دکتر ابراهیم متقی در گفتگو با فردا: مذاکره با آمریکا هیچ نتیجه و مطلوبیتی به دنبال نخواهد داشت
بدون شک اگر آنچه که پیشتر از سوی جامعه ایرانی و ساخت سیاسی ایران تجربه و آزمون شده را بخواهیم دوباره آزمون کنیم چالشهای بیشتری در آینده فراروی ما ایجاد خواهد شد.
دکتر ابراهیم متقی، استاد دانشگاه تهران در گفتگویی با فردانیوز در پاسخ به اینکه آیا اکنون شرایط برای مذاکره با آمریکا وجود دارد، گفت واقعیت این است که آنچه امروز ایران با آن روبرو است مبتنی بر نشانههایی از دیپلماسی اجبار است. تمامی نظریهپردازان روابط بینالملل به این موضوع اشاره دارند که هرگاه فشار علیه کشوری گسترش پیدا میکند اگر آن کشور در وضعیت عقبنشینی، سازش و مماشات قرار بگیرد با مخاطرات سیاسی و راهبردی بیشتری روبرو میشود.
برخی از تحلیلگران معتقد هستند که ایران باید هر چه زودتر با آمریکا وارد مذاکره شود و این موضوع را به بعد موکول نکند. در این رابطه اخیرا محسن رنانی، اقتصاددان گفته که ما باید خیلی سریع و قبل از اینکه اقتصاد ملی دچار آسیب جدی شود و تحولات سیاسی غرب هم فرصت امتیازگیری بیشتر را از ما بستاند، وارد مذاکره شویم. به گفته وی اگر بخواهیم این مذاکرات را به بعد از انتخابات ۱۴۰۰ موکول کنیم، چون مشخص نیست در آن زمان وضعیت اقتصاد جهانی، نتیجه انتخابات آمریکا و بحرانهای اقتصادی داخلی ایران چگونه باشد، بنابراین موکولکردن این امر مهم و سریع به ۱۵ ماه دیگر پُرریسک است. به نظر شما آیا اکنون فضای مذاکره بین ایران و آمریکا فراهم است؟ شرایط اقتصادی ایران که برخی از دوستان را نگران فضای ساختاری و حوزه اجتماعی کرده، انعکاس مذاکرات نادرست دیپلماتیک در فرآیند برنامه جامع اقدام مشترک است. اما چرا این بحث مطرح میشود؟ دلیل آن این است که دیپلماسی در روابط بینالملل و مذاکره بهعنوان یکی از ابزارهای دیپلماسی امری ضروری و اجتنابناپذیر است. اما این ضرورت در چه زمانی، چه شرایطی، با چه ابزارهایی و بر اساس چه پیشنهادهایی میتواند مطلوبیت لازم را برای بازیگران بهوجود آورد. واقعیت این است که آنچه امروز ایران با آن روبرو است مبتنی بر نشانههایی از دیپلماسی اجبار است. تمامی نظریهپردازان روابط بینالملل به این موضوع اشاره دارند که هرگاه فشار علیه کشوری گسترش پیدا میکند اگر آن کشور در وضعیت عقبنشینی، سازش و مماشات قرار بگیرد با مخاطرات سیاسی و راهبردی بیشتری روبرو میشود. علت اصلی شکل گرفتن فضای اقتصادی امروز جامعه ما، یک نوع تشویشهای درونی برخی از افرادی بود که فکر میکردند در فضای دیپلماسی اجبار اگر مذاکراتی انجام بگیرد و این مذاکرات معطوف به سازش و مماشات شود، بهترین نتیجه را برای کشور به وجود خواهد آورد. آیا در حال حاضر طرحی از سوی کارگزاران دیپلماتیک آمریکا برای مذاکره مطرح است؟ در این خصوص به عنوان مثال مایک پمپئو طرحی ارائه داد اما نقشه راه مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا بیانگر یک نوع آشوب، بحران و گسترش شکاف در حوزه ساختاری ایران است. از سوی دیگر هیچگونه پیشنهاد مشخصی برای اینکه بازیگران بتوانند بر مبنای یک نوع مصالحه و سود متقابل به نتیجه برسند وجود ندارد. الگوی رفتاری دونالد ترامپ، مایک پمپئو و برایان هوک مبتنی بر فشار حداکثری برای شکستن یک کشور، یک ملت و یک ساختار سیاسی است. پس به طور کلی شما مذاکره را رد نمیکنید اما معتقد هستید اکنون شرایط برای گفتگو با آمریکا فراهم نیست؟ من طرفدار دیپلماسی هستم چون دیپلماسی ابزار روابط بینالملل است اما دیپلماسی نیازمند شرایط و فضایی است که تحقق اهداف و منافع ملی را امکانپذیر میکند. از همه مهمتر این که دیپلماتهای امروز همان کسانی هستند که در فضای حمایت همه جانبه جامعه ایران نتوانستند به اعتماد مردم پاسخ دهند و یک نوع فضای مغشوش، ادبیات انتزاعی و کلیات را جایگزین اعتماد مردم به خودشان کردند. بنابراین در فضای موجود از آنجایی که از یک سو هیچ دیپلماتی که بتواند در فضای راهبردی امروز یعنی در شرایط دیپلماسی اجبار، مطلوبیت لازم را برای منافع ملی ایران ایجاد کند وجود ندارد و از سوی دیگر هیچ طرح و پیشنهادی که ماهیت سازنده داشته باشد از سوی دولت آمریکا ارائه نشده است مذاکره توصیه نمیشود. از همه مهمتر اینکه هدف دولت واشنگتن ایجاد شکنندگی بیشتر در ساختار سیاسی ایران است و در نتیجه مذاکره هیچ نتیجه و مطلوبیتی برای ایران به دنبال نخواهد داشت.
آیا با توجه به اینکه با تغییر دولت آمریکا، دونالد ترامپ به صورت یکجانبه از برجام خارج شد، اکنون درون جامعه ایران آمادگی برای مذاکره دوباره وجود دارد؟ بدون شک اگر آنچه که پیشتر از سوی جامعه ایرانی و ساخت سیاسی ایران تجربه و آزمون شده را بخواهیم دوباره آزمون کنیم چالشهای بیشتری در آینده فراروی ما ایجاد خواهد شد.
دیدگاه تان را بنویسید