پيشگيری از زيمباوه شدن
از نظر کارشناسان حذف سه صفر از پول ملی در شرایطی مي تواند اهداف پيش بيني شده را محقق كند كه اعتقاد به انضباط پولي و بودجه اي که زمينه كنترل تورم را در پي دارد در رفتار و سياست هاي دولت بروز كند. در غير اين صورت تنها ...
رئیس کل بانک مرکزی در حالي از اولين اقدام در پيشگيري از زيمباوه شدن خبر داده كه به نظر مي رسد با توجه به نگاه دستوري دولت به انضباط پولي و همچنين بي توجهي به سياست هاي مالي و بودجه اي، رشد نرخ تورم خيلي سريعتر از كاهش صفر از پول ملي قله هاي اقتصاد كشور را درنوردد. به گزارش خبرنگار اقتصادی «فردا»، محمود بهمني اعلام كرده كه نهاد متبوع وي در مورد حذف سه صفر از پول ملی به نتیجه رسیده و به ايسنا گفته كه در مورد این کار به نتیجه قطعی رسیده ایم و این کار را مفید می دانیم اما در شرایط فعلی اجرای آن را به تاخیر انداخته ایم. اما از نظر کارشناسان حذف سه صفر از پول ملی در شرایطی مي تواند اهداف پيش بيني شده را محقق كند كه اعتقاد به انضباط پولي و بودجه اي که زمينه كنترل تورم را در پي دارد در رفتار و سياست هاي دولت بروز كند. در غير اين صورت تنها به وظايف بانك مركزي يك وظيفه دیگر اضافه مي شود و آن كاهش صفر هاي پول ملي طي هر چند سال است. 3500 درصد رشد خالص دارايي هاي خارجي بانك مركزي نتايج سياست هاي پولي مقايسه شاخص هاي بودجه اي طي حدود 12 سال اخير نشان مي دهد دولت هاي وقت يا نتوانسته با نخواسته اند كه سياست هاي انظباط پولي و بودجه اي را در دستور كار قرار دهند. بر اساس گزارش هاي آماري بانك مركزي بدهي بانك مركزي در آذرسال 87 نسبت به سال 75 نزديك 2000 درصد رشد كرده است. همچنين خالص دارايي هاي خارجي بانك مركزي نيز در در آذر ماه سال 87 نسبت به پايان سال 75 نزديك 3500 درصد رشد كرده است. حجم نقدينگي نيز در پايان سال 87 نسبت به پايان سال 75 بالغ بر 1518 درص و پايه پولي نيز به مدد كنترل نرخ ارز و يارانه براي اين كار تنها 823 درصد ناقابل رشد كرده است.
در همين حال سياست هاي غير منضبط مال و بودجه اي باعث شده تا حجم پرداخت هاي دولت در سال 87 نسبت به سال 75 بالغ بر 1380 درصد رشد كند. در همين حال پرداخت هزينه هاي جاري نيز طي اين مدت بالغ بر 1541 درصد رشد كرده است.طي اين سال ها وابستگي به نفت چندان تغيير نكرده به طوري كه در سال 87 بودجه كشور بالغ بر 52 درصد از منابع غيردرآمدي و نفتي بهره برده است. طي اين سالها پايه محاسبه شاخص تورم در دو نوبت ،يكي در سال 76 و ديگري در سال 83 تغيير كرده چرا كه در غير اين صورت رشد شاخص هاي تورم چندان زياد مي شد كه تشخيص واقعيت تورم كمي مشكل مي شد. نتايج ارقام تحقق ارقام بالا ناشي از سياست هاي اشتباه دولت در بخش پولي و بودجه اي بوده است و چنانچه اين شاخص ها همچنان با روند فعلي رشد كنند طبعا كسر سه صفر يا بيشتر تاثيري بر اوضاع ندارد. نكته اساسي ان است كه دولت مي تواند از بحران حاكم بر جهان فرصت خوب بسازد. چرا كه ركود سنگين و درنتيجه كاهش تورم ناشي از اين مسئله اگر چه به اقتصاد خطرناك است اما زمينه اجراي سياست هاي پولي مناسب را فراهم مي آورد. اما آيا دولت دهم چنين رويكردي را در دستور كار قرار خواهد داد يا اينكه در سال هاي آتي بايد شاهد ظهور يك زيمباوه دوم باشيم. تصميم 16 ساله بحث اصلاح ارقام پولی در سال 72 برای نخستین بار مطرح شد. این پروژه تا شهریور 1386 مسکوت ماند تا اینکه رئیس دولت نهم در همین زمان دستور بررسی حذف سه صفر از واحد پول کشور را صادر کرد. به همین منظور کمیسیونی تشکیل شد تا موضوع کاهش صفرها را به شکل کارشناسی مورد تحلیل قرار دهد. نهایتاً با گذشت 16 سال از اولین زمان مطرح شدن طرح حذف سه صفر، بهمنی خبر قطعی شدن این طرح را به رسانه ها اعلام کرد. موافقان حذف سه صفر چندین مزایا را برای طرح مزبور قائل هستند، کاهش هزینه چاپ اسکناس یکی از این موارد است که سالانه هزینه هایی را بر دولت تحمیل می کند. افزایش اعتماد مردم یکی دیگر از مزیت های این طرح است. حذف سه صفر موجب حفظ ارزش پول و اطمینان به پس اندازها می شود. همچنین حجم اسکناس و شبه پول در جامعه کم می شود و با کاهش نقدینگی اعتماد به پول افزایش یافته و پس اندازها بیشتر در قالب پول نگهداری خواهند شد.