آیا بایدن واقعا به برجام باز می گردد؟
حزب دموکرات آمریکا با انتشار پیشنویس سند چشم انداز ۸۰ صفحه ای خود، خواستار بازگشت واشنگتن به برجام شده و بر در پیش گرفتن سیاستهای مسالمتآمیز در برابر تهران تأکید کرده است.
روزنامه واشنگتنپست در این خصوص مینویسد: «سند پیشنویس ۲۰۲۰ حزب دموکرات مخالف هرگونه «تغییر رژیم» در کشورهای جهان است و خواهان صرف هزینه کمتر نظامی در بودجه دفاعی آمریکا میباشد.»
انتشار پیش نویس این سند، مورد توجه بسیاری از تحلیلگران حوزه روابط بینالملل قرار گرفته است. سوال اصلی اینجاست که آیا سران حزب دموکرات در صورت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر، به برجام بازگشته و تحریمهای یکجانبه اعمال شده از سوی دولت ترامپ را تعلیق خواهند کرد؟ در غیر این صورت، چه سناریویی در انتظار توافق هستهای با ایران خواهد بود؟ در اینخصوص نکاتی وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد:
دموکراتها و تاکتیک بازگشت اعلامی به برجام
یکی از تاکتیکهایی که استراتژیستها و کارشناسان حوزه سیاست خارجی آمریکا (که به حزب دموکرات تعلق دارند) در حال بررسی حدود و ثغور اعمال آن در قبال کشورمان میباشند، «بازگشت اعلامی به برجام» است. در این تاکتیک، آمریکا اسماً به برجام باز میگردد، بدون آنکه در عمل تحریمهای بانکی و اعتباری مربوط به کشورمان را لغو کند. دموکراتها یکبار این بازی را در فاصله سالهای 2015 تا 2016 میلادی امتحان کردهاند! همگان به یاد دارند که نخستین کارشکنيهاي علني آمريکا در مغايرت با برجام، در دوران رياست جمهوري اوباما و حضور دموکراتها در کاخ سفيد صورت گرفت. وزارت خزانهداري آمريکا در دوران اوباما و پس از انعقاد توافق هستهاي، مانع عاديسازي روابط بانکي و اعتباري با ايران و لغو تحريمها شد. پس از آن نيز ترامپ با استفاده از ظرفيتهايي که دموکراتها در برجام و خارج آن تعريف کرده بودند (خصوصاً مکانيسم ماشه و لزوم تأييد تعليق تحريمهاي ايران در بازه زماني ۱۲۰ روزه از سوي رئيسجمهور آمريکا) از اين توافق خارج شد. در این تاکتیک و روش، بایدن و همراهانش در عین اعلام بازگشت به ایران، هرگونه بازگشت شرکتهای اعتباری و سرمایهگذاری خارجی
به ایران را منوط به تحقق شرایط دیگری خواهند کرد.
نگاه کلان حزب دموکرات به توافق هستهای
مقامات حزب دموکرات بارها اعلام کردهاند که «برجام» را به سبب آن میپذیرند که میتواند سنگ بنایی برای رسیدن به توافقات جدید منطقهای، موشکی با ایران باشد. به عبارت بهتر، نگاه دموکراتها نسبت به برجام، به مثابه «کالبد» و توافق موقتی است که هنوز روح کامل در آن دمیده نشده است! سران حزب دموکرات معتقدند که اگر آنها بخواهند به برجام بازگردند، بايد از جمهوري اسلامي ايران امتيازات جديد و بيشتري بگيرند! منظور دموکراتها از امتيازات جديد، دائمي کردن محدوديتهاي مشخص شده زماني در برجام و متعاقبا!، خلع سلاح موشکي ايران است. یعنی دقیقاً همان خواستههایی که ترامپ در دوران ریاست جمهوری خود، به صورت صریح از ایران مطرح کرده است!
