مشايي شهيد آويني ديگر، قدرش را بدانيم!
نگاه و نوع تفكر مهندس رحيم مشايي نسبت به هنر و مسائل سياسي تشابهات وافري با ديدگاه هاي شهيد مرتضي آويني دارد به همين دليل مي توان گفت مشايي شهيد آويني ديگري است پس قدرش را بدانيم.
حقيقت نيوز: مباني فكري و نظري شهيد آويني با استناد به يادداشت ها و آثارش و همچنين كتابهايي كه منتشر كرده است با مباني فكري و نظري مهندس مشايي تشابهات مضاعفي دارد. نگاه شهيد آويني به قشر هنرمند و توجه و حمايت از اين خواستگاه با عملكرد و نوع نگاه مهندس مشايي تشابهات فراواني دارد روشنفكري و نوع نگرش او نسبت به مسائل پيرامون خود نيز تشابهات وافري با انديشه مهندس مشايي دارد. آنهايي كه امروز سخت ترين حملات را متوجه مهندس مشايي مي كنند كساني هستند كه چندين سال قبل نيز همين برخورد قهريه و انتقادآميز را نسبت به نوع ديدگاه و عملكرد شهيد آويني داشتند. ما هنوز از ياد نبرده ايم كه روزنامه هاي منتقد شهيد آويني در آن وقت چه برخوردي را با دكتر محمد مددپور كه ترجمه بيش از 40 كتاب را در سابقه خود به ثبت رسانده است داشتند! سرنوشت مددپور به آنجايي رسيد كه شب ها تا صبح براي تامين مايحتاج اوليه خودش در خيابان ها سرگردان بود ،ما هنوز از ياد نبرده ايم كه افراطيون گذشته دكتر مددپور را فردي صوفي و خارج شده از دين مي پنداشتند اما شهيد آويني با دستگيري از محمد مددپور او را براي رسيدن به يك زندگي آبرومندانه ياري داد تا آنجايي كه مددپور عضو هيات علمي دانشگاه شد و به عنوان يكي از چهره هاي فرهيخته و علمي كشور شهره گرديد. ما هنوز حملات و انتقادهايي كه به دليل همكاري شهيد آويني با مسعود فراستي از سوي افراطيون آن زمان به آويني مي شد را از ذهن خود محو نكرده ايم افراطيون شهيد آويني را به دليل همكاري با فراستي مورد شماتت و سرزنش قرار مي دادند و مسعود فراستي را فردي ليبرال و غرب زده مي دانستند. در همين رابطه و در برخورد افراطيون به شهيد آويني مسعود فراستي به خبرگزاري فارس مي گويد؟ *فراستي: در زمان وزارت آقاي خاتمي در سوره يك مصاحبه با مهدي نصيري سردبير وقت كيهان چاپ كرديم. راستش من مخالف اين مصاحبه بودم. به مرتضي گفتم: اين درست نيست، گفت: عيبي ندارد. بگذار ما مرزبنديمان را با روشنفكران كامل كنيم. گفتم: من اين را قبول دارم اما نگاهمان با نصيري يكي نيست. مصاحبه چاپ شد و تبعات خود را به دنبال آورد. يكي دو شماره بعد مطلبي نوشت و در آن مطرح كرد كه ما بر خلاف كيهانيها فرهنگ را دنباليچهي سياست نميدانيم. از آن پس طيف گستردهاي ما را مورد حمله قرار دادند كه تريبون آنها عمدتاً روزنامههاي كيهان و جمهوري اسلامي بود. تا اينكه داستان بوسني پيش آمد. من به غير از اينكه مسئوليت صفحات سينمايي را داشتم، معاون مرتضي هم بودم. اگر مرتضي در شرايطي نميتوانست صفحات مجله را ببندداين كار را من انجام ميدادم. مرتضي هم در آخر كار مي ديد. در همان روزها مرتضي يك