ازن ژنراتورها چگونه کار میکنند؟
در این مقاله به بررسی روش تولید ازن با ازن ژنراتور خواهیم پرداخت
ممکن است نام مولد ازن را شنیده باشید، اما ممکن است ندانید که یک ژنراتور ازن چگونه کار میکند. اوزون ساز یا دستگاه ازن ژنراتور دستگاهی است که اکسیژن را از منابع مختلف مانند هوای محیط، هوای خشک یا اکسیژن غلیظ با روش خاصی به ازن تبدیل میکند. ژنراتورهای ازن با افزودن انرژی به مولکولهای اکسیژن (O2) ازن (O3) را تولید میکنند که باعث میشود اتمهای اکسیژن از هم جدا شوند و به طور موقت با سایر مولکولهای اکسیژن دوباره ترکیب شوند که این کار نیازمند یک انرژی میباشد که این انرژی از طریق برق میسر میگردد. سپس این ازن تولید شده توسط سیستم برای گندزدایی آب و تصفیه هوا استفاده میشود. ژنراتورهای ازن میتوانند در اندازههای کوچک (دستی)، تا نمونه های صنعتی در مقیاس بزرگ که میتوانند در هر ساعت چند صد گرم ازن تولید کنند، با هدف مصارف خاص خود تولید شوند. ازن ساز صنعتی بسیار شبیه به واحدهای تولید هوای محیط کار میکنند، با این تفاوت عمده که به هوا یا اکسیژن بسیار تمیز و بسیار خشک نیاز دارند و دارای بخش خاصی هستند که به طور ویژه برای تولید غلظتهای بسیار بالای ازن طراحی شده است.
ازن ساز
ازن ساز بار الکتریکی را به هوای عبوری از محفظه ورودی آن اعمال میکنند. این امر برخی از اتمهای عادی اکسیژن را به کمک انرژی به اتمهای منفرد ناپایدار تقسیم میکند که با مولکولهای دیگر اکسیژنهای کامل پیوند مییابند و ازن را تشکیل میدهند. در این کار یعنی یک مولکول اکسیژن شکسته شده و یک اتم آن به یک مولکول کامل اکسیژن میچسبد که نتیجه آن همان مولکول ازون میباشد.
هنگامی که ازن تولید میشود، با یک آلاینده (باکتری، ویروس یا هر چیزی که یک محیط را آلوده میکند) واکنش نشان میدهد و آن را از طریق فرآیندی به نام اکسیداسیون به مولکول های کمتر پیچیده (و معمولاً کمتر مضر) تجزیه میکند. ازنی که با مولکولهای دیگر واکنش نشان نداده است (به دلیل عدم وجود آلاینده و یا احتمال عدم برخورد مولکول ازن به مولکولهای آلاینده) به مرور زمان به اکسیژن تجزیه میشود. جالب است که ازن زنی در بخش تصفیه هوا بوها را از بین میبرد و هوایی تمیز ارائه میکند، در مورد آب و سایر مواد خاصیت ضد عفونی را اجرا میکند. حتی توسط USDA و FDA برای استفاده در مواد غذایی نیز تایید شده است.
اگرچه بسیاری از تولیدکنندگان ادعا میکنند که ازن تقریباً هر آلایندهای را بیضرر میکند، پیروی از دستورالعملهای ایمنی، درک ساختار آلایندهها و داشتن یک متخصص ازن برای اندازهگیری مناسب واحد تولید ازن مهم است زیراکه شناختن پارامترهای میزان آلایندگی و طراحی یک ازن ساز متناسب با محیط مورد نظر میتواند بسیار در بخش هزینهها و سلامت دستگاه مهم باشد.
