باک ها به دنبال بنزین
از سهمیه بندی تا عرضه آزاد بنزین
علیرغم گذشت 9 ماه که از طرح سهمیه بندی بنزین میگذرد، هنوز به دلیل رفع نشدن معایب آن ابهامات بسیار زیادی در پیشبرد و رسیدن به اهداف این طرح وجود دارد و هر روز شاهد گسترش اخبار متناقضی در اجرای این طرح که به صورت شتابزده به اجرا گذاشته شد هستیم. از شروع کار سهمیه بندی شاهد2 گونه اخبار بودیم. اخباری که از طرف دولت انتشار پیدا میکند که حاکی از موفقیت این طرح در همه قسمتها است واخباری که کارشناسان با نظر کارشناسی ابراز میدارند که در جهت عکس بوده و این طرح را در مواردی ناموفق اعلام میکنند. مهمترین اخباری که در خصوص سهمیهبندی در روزهای پایانی سال شنیده شد، عرضه آزاد بنزین درکنار طرح سهمیهبندی است که از ابتدا در دستور کار دولت قرار داشته است و هر بار دولت با اجرای فروش آزاد مخالفت نمود. تا اينكه بالاخره در آغاز تعطیلات نوروزی طرح فروش بنزین آزاد به منظور فراهم آوردن تسهیلات بیشتر برای مسافرین نوروزی اعمال شد وبنزین به صورت آزاد لیتری 400 تومان در اختیار مردم قرار گرفت. مدیران مرتبط با طرح سهمیه بندی، نتیجه عملکرد آزمایشی بنزین آزاد را دلیلی بر احتمال تداوم آن در ماههای آینده عنوان می کنند. برخی کارشناسان
اقتصادی نیز تاکید دارند که فروش نوروزی بنزین، نمی تواند معیار مناسبی برای بررسی تداوم این طرح باشد. این کارشناسان دلیل خود را این طور توجیه می کنند که علاوه بر پر بودن سهمیه مردم برای فروردین، در ماههای گذشته نیز عمده خرید و فروش بنزین آزاد به صورت غیر رسمی از روز 20 هر ماه به بعد انجام می شده که در فروردین ماه نیز همانطور خواهد بود. در این راستا رییس سندیکای جایگاه داران نیزگفته است: با وجود گذشت بیش از 15 روز از زمان اجرای طرح فروش بنزین آزاد، در شهرهای مختلف کشور به ویژه تهران استقبال چندانی از این طرح نشده است. وی استانهای گلستان، مازندران، خراسان، فارس و اصفهان را از جمله استانهای پرفروش عنوان کرد به طوری که فروش بنزین آزاد آنها روزانه بین 16 تا 20 هزار لیتر بوده است. در نهایت تصمیم گیری در خصوص تداوم این طرح نمی تواند به نتایج دوره یک ماهه فروردین نهایی شود، زیرا هنوز سهمیه بسیاری از مردم تمام نشده که نیاز به خرید بنزین آزاد پیدا کنند. در ادامه لازم به ذکر است، در شرایطی که بنزین آزاد معمولی به نرخ لیتری 400 تومان در اختیار جایگاه ها در اختیار مردم قرار داده شده، همواره عده ای در کنار جایگاه ها
بنزین رابه نرخی کمتر از رقم فوق به مردم می فروختند. این افراد در واقع همان كساني هستند كه پیش از عرضه رسمی بنزین آزاد، آن را به قیمتهای بالا می فروختند. طرح فروش بنزین آزاد با وجود اتمام تعطیلات، همچنان در حال اجرا است. بررسی طرح سهمیه بندی بنزین از ابتدا طرح سهمیهبندی بنزین را میتوان از جنبههای مختلف مورد بررسی قرار داد. یکی از این جنبهها بررسی تاثیر این طرح بر میزان کاهش ترافیک شهرهای بزرگ به خصوص تهران میباشد. ترافیک تهران که در روزهای آغازین اجرای طرح بسیار آرام بود، با بازگشایی مدارس و آغاز مهرماه با ترافیک سنگینی روبرو شد. این در حالی است که معاون شهردار تهران بارها از احتمال افزایش ترافیک تا پایان مهر خبر داده و دولت نیز از طریق صدا و سیما مکرراً اخباری در تضاد با شهرداری که پس از اجرای طرح سهمیهبندی، ترافیک شهر تهران به طرز محسوسی کاهش یافته است. همچنین کارشناسان ترافیکی شهر تهران، تاثیر سهمیهبندی بنزین را در کاهش حجم ترافیک نامطلوب دانسته و به صراحت میگویند چنین تغییری حاصل نشده است. تنها آمار 5 درصد کاهش بار ترافیک در سطح مسیرهایی که با چراغ هوشمند راهنمایی و رانندگی سنجیده شده است نسبت