عكس از بوسني براي چاپ داد. عكس متعلق بود به يك جوان بوسنيايي اما شمايل اين جوان به قول امروزيها حسابي "رپ " بود و در عين حال يك پيشاني بند "الله اكبر " هم به سر بسته بود. گفتم: آقا مرتضي اين را روي جلد نزنيم، تبعات دارد. اوضاع فعلي اين چيزها را نميطلبد، دخل ما را ميآورند. گفت: نه! بزنيم. بعد از كلي بحث راضي شد و گذاشتيم جلد 2، اما باز با اين وجود كلي به ما حمله شد. يك عكس هم از فستيوال كن روي جلد گذاشتيم. عكس كمي مشكل داشت. تكه تكه بود كه بابت آن عكس و عكس صفحه 2 و مطالبي ديگر، برخي مطبوعات شديد عليه ما نوشتند. ما در آن زمان در سوره تحت حمله شديد جبهه تحجر و تجدد به صورت توامان بوديم. بعدها بعد از رفتن خاتمي از ارشاد مرتضي يك نامه به آقاي خاتمي نوشت و در آن نامه بيشتر تحجر را زد، بدون تغيير دادن موضعش. كاري كه مرتضي در سوره انجام داد كه به نظر من دستاورد بزرگ آن مجله است (غير از كارهاي روايت فتح) و در تاريخ ايران ماندني هم است اين بود كه فضاي مجله را ديالوگ كرد. مرتضي ميگفت مجله بايد جايي باشد كه مطبوعات آن طرفيها هم نظرشان منعكس شود. مثلاً يادم ميآيد مرتضي عليه مسعود بهنود مطلبي نوشت ولي همزمان اعلام هم كرد كه او حق دارد جواب دهد. حالا همان جريان منتقد شهيد آويني كه مهلك ترين حملات را متوجه اين شهيد سيد مي كرد امروز به دليل توجه مهندس مشايي به قشر فرهنگي كشور و يا عكس گرفتن با يك بانوي هنرمند همين حملات را متوجه مهندس مشايي مي كند. در همين باب دختر شهيد آويني از حملات تندروها به پدرش اينگونه مي گويد: هميشه آمادگي شنيدن نظرات مخالفان را داشت، و آمادگي تشخيص حقيقت را در اعتقادات آنها. همين خصوصيتش باعث شد در آن چند سال واپسين که سردبيري مجلهي سوره را پذيرفته بود، روز به روز بر تعداد دشمناناش افزوده شود، و همه ميدانند که در شرايطي که عقبنشيني، سادهترين و شايد عاقلانهترين راه بود، مرتضي آويني با شهامت در مقابل فشار ويرانگر گردبادها ايستاد و خود را در معرض انواع تهمتها قرار داد و باز هم پا پس نکشيد. همين نوع زندگي مردانه بود که باعث شد بزدلان روزگار، حتي مسلمان بودناش را هم مورد ترديد قرار دهند. الان هم دنباله همان جريان تند و افراطي مهندس مشايي را به دليل بيان ديدگاه هايش و همچنين تعريف جديدي از سياست و مدرنيته مورد اماج حملات ناجوانمردانه خودشن قرار مي دهند انهايي كه براي اثبات خود حتي به شهيد آويني نيز رحم نكردند. شاید توی فرهنگ ما طاقچه نشینی تفکرات بزرگان خیلی معمول باشه! از شهید بهشتی تا شهید آوینی حضرت آقا فرمودند شهید آوینی سید شهیدان اهل قلم ولی بیشتر ماها از شهید آوینی را با روایت فتح می شناسیم! اما آيا نوشته هاي شهيد اويني را نيز مي شناسيم؟ برای مثال كتاب عالم هیچکاک شهید آوینی را وقتی می خوانی متوجه می شو ي كه شهید آوینی همه فیلم های استاد هیچکاک رو دیده و بسیار زیبا آن را تحلیل می کند. همچنین کتابی چون حکومت فرزانگان! که در مورد اسلام ولایت فقیه و... حتي منتقدان افراطي شهيد آويني به دست نوشته هاي او نيز رحم نكرده و نسبت به اين نوشته ها نيز موضع گيري هاي تندي را از خود نشان دادند. شنيدن خاطرات و حرفهاي مهدی همایونفر كه يكي از اعضای اصلی گروه جهاد تلویزیون در زمان جنگ بود نيز در خصوص حملات تندروها و افراطيون به شهيد آويني جالب و شنيدني است. آوینی در مقاطع پایانی حیاتش کاملاً در برابر بعضی مسائل، موضع بسیار تندی داشت اما این موضع باعث نمیشد که علیه این جریانها فیلم بسازد. او آن فیلمی را میساخت که فکر میکرد درست است. اما گاه این فیلمها مخالف با بعضی جریانات درمیآمد. شما نمیتوانید بگویید «روایت فتح» علیه چه کسی بود، چون علیه کسی نبود یا فیلم «نسیم حیات» با ویژگیهای خاصی که داشت نمیتوان گفت از حزب الله حمایت میکند. مثلاً اگرچه در دوران طولانی حاکمیت بنیصدر با او میانه خوبی نداشت اما در اوج حوادثی که برای بنیصدر اتفاق افتاد مثل جریان 14 اسفند -هیچوقت علیه او فیلم نساخت با آنکه میتوانست به عنوان یک هنرمند به موضوع 14 اسفند بپردازد، 14 اسفندی که قبل و بعد هم داشت اما او چنین نکرد. مرتضي را که در زمان جنگ میشناختم، با مرتضي سالهای 71 و 72 هیچ فرقی نداشت. همان ویژگیها را داشت با همان ایمان و تعهد و تقید. اما عدهای سعی میکردند اینطور نشان دهند که در ایمان و تعهد وی خللی وارد شده.! اگر در خانه مینشست و مرتاض میشد، بهتر قابل درک بود اما وقتی از بعضی از فیلمها دفاع میکرد، آنها و حتی ما نمیتوانستیم مسأله را برای خودمان حل کنیم. اصلاً به آنانی که علیه مرتضی حرف زدند و مطلب نوشتند، خرده نمیگیرم، اما یک چیز را نمیپذیرم خب، قبول نداری بگو مرتضی آوینی را قبول ندارم. این را هم به خوبی درک میکنم. اما چرا آدمهای متدین اهل فرهنگ و هنر با مرتضی قهر باشند و جواب سلامش را ندهند. چرا باید حرفهای ناروا پشت سرش بگویند؟ آري اين همان جرياني است كه حتي نسبت به شهيد اويني با آن درجه از اخلاص و انسانيت و تعهد و تعبد و ولايت مداري اينگونه رفتار كردند الان هم همان جريان و همان سامانه نسبت به مهندس مشايي چنين رفتاري را دارند و قصد دارند خود را از همه موجه تر نشان دهند و همه را به بي ديني متهم كنند. نگاه مشايي به عرصه هنر و سياست نگاهي توام با اخلاق مداري و ولايت مداري در چارچوب هاي اخلاقي و دنياي امروز است نگاهي كه شهيد آويني نيز از آن برخوردار بود اما با آن همه سابقه انقلابي باز از سوي افراطيون مورد بي مهري قرار گرفت اين نوع رفتار طي 30 سال گذشته هميشه در بازه هاي زماني مختلف با چهره هاي موجه كشورمان صورت گرفته است و بايد جوانان اين مرزو بوم با كمي دقت و تعقل و با رجوع به تاريخ در اين زمينه ذهن خود را بيدار كرده تا حق را از باطل تمييز دهند. مهندس مشايي همچون مرتضي آويني است پس قبل از آنكه از بين ما برود قدر او را بدانيم.
دیدگاه تان را بنویسید