سفر با چاشني مرگ
مریم نظری
شنيدن آمار بالاي تصادفات در هر تعطيلات، ديگر تكاندهنده نيست، اين روزها تعداد بالاي تصادفات رخ داده، حتي تعجب كسي را نيز بر نميانگيزد.در تعطيلات اخير، 381 فقره تصادف فوتي و جرحي رخ داده است. بیش از 3000 خودرو و موتورسیکلت متخلف تنها طي سه روز توقيف، 300 جلد گواهينامه ضبط و 118 هزار قبض جریمه برای رانندگان متخلف صادر شده است. به اين ارقام آمار تصادفاتي كه تنها منجر به خسارت مالي شده است را نيز اضافه كنيد! بدون شك تعداد تصادفاتي كه تنها طي سه روز در كشور رخ داده با تصادفات يكساله بسياري از كشورها برابري ميكند. ايران از ميان 190 كشور جهان، رتبه 189 را در ايمني تصادفات دارد و اين يعني تنها يك كشور در جهان وجود دارد كه در اين زمينه از وضعيت نامناسبتري از كشور ما قرار دارد. هر چند كارشناسان حمل و نقل همواره از وضعيت برخي از راههاي كشور انتقاد ميكنند اما اين همه ماجرا نيست. فرمانده پلیسراه کشور معتقد است كه در تعطيلات اخير، «مهمترین علت تصادفات، عدم توجه به جلو با حدود 28 درصد و پس از آن تخطی از سرعت مطمئنه با 20، عدم رعایت حق تقدم با 17 و انحراف به چپ با 15 درصد بوده است.» آنچه سرهنگ محمدرضا مهماندار اعلام كرده، نشان ميدهد كه رعايت دقيق مقررات راهنمايي و رانندگي تنها مختص به دو جلسه آزمونهاي آييننامه و شهر است و پس از آن، رانندگان ايراني جادهها و خيابانها را به جادههاي مرگ مبدل كرده اند! شايد به همين دليل است كه پس از ايجاد تغييراتي در گواهينامههاي رانندگان، قرار است تغييراتي در نحوه آموزش و برگزاري آزمون ايجاد شود. سردار اسكندر مومني رئیس پلیس راهور در اين باره گفته است: «دیگر آزمونهای نهایی در اختیار آموزشگاهها نیست و باید افسر پلیس که آزمون رانندگی را اخذ میکند تمامی شرایط فرد متقاضی را تایید کند و اگر افسر راهور آمادگی فردی را برای گرفتن گواهینامه تایید نکند این فرد نمیتواند در آزمون نهایی شرکت کند.» 32 هزار فقره سبقت غيرمجاز! صبح پنج شنبه كه از راه رسيد هيچ يك از افرادي كه در 54 فقره تصادف فوتي، كشته شدند گمان نميكردند غروب آفتاب شنبه را به چشم نبينند. سرهنگ محمدرضا مهماندار در اين باره ميگويد: «از روز پنجشنبه تا ظهر شنبه، 54 فقره تصادف فوتی و 323 فقره تصادف جرحی در جادههای کشور رخ داده است، بیش از 35 درصد تصادفات در تعطیلات اخیر از شکل واژگونی بوده که اکثرا ناشی از خستگی و خوابآلودگی رانندگان بوده است.» طبق آمار، ايران در ميان ۱۹۰ کشور دنيا، از نظر تصادفات رانندگي رتبه ۱۸۹ را به خود اختصاص داده است و تنها کشور سيرالئون بوده که وضعيت نامناسبتري از ايران داشته است ادامه از صفحه اول: فرمانده پلیس راه کشور حدود 60 درصد خودروهای دخیل در تصادفات فوتی و جرحی تعطیلات اخیر را سواری و وانت، 23 درصد موتورسیکلت، حدود 10 درصد کامیون و 6 درصد عابر پیاده عنوان کرده و ميافزايد: «در عین حال ماموران پلیسراه کشور در این مدت حدود 300 جلد گواهینامه رانندگان متخلف را ضبط و حدود 1800 دستگاه خودرو و 1300 دستگاه موتورسیکلت متخلفان را توقیف کردند.» او با اشاره به اینکه در تعطیلات اخیر حدود 118 هزار برگ جریمه برای رانندگان متخلف صادر شده است، ادامه ميدهد: «بیشترین تخلفات اعمال قانون شده در این مدت با 32 هزار فقره مربوط به سرعت غیرمجاز، 25 هزار فقره عدم استفاده از کمربند ایمنی، 7 هزار فقره سبقت غیرمجاز، 5 هزارفقره انحراف به چپ و 3 هزار فقره صحبت با تلفن همراه بوده است.» مرگ و مير تصادفات ايرانيها دو برابر ميانگين جهاني متوسط جهاني مرگ ومير در اثر حوادث رانندگي ۱۴تا ۱۵نفر در هر ۱۰۰هزار نفر است. اما اين ميزان در كشور ما ۳۰ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر است و اين يعني دو برابرميانگين جهاني! چندي پيش غدير مهدوي سرپرست پژوهشکده بيمه مرکزي ايران اعلام كرد كه طبق آمار، ايران در ميان ۱۹۰ کشور دنيا، از نظر تصادفات رانندگي