کاهش هزینه های معاملاتی دیگر مزیت عنوان شده از سوی کارشناسان است. در حال حاضر برای انجام معاملات نیاز به حجم زیادی از اسکناس هاست. این امر از یک سو موجب می شود که اسکناس های زیادی مورد استفاده قرار گیرند و از سوی دیگر وقت و زمان بیشتری برای عملیات مالی و بانکی صرف می شود.سادگی در مبادلات، نگهداری ساده تر حساب ها، ارقام و ترازنامه ها، اشغال فضای کمتر آمار و اطلاعات مالی در حافظه و هارد، نقل و انتقال سهل تر پول، کاهش آثار روانی تورم و صرفه جویی در وقت برای شمارش اسکناس ها، کاهش نیاز به استفاده از چک های بانکی به شکل بی رویه و غیرمنطقی و اعتبار پول ایران در منطقه نیز از دیگر مزیت هایی هستند که کارشناسان مطرح می کنند.در شرایط فعلی که هم ریال در نوشته ها و حساب ها و آمار به کار می رود و هم تومان در عرف و مبادلات استفاده می شود یک واحد پول ملی مشخص می تواند محاسبات را نیز ساده کند. استدلال مخالفان حذف سه صفر یکی از مهم ترین دلایلی نیز که از سوی مخالفان طرح تغییر واحد پولی کشور مطرح می شود، افزایش هزینه ای سنگین در نتیجه جایگزینی اسکناس های جدید با قبلی است. از سوی دیگر در دفاتر و پایگاه های اطلاعاتی و صورت های مالی یک بی نظمی بین اطلاعات قبلی و جدید رخ می دهد که این امر موجب اتلاف وقت می شود از جمله اینکه مقایسه صورت های مالی و حساب های اقتصادی را مشکل می سازد.به گفته کارشناسان حذف سه صفر در متغیر های واقعی اقتصاد تاثیر ندارد ومعتقدند حذف سه صفر در کوتاه مدت و بلند مدت تاثیری در تقویت پول ملی ندارد. برخی کارشناسان نیز می گویند وقتی قیمت بلیت اتوبوس 200 ریال یا 20 تومان است حذف سه صفر خرید بلیت اتوبوس را دچار مشکل می کند و با یک واحد پول باید 5 بلیت اتوبوس خریداری شود. تجربه كشور هاي ديگر حذف صفر واحد پولی کشورها، نخستین بار در آلمان و پس از جنگ جهانی دوم رخ داد. این کشور زیرفشار اقتصادی ناشی از جنگ جهانی دوم و خسارت های بر جای مانده از آن، تورمی شدید را تجربه می کرد که سیاستگذاران اقتصادی آلمان را وادار به حذف صفرها از مارک کرد.براین اساس 100 مارک قدیم معادل یک مارک جدید اعلام شد و دو صفر از پول ملی آلمان حذف شد. همچنين تورم بالا در کشور ترکیه و بی ارزش شدن پول ملی این کشور در سال های آخر قرن گذشته میلادی سبب شد تا زندگی ساکنان این کشور بسیار سخت شود. بر اساس گزارش های موجود در سال های آغازین قرن بیست ویکم میلادی مردم ترکیه برای خرید یک قرص نان باید چند میلیون لیر ترکیه هزینه می کردند. همین مساله سبب شد تا برنامه های اصلاحات اقتصادی در این کشور با جدیت بیشتری پیگیری شود. در روز اول ماه ژانویه سال 2004 میلادی دستورالعمل حذف شش صفر از لیره ترکیه ارائه شد و اجرای آن به ابتدای سال 2005 میلادی موکول شد. در این روز اسکناس ها و سکه های تازه با نام «لیره جدید ترکیه» وارد بازار این کشور شد.اجرای این طرح زمینه را برای رشد اقتصادی این کشور فراهم کرد اما تاکید این تاثیرگذاری را می توان در سیاست هایی جست وجو کرد که عامل این رشد بودند. کارشناسان اقتصادی صندوق بین المللی پول دلیل تاثیرگذار بودن سیاست حذف شش صفر از واحد پول ملی در اصلاح اقتصاد این کشور را موفقیت آنها در مهار تورم می دانند. کشور آذربایجان نیز با تغییر نام واحد پولی این اقدام را در پیش گرفت. حذف 10 صفر از پول ملی زیمبابوه آخرین نمونه در این زمینه به کشور زیمبابوه مربوط می شود.دولت این کشور 10 صفر از پول ملی خود را حذف کرد.اما رکورددار این تغییرات کشور برزیل است به گونه ای که تاکنون این کشور در شش مرحله، 18 صفر از جلوی واحد پولی خود حذف کرد و هشت بار نیز واحد پولی را تغییر داد.از سال 1960 تاکنون در 71 مورد دولت های در حال توسعه مجبور شده اند چندین صفر را از پول ملی خود حذف کنند.در تمام موارد، دولت ها پیام آشکاری را برای جامعه بین المللی فرستادند و آن این که سیاست های اقتصادی دولت در گذشته اشتباه بوده است.
دیدگاه تان را بنویسید