موازنه قوا میان آمریکا و ایران؟
بهروز فرهمند: دولت فدرال آمریکا تعطیل شد و هشتصد هزار کارمند آمریکایی از روز سه شنبه نهم مهرماه خورشیدی بیکار شدند. نکته طنز و درهمین حال، غم انگیز ماجرا آن است که در سخنان "دادستاني" آمریکا خودش را نشان داد. اریک هولدر، دادستان کل پيش از اعلام تعطيلي دولت آمريکا گفته بود: اگر کاهش بودجه دولت تصویب شود، کارکنان وزارت دادگستری مجبور می شوند، به مرخصی اجباری بروند و ماموران "افبیآی" هم به مرخصی فرستاده می شوند و جرم و جنايات هم بيش از پيش افزايش می یابد. این چهره ی تمام نمای اقتصاد کشوری است که دولتش هفت روز پیش از آن، وارد مذاکره ای با دولت ایران شد. جان کری، وزیرخارجه ایالات متحده و جواد ظریف، همتای ایرانی ش برای سی دقیقه- در حاشیه دور تازه مذاکره با وزیران 1+5 - بصورت خصوصی در نیویورک گفت و گو کردند و فردای آن روز هم ، در واپسین ساعت حضور رییس جمهور روحانی در نیویورک، گپ و گفت تلفنی پانزده دقیقه ای میان دو رییس جمهور شکل گرفت. دو مذاکره جداگانه که سر جمع، 45 دقیقه به درازا کشید. 45 دقیقه مذاکره ( شما بخوانید: پیش مذاکره )، تحلیل های فراوانی را در داخل و خارج کشور برانگیخت. یک تحلیل در آمریکا - خاصه در
نزد تندروهایش - این بود: ایران با انگیزه چاره اندیشی برای اقتصاد دچار تزلزلش - پیامد تحریم های غرب - با آمریکا مذاکره کرد. در این میان، یک دیدگاه دیگر این است: این تحلیل، برخاسته از یک خطای راهبردی در واشنگتن است که موجب می شود، آنها به موجب فهم نادرستی که از ماجرا دارند، خشت اول را کج بگذارند و دیوار دیپلماسی شان تا ثریا کج و معوج بالا برود. در ایران نیز اما برخی می پرسند: جمهوری اسلامی با توجه به شرایط کنونی که دارد، آیا زمان مناسبی را برای مذاکره با آمریکا برگزید؟ پاسخ دادن به این پرسش، از آنجا مهم ارزیابی می شود که شاید درغرب، موجب درنگ شماری از خرد ورزان در آن سوی میز مذاکره شود و به تصحیح خطای تحلیلی شان بینجامد.نیز در ایران می تواند، زاویه تحلیلی جدیدی را به روی منتقدان مذاکره بگشاید و در موضع گیری هایشان موثر افتد. اجازه می خواهم، بحث را این چنین دنبال کنم. مشهور است که در فن مذاکره، اگر یک طرف در مشروعیت و مقبولیت مردمی، نشانگرهای توسعه اجتماعی و دانش و فناوری، سیاست داخلی، امنیت داخلی و خارجی، توان دفاعی و البته کارآمدی و پویایی اقتصادش، دچار کاستی و ناتوانی باشد، در روند گفت و گوها، نه تنها
نمی تواند از آن سوی میزمذاکره چیزهایی را بخواهد و چیزهای دیگر را رد و درباره اقلام مذاکره چانه زنی کند ، بلکه برگ های برنده اش هم ناکارآمد می شوند و درچنین وضعیت غم انگیز و اسفباری است که به طرف "تو سری خور" مذاکره تبدیل می شود. با این پیش فرض، اکنون می توان پرسید: اقتصاد ایران با همه مشکلات ریز و درشتش که هم ساختاری هستند، هم متاثر از تحریم های گسترده ظالمانه اند و هم برآمده از بی تدبیری های داخلی، آیا تاکنون شده است، دولت در تامین معیشت مردم و حقوق بگیرانش درمانده شود و آنها را دست از پا درازتر، روانه خانه شان کند ؟ بله ! شک نیست که کارخانه هایی در ایران تعطیل شدند، ارزش پول ملی کاهش یافت، تورم فزاینده شد و سر به فلک زد، بیکاری همچنان مشکل اساسی است و گاه نیز در پرداخت دستمزد کارکنان برخی وزارتخانه ها و شرکت های بخش خصوصی، تاخیرهایی پدید آمده است اما با همه اینها اقتصاد دولت سرپا است و دستگاه اجرایی کشورهمچنان به اصطلاح، به تمشیت امور می پردازد. در این بحث، نکته قابل درنگ این که نظام در این سالها رویکرد اقتصاد ریاضتی را درپیش نگرفت و نسخه سخت گیرانه زندگی در عسرت را برای مردمش هرگز تجویز نکرد. از زاویه
نگاه امنیت داخلی هم ناگفته پیداست، ایران در میان کشورهایی که یا در سلطه اشغالگر خارجی اند و یا زمین بازی و کشتارگاه پیکارجویان تندروی سلفی و شاخه های القاعده شده اند، تنها کشور - به تمامی- مستقل در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقاست که به اذعان تحلیلگران غربی، لنگرگاه آرامش در منطقه است. از منظر مقبولیت مردمی نیز دولت ایران با پشتوانه بیش از 70 درصدی ایرانیان و نمایش قدرت مردمسالاری دینی به پشت میز مذاکره رفت. ایران با چنین شرایط اقتصادی،اجتماعی، امنیتی و سیاسی وارد مذاکره ( همان پیش مذاکره ) با آمریکا در نیویورک شد. همان آمریکایی که دولت مرکزی اش تعطیل شد و هشتصد هزار کارمند آن، بیکار و به ناچار روانه خانه هایشان شدند.اگر ایرانیان برای ورود به مذاکره با آمریکا ( شما بخوانید: کارزار دیپلماتیک نفسگیر) دغدغه اصل "موازنه قوا" را دارند و نگران آنند که دست برتر را در مذاکره داشته باشند و بتوانند، از رهگذرهمکاری با آن سوی میز مذاکره، بازی برد - برد را رقم بزنند، اکنون می توان با استناد به شواهد و واقعیت های میدانی و بدون سر سوزنی خودشیفتگی گفت؛ توازن قوا میان دو قدرت - یکی جهانی و دیگری منطقه ای - رقم خورده و
ایران باهوشمندی و داشتن ارزیابی دقیق از شرایط داخلی آمریکا و در بازه ی مناسبی از زمان، به مذاکره پا نهاد.
دیدگاه تان را بنویسید