به سال گذشته گزارش شده است. طبق نظر کارشناسان نحوه سهمیهبندی و عدم تناسب آن با نیازهای بخشهایی مانند کشاورزی و روستایی غیر کارشناسانه عنوان شده است. در این امر تعدادی از کشاورزان و باغداران دچار خسارتهای مالی نیز شده اند. از همین رو اقدام به خرید و فروش سهمیه بنزین به صورت غیر رسمی می نمودند. این در حالی است که یکی از اهداف دیگر اجرای این طرح جلوگیری از قاچاق سوخت بیان شده است. هماکنون در شهرهای مرزی ایران و استانهای غربی کشور به عنوان یکی از کالاهای اساسی در برخی فروشگاهها به فروش میرسد. همچنین به دلیل کمبود بنزین به خصوص در اوایل اجرای طرح در بعضی مناطق، بنزین را با گازوئیل و نفت مخلوط میکردند. این موضوع تاثیر مخربی بر خودروهایی که از چنین سوختهایی مصرف میکنند دارد. با آگاهی ندادن مسئولان نسبت به این طرح تعدادی از مردم اقدام به ذخیره و انبار کردن بنزین نمودند که منجر به انفجارها و آتشسوزیهای فراوانی شد. در ادامه میتوان گفت علیرغم وعده مسئولان نیز برای کاهش سی درصدی در واردات بنزین به عنوان یکی از اهداف طرح سهمیهبندی، آژانس بینالمللی انرژی (IEA) طر گزارشی خبر از تنها 10 درصد کاهش تقاضای
ایران را داده است. که این مقدار بسیار بیشتر از حد پیشبینی بوده است. براساس این گزارش، ایران روزانه حدود 75 میلیون لیتر سوخت مصرف میکند که از این میزان در حدود 40 درصد از طریق واردات تامین میشود و سالانه 10 درصد افزایش را نشان میدهد. این در حالی است که ایران قصد داشت در مرحله اول سهمیهبندی مصرف را به روزانه 60 میلیون لیتر کاهش دهد. که به این هدف نایل نشده است. در همین حین با شروع اجرای طرح نیز رقابت شدیدی بین دستگاههای دولتی برای دریافت بیشتر بنزین آغاز شد. ستاد تبصره 13 در اقدامی عجولانه و بدون بررسی، مجبور به گازسوز کردن خودروهای دولتی نمود. که با توجه به کمبود جایگاههای گاز سوز حتی در سطح شهرهایی مثل تهران نتوانست این معضل را حل نماید. قطعاً امکانات شرکت بهینهسازی مصرف سوخت دوگانهسوز ظرفیت چنین طرحی را نخواهد داشت. در ادامه در خصوص میزان صرفه جویی در مدت سهمیهبندی مدیر عامل شرکت پالایش و پخش فراوردههای نفتی اعلام کرده است که از آغاز سهمیهبندی به طور متوسط 5818 میلیون لیتر در روز بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 21 درصد کاهش وجود داشته است. در راستای اجرای سهمیهبندی بنزین امسال 6/4 میلیارد
دلار در مصرف سوخت کاهش خواهیم داشت. همچنین طبق نظر و آمار دولت صرفه جویی روزانه 24 میلیون لیتر (به طور میانگین)، از مهمترین پیامدهای موفق اجرای این طرح بوده است که موفقیت این طرح زمانی آشکار خواهد شد که مازاد صرفه جویی در مصرف بنزین در ساختهای زیربنایی مانند تاسیس پالایشگاه برای جلوگیری از واردات بنزین داشته باشیم. طبق نظر کمیسیون انرژی مجلس از نظرات غیر کارشناسانه دولت در ارتباط با افزایش مقدار سهمیهبندی در مواقعی از سال گفته است: اگر قرار است سهمیهها اضافه شود این اصلاح از ابتدای اعلام سهمیه برای هر 6 ماه و در میزان سهمیهها باید باشد. نه اینکه اول سهمیه کم داده شود و بعد به بهانههای غیر کارشناسانه اضافه شود. در روزهای پایانی سال شاهد صحبتهایی برای فروش آزاد بنزین در ایام نوروز میباشیم. این در حالی است که از ابتدای اجرای طرح، نمایندگان مجلس مصمم بودند طرح فروش آزاد بنزین را به تصویب برسانند.
هر چند این مورد در ابتدای طرح در دستور کار دولت بوده است اما نمایندگان مجلس تصمیم گرفتهاند که به طور صریحتری دولت را موظف به ارائه بنزین خارج از چارچوب سهمیهبندی نیز کنند. مسئولان دولتی نیز که تا کنون معتقد بودند اعلام نرخ بنزین آزاد تاثیرات تورمی جدی دارد سر انجام با اجرای این طرح به توافق رسیدند. احمدینژاد که مخالف ورود بیشتر بنزین از خارج است پیش از این گفته بود: در صورتی که روند فعلی صرفهجویی در مصرف این کالا ادامه پیدا کند دولت تا پایان سال آنیده به مقصود خود از سهمیهبندی دست خواهد یافت.
همچنین عرضه بنزین به قیمت آزاد باعث افزایش 100 درصدی تورم میشود. زمانی میتوان قیمت این ماده را آزاد کرد که باعث افزایش قیمت کالاهای دیگر نشود. این صحبتها در حالی زده می شد که در روز های پایانی سال، شاهد اعلام نرخ آزاد بنزین از سوی دولت و دستگاه های اجرایی بودیم. این نشان دهنده عدم نگاه کارشناسانه دولت به مسئله بنزین است.
دیدگاه تان را بنویسید