تولید ازن با ازن ژنراتور
فرآیند تولید ازن به طور طبیعی در محیط به یکی از دو روش زیر رخ میدهد: رعد و برق یا نور خورشید. پس از رعد و برق، احتمالاً همه ما بوی ازن را استشمام کردهایم. بویی تازه، تمیز و بهاری که پس از طوفان و رعد و برق متوجه میشویم، اغلب ناشی از ایجاد ازن توسط طبیعت است. روش دوم اشعه ماوراء بنفش خورشید است. از طریق این روش، اکسیژن در حضور اشعه ماوراء بنفش خورشید میتواند تجزیه شده و به اوزون تبدیل شود که انجام دهنده این عمل انرژی موجود در نور خورشید و برگرفته از اشعه ماورای بنفش آن است فلذا به سادگی در طبیعت ازن تولید میشود.
ژنراتورهای ازن این فرآیندها را در یک محیط کنترل شده بازسازی میکنند. این منجر به پیدایش دو نوع مولد ازن میشود: ژنراتورهای تخلیه الکتریکی و ژنراتورهایی که با اشعه ماورای بنفش ساختگی کار میکنند.
روش تخلیه الکتریکی
این دستگاهها با گرفتن اکسیژن و وارد کردن آن به داخل شبکه فلزی ولتاژ بالا، ازن را ایجاد میکنند. ولتاژ بالا مولکولهای اکسیژن را به اتمهای منفرد تقسیم میکند. سپس این اتمها به مولکولهای O2 دیگر در هوای ورودی متصل میشوند تا ازن (O3) را تشکیل دهند که همان محصول نهایی مورد نظر است.
چند مزیت استفاده از تخلیه الکتریکی به این شرح است که:
- میزان خروجی ازن ثابتی ایجاد میکند
- غلظت ازن ارائه شده بسیار بالا است
- حذف سریع مواد آلی (بودار) را فراهم میکند
- برای کاربردهای تصفیه آب ایده آل است
روش نور فرابنفش (UV)
این فرآیند تولید ازن شبیه به نحوه تقسیم پرتوهای فرابنفش خورشید برای تشکیل اتمهای اکسیژن منفرد است (روش تولید ازن در طبیعت). نور فرابنفش هنگامی که طول موج 254 نانومتر (nm) به اتم اکسیژن برخورد میکند، اکسیژن را به کمک انرژی موجود در پرتوهای فرابنفش به ازن تبدیل میکند. مولکول (O2) به دو اتم (O) تقسیم میشود که هر یک با یک مولکول اکسیژن دیگر (O2) ترکیب میشوند و ازن (O3) را تشکیل میدهند. به گفته تولیدکنندگان، نور UV به طور طبیعی از طریق پرتوهای خورشید بدست میآید، اما به نظر میرسد این فرآیند نسبت به تخلیه الکتریکی کارایی کمتری داشته باشد.
از مزایای استفاده از نور ماوراء بنفش میتوان به گزینههای زیر اشاره کرد:
- هزینه کمتر نسبت به روش تخلیه الکتریکی
- مونتاژ و استفاده از آن ساده تر است
- خروجی ازن با استفاده از نور UV کمتر تحت تأثیر رطوبت قرار میگیرد.
نسبت به گزینه آخر باید بگوییم که یکی از موارد مهم در تولید ازن میزان غلظت رطوبت در هوای ورودی دستگاه است که این رطوبت در ازن ساز بسیار تاثیر گذار است بنابراین پیشنهاد میکنیم در صورت نیاز به مقاله منشتر شده در مورد عوامل مهم در تولید ازن را از بخش مقالات سایت ناب زیست مطالعه فرمایید.
انواع گازهای مورد استفاده در ورودی مولد ازن
به دلیل ناپایداری مولکول ازن، این مولکول عمر کوتاهی دارد. بنابراین نمیتوان آن را ذخیره یا حمل کرد به همین دلیل ازن باید در محل تولید و استفاده شود. بسته به کاربرد خاص و یا محدودیتهای محیط شما، ازن میتواند از یکی از سه منبع زیر، هوای ورودی خود را تامین کند:
- هوای محیط
- هوای خشک
- اکسیژن متمرکز (اکسیژن ساز)
در اینجا به تفکیک هر گزینه میپردازیم.
