی به منظور مقابله با رویه های غیرمنصفانه برخی تولیدکنندگان است. زمانی که برخی عرضه کنندگان کالا و خدمات بدون توجه به حقوق مصرف کنندگان اقدام به افزایش قیمت می کنند، باید نهاد یا نهادهایی باشند که از حقوق این گروه حمایت کنند. اگر فضای تولید و بازار رقابتی باشد دیگر نیازی به برخوردهای تعزیراتی نیست، کما اینکه هم اکنون بازار ما رقابتی نشده و انحصاری است. س: به عنوان خاتمه گفتگو این سوال را مطرح می کنم که طبق اظهارات شما در سال جاری باوجود همه مباحث مطرح شده ما شاهد کاهش قیمت تمام شده تولید در کشور خواهیم بود؟ ج: اطمینان داشته باشید که امسال حتما این اتفاق خواهد افتاد. در سال جاری بنگاههای اقتصادی برای اینکه بتوانند در بازار فعالیت کنند باید حتما از تکنیک های کاهش قیمت تمام شده استفاده کنند. کما اینکه دولت نیز باید با توجه به نام گذاری امسال به عنوان سال جهاد اقتصادی به سمت بهبود فضای کسب و کار حرکت کند.

۰

دیدگاه تان را بنویسید

 
Markets

تازه های سایت