نخستین چهره دموکراتی که خواستار بازگشت همراه با پیش شرط ایران به توافق هستهای شد، «ایلان گلدنبرگ» مشاور جان کری در حوزه سیاست خارجی آمریکا بود. سال گذشته و در حالی که بایدن هنوز نامزدی رسمی و نهایی خود برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را اعلام نکرده بود، «ايلان گلدنبرگ»، به همراه «اريک بروئر»، کارشناس انديشکده «مرکز امنيت جديد آمريکا» در مقالهای جنجالی در نشریه «فارین پالیسی« نوشتند:
«رئيسجمهور بعدي بايستي از اهرم فشاري که پس از خروج ترامپ از برجام ايجاد شده براي رسيدن به تفاهم اوليه بر سر بسياري از مسائل محل اختلاف با ايران و آينده برنامه هستهاي اين کشور استفاده کنند. پيامي که بايد به ايران و دنيا بدهيم اين است: ما انتظار داريم که بار ديگر به توافق برگرديم، اما قبل از آن لازم است صحبت کنيم! ما بايد براي بازگشت به برجام امتيازات بيشتري از ايران بگيريم.»
تصویرسازی مجازی دموکراتها!
علاوه بر ایلان گلدنبرگ، دیگر چهرههای سرشناس حزب دموکرات نیز بر لزوم امتیازگیری بیشتر از تهران در ازای بازگشت اعلامی و ظاهری به برجام تأکید کردهاند. به عنوان مثال، ویلیام برنز دیپلمات برجسته حزب دموکرات، که اتفاقاً نقش به سزایی در امضای برجام داشته است، تصریح کرده است که باید از استراتژی «فشار حداکثری آمریکا» در دوران ریاست جمهوری ترامپ علیه ایران استقبال کرد و با استمرار این استراتژی، محدودیتهای بیشتری را علیه ایران تحمیل کرد. «ریچارد نفیو» معمار تحریمهای ایران در دوران ریاست جمهوری اوباما و عضو تیم مذاکره کننده هستهای آمریکا در برجام نیز تأکید دارد که حداقلیترین پیششرطی که ایران باید در ازای بازگشت به توافق هستهای به دولت دموکرات (دولت بایدن) بدهد، «حذف بند غروب آفتاب» میباشد! بر این اساس، محدودیتهای هستهای ایران در برجام که قرار بود در سال 2025 میلادی به پایان برسد، دائمی گردیده و دیگر معطوف و محدود به زمان خاصی نخواهد شد!
در چنین شرایطی باید نسبت به ادعای سران حزب دموکرات مبنی بر بازگشت قطعی به برجام، با دیده تردید نگریست. میان سند ادعایی دموکراتها و مواضع چهرههای اصلی و تصمیمگیری در حوزه سیاست خارجی این حزب، تناقض و تفاوتی قابل تأمل وجود دارد. فراتر از آن، حزب دموکرات مدعی شده است که هدف کلان این حزب در قبال ایران و دیگر کشورهای دنیا، «سرنگونی نظام حاکم بر آنها» نبوده و سیاست «تغییر رژیم» را در مواجهه با کشورها و نظامهای مخالف آمریکا تجویز نمیکنند. با این حال رفتار دولتهای دموکرات آمریکا در طول 4 دهه اخیر، یعنی سه دولت جیمی کارتر، بیل کلینتون و باراک اوباما چنین موضوعی را به اثبات نمیرساند! حمایت از براندازان و آشوبگران داخلی و ایجاد پیش شرطها و مولفههای آشوب و بحران در ایران و دیگر کشورها، یکی از اصلیترین خصائص و ویژگیهای حکومت آمریکا در دوران حضور دموکراتها در کاخ سفید بوده است. فراتر از آن، «تغییر رژیم» در کشورهایی که مواضع و رویکردی مخالف آمریکا دارند، سیاست و راهبردی مشترکی است که در حوزه سیاست خارجی آمریکا نهادینه شده و تنها «تاکتیک» دو حزب سنتی آمریکا در رسیدن به این هدف متفاوت است.
دیدگاه تان را بنویسید