1- هوای محیط
هوای محیطی به هوایی اطلاق میشود که در محیط موجود باشد، چه در داخل و چه در خارج از منزل. این منبع دارای غلظت بالایی از اکسیژن نیست، بنابراین در سیستمهایی که سطوح پایینی ازن تولید میکنند استفاده میشود که کاربرد خاص خود را دارد.
مزایا:
- رایگان میباشد
- به راحتی در دسترس است
معایب:
- نیاز به نگهداری منظم بخش تخلیه الکتریکی دارد
- می تواند باعث خرابی قطعات الکتریکی به دلیل کثیفی یا وجود حشرات ریز شود که میتوانند در بخش تخلیه الکتریکی و صفحههای آن گیر کرده و مشکل بوجود بیاورند.
2- هوای خشک
هوای خشک به هوایی اطلاق میشود که رطوبت آن حذف شده است، از طرفی نقطه شبنم 70- درجه فارنهایت یا کمتر است که همین میزان برای کنترل کیفیت و کمیت ازن تولید شده بسیار مهم است، اما منبع همچنان سطوح پایینی ازن تولید خواهد کرد.
مزایا:
- امکان تولید ازن با یک خروجی ثابت را فراهم میکند زیرا که رطوبتی در کار نیست که بتواند اوزون تولید شده را از بین ببرد
- نگهداری بخش الکتریکی را نسبت به مدل قبل بسیار کاهش میدهد (بسیار مهم)
- تمام گرد و غبار و حشرات موجود در هوای ورودی را حذف میکند
- تجهیزات آن ارزانتر از اکسیژن متمرکز (غلیظ) هستند
معایب:
- غلظت کم باعث حلالیت کم در آب میشود فلذا برای سیستمهای تصفیه آب پیشنهاد نمیشوند.
- با توجه به روش قبل هنوز باعث تولید مقداری اسید نیتریک میشود
- سیستمهای آن پیچیده تر از استفاده از هوای محیط هستند
3- اکسیژن غلیظ
اکسیژن غلیظ به منبع اکسیژنی گفته میشود که حداقل 90 درصد خالص است و رطوبت آن تا نقطه شبنم 100- درجه فارنهایت حذف میشود. از مثالهای اکسیژن غلیظ اگر بخواهیم بگوییم باید به صورت مستقیم به کپسولهای اکسیژن اشاره کنیم.
مزایا:
- اجازه میدهد تا خروجی ازن ثابت در طول زمان داشته باشد
- حفظ سلول های کرونا را از بین می برد (بسیار مهم)
- تقریباً تمام رطوبت حذف می شود
- خروجی ازن معمولاً در مقایسه با هوای خشک دو برابر می شود (2 برابر).
- غلظت های بالاتر یعنی بسیار محلول در آب
معایب:
- گرانتر از سیستم های هوای خشک زیرا تجهیزات بیشتری مورد نیاز است
- سیستم ها پیچیده تر از استفاده از هوای خشک هستند (نیاز به کمپرسور و متمرکز کننده اکسیژن)
- استفاده از اکسیژن غلیظ معمولاً 2x-3 برابر هوای خشک و 4x-6 برابر خروجی هوای محیط را فراهم می کند. یادآوری این نکته مهم است که با افزایش نقطه شبنم (محتوای رطوبت) خروجی ژنراتور ازن کاهش می یابد.
انواع سیستم های تولید ازن

همانطور که قبلاً گفته شد، دو روش تولید ازن وجود دارد، اشعه ماوراء بنفش و تخلیه الکتریکی. با این حال، مولدهای ازن را میتوان با مشخصه دیگری نیز جدا کرد، ازن ژنراتور آبی و گازی.
سیستمهای تزریق ازن به آب
مولدهای ازن آبی سیستمهایی هستند که ازن گازی را پس از تولید به آب تزریق میکنند. سپس آب ازن دار(WaterZone) میتواند برای گندزدایی روی سطوح اعمال شود یا در سیستمهای آبی به گردش در آید. کاربردهای آن از گندزدایی مواد غذایی گرفته تا فرآیندهای تمیزکاری در محل (CIP) و تصفیه فاضلاب ادامه دارد، به نوعی که میتوان گفت که کاربردهای آن تقریباً بیپایان هستند.
