رفتار غير ديپلماتيك وزیر نفت
محمود فراهاني
گفته هاي وزير نفت در خصوص قرارداد گازي با تركيه مصداق كامل بيتوجهي به ديپلماسي اقتصادي و در عين حال نامحرم دانستن مردم است. مسعود ميركاظمي، اخيرا اعلام كرده كه تحت هيچ عنوان حق بازاريابي گاز را به تركيه نخواهد داد. اين گفته در حالي بيان شده كه محور تفاهمنامه از ابتدا تا زماني كه به ادعاي وزير نفت در آستانه نهايي شدن است بر اين اساس بنا شده كه تركها گاز ايران را به اروپا انتقال دهند و طبعا مابه ازاي اين كار بايد چيزي را بستانند كه دو وجه داشته باشد، از يك سو آنقدر جذاب باشد كه ارزش ريسك قرار گرفتن در برابر شريك تجاري غير مستقيم اما بزرگشان يعني ايالات متحده را داشته باشد. در عين حال منافع كلي نيز از اين بيع متقابل عايدشان شود. بنابر اين براي طرف ترك قرار داد، اعطاي حق بازاريابي به ازاي سرمايه گذاري در فازهاي سه گانه 21 ،22 و 23 پارس جنوبي با لحاظ برخي شروط چندان زياد نيست. در اينكه با توجه به ساختار روابط بينالمللي كشورمان و هزينههاي كه لاجرم بايد بپذيريم، ايران براي ترانسفر گاز به كشورهاي اروپايي مجبور است به تركيه امتياز بدهد بخصوص اينكه در كنار ايران رقباي چون ناباکو و ارمنستان نيز وجود دارد كه گاز صادراتي آماده دارند. حتي اگر اين رقبا نيز وجود نداشتند بازهم ايران با توجه به موقعيت وپژه خود راهي جز ايجاد تعامل با تركيه براي ايجاد بازار جديد براي گاز انبار شده در ميدان مشترك پارس جنوبي ندارد. انباري كه از سوي ديگر آن قطر با سرعت تمام درحال افزايش پر حجم سرمايه گذاري و نهايتا بهره برداري از پارس جنوبي است. اما پيش شرط اصلي اعطاي امتياز حق بازاريابي تعيين زمان قرار داد پس از بهره برداري است. و دوم اينكه اگر اينجا ايران امتياز ميدهد بايد در جايي بتواند امتياز كسب كند. به عبارت ديگر كل منحني روابط اقتصادي با تركيه را مورد بررسي قرار داده و در يك بستر زماني بلند مدت حداقل 10 ساله نگاه كند. اين به معني اتخاذ سياستهاي ديپلماتيك اقتصادي منطقي است. ديپلماسي فعال اقتصادي طلب ميكند تا در اينجا ايران به تركيه امتياز دهد چرا كه زيان هاي ندادن امتياز خيلي بيشتر از زيان هاي دادن امتياز است. به عنوان مثال در حالي كه منابع داخلي در سرمايه گذاري ناتوان است و از سوي ديگر قطر همچنان برسرمايه گذاري و حجم استخراج گاز مي افزايد. در اين ميان اما سوال اساسي آن است كه چه مابه ازايي از اين دادن امتياز كسب كرده يا بعدا كسب ميكنيم. اين سوال وقتي به درستي پاسخ داده ميشود كه بر فضاي دیپلماسی میان دو کشور، منافع اقتصادی حاکم باشد. در واقع اتتقاد اصلي از وزير زماني شكل ميگيرد كه وي به جاي پذيرش مسئله راه پنهان كردن را در پيش ميگيرد. حكايت اين حركت ميركاظمي را در بحث موجودي حساب ذخيره ميبينيم. در حالي كه دلارهاي نفتي ايران در حسابهاي خارج از ايران به خوبي قابل شناسايي است و خارجي ها از آن باخبر هستند اما دولت مردم را نامحرم ميانگارد و تصور ميكند با اين روش ميتواند از دامنه انتقادات بكاهد درحالي كه مردم تنها با واقعيت آرام ميشوند.
دیدگاه تان را بنویسید