دربهای باز آمریکا و پاسخ صریح ایران
احمدینژاد در پیامی انتخاب اوباما را تبریک گفت، اوباما هم گفت که دستهایش را بسوی ایران دراز کرده است و در پیام نوروزیاش خواستار ارتباطی صادقانه با ایران شد، اما رهبر انقلاب تصریح فرمودند: «در عمل تغییری مشاهده نمیشود.»
«فردا» در ادامه پرونده «یک سال اوباما»، فراز و نشیبهای رابطه ایران و آمریکا در یک سال اخیر را بررسی میکند؛ رابطهای که شاید بتوان گفت که تاثیر شگرفی در وقایع جهان و منطقه خاورمیانه دارد. به گزارش سرویس سیاسی «فردا»، حضور باراک اوباما با شعار «تغییر» و «بهبود چهره آمریکا در افکار عمومی» موجب ظهور دیدگاهی شد که در صورت انتخاب وی، تغییرات قابل توجهی در سیاست خارجی آمریکا پدید آید. اوباما پیش از ورودش به کاخ سفید از مذاکرات بدون قید و شرط با ایران سخن گفت و در روزهای آغازین حضورش در کاخ سفید نیز خواستار باز شدن آنچه که «مشتهای گرهکرده» خواند شد، تا آمریکا نیز «دستهای خود را به سمت ایران دراز کند». وی در کاخ سفید نیز پیغامهای شفاهی و کتبی مستقیم و غیرمستقیم را برای مقامات جمهوری اسلامی ایران فرستاد. تمامی اینها در حالی بود که بلافاصله پس از انتخاب اوباما، رئیسجمهور اسلامی ایران در پیامی این انتخاب را تبریک گفت. احمدینژاد در این پیام گفته بود: «توقع عمومی اين است كه پاسخگويی سريع و روشن به مطالبه تحول صحيح و اساسی در سياستهای داخلی و خارجی دولت آمريكا كه خواست همه ملتهای جهان و ملت آمريكاست، سرلوحه
و محور همه برنامهها و اقدامات دولت آينده شما قرار گيرد.» هرچند دولت اوباما در یک سال اخیر تا حدودی توانسته چهره آمریکا در جهان را بهبود ببخشد، اما تحول یاد شده در پیام احمدینژاد هنوز محقق نشده است. شاید تنها تحول به وجود آمده در روابط ایران و آمریکا در این یکسال اخیر را بتوان افزایش شائبهها در مورد ارتباط این دو کشور و پیغامهای دیپلماتیک مستقیم و غیرمستقیم واشنگتن با تهران دانست. با این وجود، کسی نمیتواند انکار کند که روش اوباما در ارتباط با ایران حداقل در ظاهر روشی متفاوت و البته هوشمندانهتر نسبت به جورج بوش است. اما میزان صداقت وی از آنجایی آشکار میشود که اوباما در کنار تلاشهایش در ارتباط با ایران، تلاش میکند تا افکار عمومی ایران و جهان را نیز درگیر تلاشهایش بکند. بعنوان مثال، اوباما به مناسبت عید نوروز پیامی ویدویی خطاب به مقامات ایرانی و مردم ایران ارائه کرد. وی ضمن تاکید بر اینکه «میخواهم به طور مستقیم با مردم و رهبران جمهوری اسلامی ایران صحبت کنم» افزود: «ما اختلافاتی جدی داریم که با گذشت زمان بر آنها افزوده شده است. دولت من اکنون به دیپلماسی متعهد است که طیف کاملی از مسائلی را که پیش
روی ماست مورد بررسی قرار میدهد و در صدد ایجاد یک پیوند سازنده میان ایالات متحده، ایران و جامعۀ جهانی است. این فرایند با تهدید به پیش نمیرود. به جای آن ما خواستار برقراری ارتباطی صادقانه و مبتنی بر احترام متقابل هستیم.» رهبر انقلاب اسلامی نیز در واکنش به این پیام فرمودند: «حالا دولت جديد آمريكا میگويد ما مايليم با ايران مذاكره كنيم، بيائيد گذشته را فراموش كنيم. میگويند ما به سمت ايران دست دراز كرديم. خوب، اين چه جور دستى است؟ اگر دستى دراز شده باشد كه يك دستكش مخمل رويش باشد، اما زيرش يك دست چدنى باشد، اين هيچ معناى خوبى ندارد. عيد را به ملت ايران تبريك میگويند، اما در همان تبريك، ملت ايران را به طرفدارى از تروريسم، دنبال سلاح هستهاى رفتن و از اين قبيل چيزها متهم میكنند!» حضرت آیتالله خامنهای در ادامه فرمودند:«ما با محاسبه تصميم میگيريم. میگويند بيائيد مذاكره كنيم، بيائيد روابط ايجاد كنيم. شعار تغيير میدهند؛ خوب، اين تغيير كجاست؟ چه تغيير كرده؟ اين را براى ما روشن كنيد؛ چه تغيير كرده است؟ دشمنى شما با ملت ايران تغيير كرده؟ كو علامتش؟ دارائىهاى ملت ايران را آزاد كرديد؟ تحريمهاى ظالمانه را