رتبه ۱۸۹ را به خود اختصاص داده است و تنها کشور سيرالئون بوده است که وضعيت نامناسبتري از ايران داشته است. به گفته او در نتيجه اين تصادفات، زيانهاي غيرقابل جبراني بر اقتصاد کشور وارد ميشود و تعداد تلفات جادهاي کشور در سال با تلفات يک جنگ تمام عيار برابري ميکند و بر اساس برآوردهاي علمي، رقم خسارتهاي مستقيم و غير مستقيم آن از ۷ درصد توليد ناخالص ملي کشور افزونتر است. اين در حالي است که ميتوان با تدوين و اجراي يک برنامه ۴ تا ۵ساله اين تصادفات را به نصف و حتي يک سوم ميزان فعلي رساند. جادهها ايمن نيستند کارشناسان حوزه ترافیک و حمل و نقل معتقدند که آمار بالای مرگ و میر ناشی از حوادث رانندگی در کشور تنها از نبود فرهنگ درست رانندگی ناشی نمیشود بلکه بخشی از آن نیز به ناایمن بودن راهها و عدم نظارت درست بر حمل و نقل کشور بازمیگردد. دکتر ساسان افلاکی استادیار دانشکده فنی دانشگاه تهران و عضو مرکز تحقیقات راه و حمل و نقل دانشکده فنی دانشگاه تهران در این زمینه میگوید: «متاسفانه در زمان ساخت جادهها در ایران به موضوع ایمنی زیاد توجه نمی شود و مباحث اقتصادی در اولویت قرار دارد. موضوعاتی مانند اختلاف سطح جادهها با شانه راهها، شیب نامناسب شیروانیها، خرابیهای سطحی روسازی، تابلوها و علائم ایمنی موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد تا ایمنی راهها تامین شود اما این موارد در جاده های ما در شرایط استاندارد و به روز نیست و به آن کمتر توجه میشود.» وی با اشاره به لزوم اطلاعرسانی به موقع به راننده در زمان رسیدن به نقاط حادثه خیز میافزاید: «این هم یکی دیگر از مواردی است که در جادههای ما مورد بیتوجهی قرار میگیرد و راننده در زمان رانندگی بدون هشدار و آمادگی قبلی وارد مقطعی از راه میشود که باید عکسالعمل سریع انجام دهد ولی به دلیل عدم آمادگی درصد خطا افزایش یافته و این امر باعث افزایش آمار تصادفات میشود.» این استاد دانشگاه با بیان اینکه اقدامات دستگاههای اجرایی در زمینه حوادث رانندگی همسو نیست، یادآور میشود: «هر کدام از ارگانها و سازمانهای دخیل در حوزه حمل و نقل در محدوده عملیاتی خود کار میکنند و این فعالیتهای ناهمسو باعث شده ما در برخی حوزهها پیش بیفتیم و در برخی حوزهها همچنان عقب باشیم.» افلاکی به افزایش استفادهکنندگان از ناوگان حمل و نقل شخصی و افزایش سریع تعداد خودروها و رانندگان جوان اشاره میکند و میگوید: «با وجود این پیشرفتها بسترسازی فرهنگی مناسبی صورت نگرفته و پیشرفت زیادی نیز در حوزه سخت افزاری نداشتیم. به گونهای که هنوز برخی راههای ما متعلق به ۷۰ سال پیش است، در آن زمان حجم تقاضای تردد و سرعت خودروها اینقدر بالا نبود و جاده براساس نیاز زمان خود طراحی و ساخته شده است. یعنی در حال حاضر ما از جاده ای استفاده می کنیم که برای سرعت ۵۰ تا ۶۰ کیلومتر طراحی و ساخته شده ولی در آنها با سرعت ۹۰ تا ۱۰۰ کیلومتر رانندگی میکنیم، همین موضوع سبب بسیاری از مشکلات ایمنی است و برای حل این مسئله باید راهها مناسب سازی و نقاط حادثه خیز اصلاح هندسی شوند.» این تحلیلگر حوادث رانندگی با تاکید بر لزوم ایجاد پژوهشکدهای در زمینه حمل و نقل خاطرنشان میکند: «باید پژوهشگاه جامعی برای تجمیع همه اطلاعات و آمار به وجود آید. بهتر است همه نهادهای تحقیقاتی و سازمانهای اجرایی ذیربط در سیاستگذاری و بدنه تحقیقاتی - اجرایی آن نقش داشته باشند تا بتواند فاصله بین تحقیقات آکادمیک با نیازها و شرایط کارهای اجرایی مرتبط با مسئله ایمنی حمل و نقل کم شود.» وی با اشاره به تلاش دانشگاه تهران در زمینه ایجاد چنین پژوهشگاهی میگوید: «دانشکدههای مختلف دانشگاه تهران در صدد راه اندازی پژوهشگاهی هستند تا از همه حوزههای پژوهشی و اجرایی نمایندگانی در آن حضور داشته باشند. کارهای داخل دانشگاه برای راهاندازی این پژوهشگاه نیز انجام شده و تقریبا ۸۰ درصد کار به اتمام رسیده است.» منبع: تهران امروز
دیدگاه تان را بنویسید