در مقایسه با روشهایی مانند ضدعفونی با کلر یا UV، ازن در از بین بردن ویروسها و باکتریها مؤثرتر است، در حالی که نسبت به سایر روشها به زمان تماس بسیار کمی نیاز دارد، بنابراین زمان کلی پاکسازی آلودگی را کاهش میدهد و به طور همزمان هیچ گونه باقیمانده شیمیایی باقی نمیگذارد. همچنین به دلیل پتانسیل اکسیداسیون بالا، ازن به طور موثر میکروبها و ویروسها را تجزیه میکند و باعث پارگی غشای سلولی و تجزیه اجزای زیست مولکولی ضروری میشود که این روش خود سبب میشود هیچ باقیمانده یا ماده اضافی دیگری باقی نماند. همچنین این باعث میشود آب تمیز و عاری از میکروبها و ویروسها گردد.
یک معیار مهم برای بسیاری از کاربردهای تصفیه آب این است که هیچ محصول جانبی مضر ناشی از استفاده سیستم پاک کننده آلودگی در روش و سیستم وجود نداشته باشد. با بکارگیری روش از بین بردن مواد مضر به کمک تجزیه غشای سلولی توسط ازن، در واقع به صورت کامل این امر صورت میگیرد و از طرفی پس از استفاده شدن آن به اکسیژن که عنصری بیضرر است باز میگردد.
سیستمهای ازن گازی
سیستمهای ازن گازی به سیستمهایی اطلاق میگردد که گاز ازن تولید شده را پس از فرآیند تولید وارد یک محیط گازی میکنند، یعنی هدف از تولید این گاز ازن، استفاده کردن آن در محیطهایی است که بتوان سطوح یا هوای محیط را پاکسازی کرد. ژنراتورهای ازن گازی را میتوان در طیف وسیعی از کاربردهای تصفیه هوا و کاهش بو استفاده کرد. در این نوع دستگاهها ازن در هوا به گردش در میآید تا آلایندههای موجود در هوا و همچنین آلایندههایی که ممکن است روی سطوح در معرض تماس با ازن قرار گرفته باشند، پاکسازی شود. با استفاده از ازن و فرآیند اکسیداسیون آن، میتوانید بوها و آلایندههای موجود در هوا را به طور موثر کاهش دهید یا به طور کامل حذف کنید، البته طبق گفتههای بالا میزان اثرگذاری دستگاه تولید ازن کاملا به نوع آن و محسبات مورد نیاز در حین خرید سیستم بستگی دارد، زیراکه اگر دستگاه مورد نظر به درستی محاسبه و طراحی شود اما در محیطی مثل شمال ایران، هوای ورودی خود را از هوای محیط دریافت کند، بدون شک این سیستم بازده مورد نظر کارشناس و یا شما را نخواهد داشت و دلیل این موضوع را بالاتر به طور خلاصه و در مقاله منشتره ناب زیست به صورت کامل توضیح داده ایم. فقط توجه داشته باشید که این مقاله تمامی زوایای موضوع راندمان دستگاه تولید ازن را بررسی کرده و فقط به رطوبت هوا بسنده نکرده است.
پیروی از مقررات ایمنی سیستمهای تولید ازن بسیار مهم است. تعمیر بخش الکتریکی ازنساز باید در فضاهای خالی یا توسط یک تعمیرکار حرفهای خدمات پس از فروش ازنژنراتور مانند سرویسکاران ازن استریل انجام شود. توجه داشته باشید که گردش مداوم ازن در سطوح پایین تصفیه فقط باید پس از مشورت با یک متخصص ازن انجام شود. این مشورتگیری برای اطمینان از درجه بندی تجهیزات برای استفاده طولانی مدت (طول عمر بالا) و مکانیسمهای ایمنی مناسب برای حفظ سطح ازن تولید شده در آستانه قابل قبول است.
برچسب ها : ازن ساز,ازن ژنراتور
دیدگاه تان را بنویسید