طرح مكتب ايراني و رسالت تئوريك ما
سجاد نجفي/ما در مواجهه با تاریخ ایران دو موضع داریم. موضع منفعل هخامنش پرست که شیوه، شوینیسم و ناسیونالیسم سکولار عصر پهلوی و فرنگی رفتگان عصر قاجار بود و موضع فعال که تاریخ را برای عبرت و هویت میخواهد. فقر تاریخیگری از عوامل خودباختگی و استعمار پرستی است.
۱- به لحاظ ایدئولوژیک مباحثی امروز از قول برخیها بیان میگردد که نقدهایی به آن وارد است. مهمترین مبحث در این زمینه بحث اصالت ایرانی بودن شیعه ایرانی است. مکتب ایرانی شکل اسلامی و عرفانی ناسیونالیسم قومی است که مراتب توحید و معرفت دینی و محبت شیعی را خلاصه در جغرافیای خاص میبیند. این نگاه که برای خودش مبناهای روایی نیز در گوشه و کنار یافته است و در آن محبت اهل بیت و حسن نظر آن امامان را به ایرانیان سند خود قرار میدهد در پی احیای تاریخ ایرانیت برای کسب آبرو و توسعه به سمت الگوی ابر قدرتی ایران است. در اندیشههای فیوچریسم یا آینده نگرانه و آینده پژوهیهای مرتبط با ایران، کشور ما فارغ از اینکه مرز جغرافیاییش از کجا تا کجاست (با توجه به احادیث) در نگاه این مکتب به جایگاه هدایت کننده و منجیانهای در جهان دست خواهد یافت. جایگاهی که در آن ایران و ایرانی بازوی دست راست منجی آخر الزمان خواهد بود. منجی گرایی و اصل اساسی انتظار و مبارزه در نظام ظلم جهانی جز آدابی است که انقلاب اسلامی به ما آموخته است. امام در پیام قطعنامه پایان جنگ را رفع فتنه از عالم دانستهاند اما نگاه هویت یاب اسلامی در پی احیای آداب جاهلیت و خود برتر بینی قومی بر قوم دیگر، استانی بر استان دیگر و یا قبیلهای بر قبیله دیگر نیست. ایرانیان ممکن است در حوادث آخرالزمان هدایت گر جریان مبارزه با ظلم باشند اما این امکان به سبب ایرانی بودنشان نیست، این امکان به سبب تاریخ ۲۵۰۰ ساله و فرهنگ و تمدن چندین هزار سالهشان نیست، این امکان به سبب تقوایشان و محبت شیعی که در دل دارند است. اگر این تقوا و این محبت به مرز اوگاندا و لهستان روزگاری منتقل شد، آنان هدایتگر جریان منجی آخرالزمان میشوند. ۲- شهید مطهری به زیبایی در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران این نکته را بیان میکنند که ایران ظرفی شد که مظروف تشیع را در خویش جای داد و از آن محافظت نمود. به قول مفسر دلنشین قرآن آقای قرائتی، احترام مسلمانان به جلد قرآن به سبب احترام به کاغذ و جلذ و کتاب نیست، به خاطر محتوایی است که از آن نگهداری میکند. جانبازیها، جنگها و تقدس وجب به وجب خاک این کشور احترام به تشیع و اسلام است اگر فردا روزی فرضا اعتلای اسلام و عظمت و بالا رفتن پرچم تشیع در بخشیدن چند استان بود آنروز من جز کدام دسته خواهم بود؟ دستهای که کماکان وجب به وجب را مقدس میداند یا دستهای که اعتلای اسلام را بالاتر از حفظ خاک میداند. حب وطن و میهن اعتبارات این عالم هستند. این عالم در روزی که «یوم تبدل ارض بغیر ارض» میشود دیگر مرز و خاکی ندارد که مقصود ما باشد، آنروز در پیشگاه خداوند متعال حب اهل بیت و امیرالمومنین است که نجات دهنده است نه تعلق به اعتبارات. وقتی اعتبارات اینگونه در فردای قیامت بیاهمیت است و لهب و لعب دنیا به حساب میآید تاریخ و زنده کردن شخصیتها که جای خود دارد. ۳- ما در مواجهه با تاریخ ایران دو موضع داریم. موضع منفعل هخامنش پرست که شیوه، شوینیسم و ناسیونالیسم سکولار عصر پهلوی و فرنگی رفتگان عصر قاجار بود و موضع فعال که تاریخ را برای عبرت و هویت میخواهد. فقر تاریخیگری از عوامل خودباختگی و استعمار پرستی است. تاریخ ابزار پیشرفت انسان است چرا که عبرت گذشته و نقشه آینده در دست دارد. اما تاریخ پرستی، بت سازی از شخصیتهای تاریخی از آریوبرزن گرفته تا کوروش هخامنشی ارتجاع و ماندن در گذشته است. کوروش هخامنشی پادشاه دادگستر بود که شیوه رفتارش با اسرا و اداره امور مستعمراتش و هوش سیاسیش در اداره امور دربار امروز نیز میتواند قابل اجرا و اتکا باشد. در عین حال یکی از مظاهر ارتجاع مدرن روشنفکران و اخیرا برخی جریانات کشور همین گذشته پرستی است. رجعت شخصیتهای تاریخی در عصر ما نه به خاطر کمبود اسطوره بلکه به خاطر نوستالژی بازیهای کودکانهای است که بساط دکورهای مراکز تفریحیمان باشد. این شخصیتها بعضا در کنار پاکیها و عدالت گستریهای شاهانهشان خالی از تاریخ قتل و خونریزی و فساد نیستند. البته که چهره برخی در تاریخ ایران مقدس و با الوهیت ترسیم شده است و حتی برخی مفسران قرآن دعوی پیامبری در مورد آنان دارند که در این صورت ستایش آنان به سبب بزرگی و پیامبریشان خواهد بود
دیدگاه تان را بنویسید