برداشتيد؟ از لجنپراكنى و اتهامزنى و تبليغات سوء عليه اين ملت بزرگ و مسئولين مردمى آن دست برداشتيد؟ دفاع بىقيد و شرط از رژيم صهيونيستى را كنار گذاشتيد؟ چه تغيير كرده؟ شعار تغيير میدهند، اما در عمل تغييرى مشاهده نمیشود. ما هيچ تغييرى نديديم. حتّى ادبيات هم عوض نشده است.» رهبر انقلاب تصریح فرمودند که «تغيير در الفاظ كافى نيست». همچنین درحالیکه رسانههای جهان هر روز از یک پیغام اوباما به ایران پرده برمیداشتند، حضرت آیتالله خامنهای در این رابطه فرمودند: «رییس جمهور جدید آمریکا به ما پیغامهای شفاهی و کتبی داد و خواست که در حل مشکلات دنیا با هم همکاری کنیم، ما هم گفتیم که پیشداوری نکنیم و باید در عمل، این تغییر را ببینیم.» وقایع پس از انتخابات ریاستجمهوری و اظهارات و دخالت آمریکاییها در این رابطه، بازداشت 3 کوهنورد آمریکایی و مسائل دیگر موجب شد تا هیچ تحول خاص دیگری در رابطه تهران - واشنگتن بوجود نیاید. درحالیکه اوباما به مناسبت تسخیر لانه جاسوسی پیامی صادر کرده بود، مقام معظم رهبری در 13 آبان تصریح فرمودند: «همين رئيس جمهور جديد آمريكا، حرفهاى قشنگى زد؛ به ما هم مكرراً پيغام داد؛ شفاهى، كتبى،
كه بيائيد صفحه را عوض
كنيم، بيائيد وضع تازهاى درست كنيم، بيائيد در حل مشكلات عالم با همديگر همكارى كنيم؛ تا اين حد! ما هم گفتيم پيشداورى نكنيم؛ ما به عمل نگاه میكنيم. گفتند، میخواهيم تغيير ايجاد كنيم. گفتيم خوب، ببينيم تغيير را.» ایشان ضمن تاکید بر اینکه «والّا اگر مسئولين كشور باهوش باشند، دقيق باشند، مجرب باشند، پخته باشند، دل در گرو منافع ملت با همه وجود داشته باشند، گول لبخند را نمیخورند» افزودند: «از روز اول فروردين كه من در مشهد سخنرانى كردم - گفتم اگر دستكش مخملى روى پنجه چدنى كشيده باشيد و دستتان را دراز كنيد، ما دستمان را دراز نمیكنيم؛ اين هشدار را من آنجا دادم - الان هشت ماه میگذرد. در طول اين هشت ماه، آنچه ما ديديم، برخلاف آن چيزى بود كه اينها به زبان، بهظاهر ابراز میكنند. صورت قضيه اين است كه بيائيد مذاكره كنيم؛ اما در كنار مذاكره، تهديد؛ كه اگر مذاكره به اين نتيجه مطلوب نرسد، پس چنين و چنان! اين شد مذاكره؟! اين همان رابطه گرگ و ميش است كه امام گفت: رابطه گرگ و ميش را ما نمیخواهيم. بيائيد بنشينيد با ما سر ميز،
مذاكره كنيد بر سر فلان موضوع؛ مثلاً بر سر موضوع هستهاى، ليكن شرطش اين است كه اين مذاكره، به فلان نتيجه معين برسد! مثلاً دست برداشتنِ كشور از فعاليت هستهاى، اگر به اين نتيجه نرسد، پس چنين و چنان؛ تهديد.» سال اول اوباما در حالی پایان یافت که سیاست وی در قبال ایران فاقد انسجام بود؛ وی میتوانست در عراق با جمهوری اسلامی ایران همکاری کند، میتوانست از نفوذ ایران در مسئله فلسطین استفاده کند، میتوانست با ایران در بهبود وضعیت افغانستان همکاری کند، اما اوباما در اولین سالاش در تعامل با ایران موفق نبود. وی بارها گفته که دربهای مذاکره باز است و دستهایش را به سوی ایران دراز کرده است، با وجود اینکه برخی مسئولان برای اوباما آرزوی موفقیت کردند اما رهبر انقلاب تصریح فرمودند که تغییر در حرف کافی نیست؛ به نوعی میتوان گفت که جمهوری اسلامی ایران مطمئن نیست که در پشت این دربهای باز، چه چیزی پنهان است و در انتظار ایران قرار دارد. اکنون نیز نمیتوان هیچ پیشبینی از آینده رابطه تهران - واشنگتن ارائه کرد؛ جز اینکه اوباما در واکنش به پاسخ صریح ایران دست به کار شود؛ به فرموده مقام معظم رهبری: «اگر دستكش مخملى روى پنجه
چدنى كشيده باشيد و دستتان را دراز كنيد، ما دستمان را دراز نمیكنيم».
دیدگاه تان را بنویسید