تهران امروز:آزادراهها، شالوده توسعه پايدار
«آزادراهها، شالوده توسعه پايدار»عنوان سرمقالهي روزنامهي تهران امروز به قلم فرامرز قراباغي است كه در آن ميخوانيد؛آزادراه قزوين - رشت با حضور رئيسجمهوري افتتاح شد. اين خبر مسرتبخشي است كه نخستين محور آزادراهي شمال كشور به شبكه آزادراههاي مركزي، غربي و شرقي كشور ميپيوندد. عمليات ساخت اين آزادراه كه از سال 1380 آغاز شد، پس از هشت سال به پايان رسيد. همين امر، اهميت موضوع را دوچندان ميكند. مردم از دولت و دستگاههاي اجرايي همين انتظار را دارند؛ سازندگي، توسعه، پيشرفت و فراهم آوري زمينههاي توسعه پايدار و موزون. توسعه پايدار و موزون امكانپذير نخواهد بود مگر آنكه زيرساختهاي آن فراهم شود. ساخت، توسعه و افزايش زيرساختها مهمترين عنصر سختافزاري توسعه پايدار است و در اين ميان راهها و امكانات ارتباطي شالوده هرگونه توسعه پايدار و موزون، هدفمند و برنامهمدار به شمار ميرود. برنامه چهارم توسعه در زمينه توسعه آزادراهها، ميگويد كه نرخ رشد سالانه ساخت آزادراهها ميبايد با 39.9 درصد در سال 84 نسبت به سال 83 - كه سال پايه محسوب شده است - به 2020 كيلومتر و در سال 85 به 3400 كيلومتر، در سال 86 به 4580 كيلومتر، در سال 87 به 5660 كيلومتر و در سال 88 به 6640 كيلومتر برسد. سال 83 معادل 1340 كيلومتر آزادراه وجود داشته است. با اين حال ساخت آزادراهها تا سال گذشته 76 درصد از برنامههاي پيشبيني شده عقب بوده است و به نظر ميرسد با گشايش آزادراه قزوين - رشت، گرچه به لحاظ كمي بر طول آزادراههاي در دست بهرهبرداري افزوده شده، اما هنوز تا اهداف برنامه چهارم توسعه كه سال پاياني آن، سال جاري است، فاصلهها، بسيار و معنيدار است. از چه رو ميگوييم فاصلهها، بسيار و معنيدارند؟ زيرا همچنان كه پيشتر آمد، راه و امكانات ارتباطي از مهمترين بنيادهاي توسعه پايدار و موزون به شمار ميروند. هرگونه كوشش براي سامانبخشي به روند توسعه و پيشرفت، بدون امكانات ارتباطي بهويژه راهها، تنها به توسعه ناموزون خواهد انجاميد، فرجام چنين توسعهاي - حتي در صورت وقوع - نيز از پيش مشخص و معين است. رويكرد پايهنگر به صنعت حمل و نقل، راه و ارتباطات، امروزه ضرورتي مبرم است. درست در همين جاست كه كارشناسان و صاحبنظران و نيز مردم - به مثابه متقاضيان توسعه و پيشرفت كه تقاضاي خود را از طريق راي ابراز ميكنند - انتظار دارند، دولت منابع و امكانات را به سوي توسعه زيرساختها و تضمين استمرار روند رشد از طريق مديريت معقول توسعه، جهت دهد. در حالي كه پيشتر مديران ارشد از جمله مسئولان ذيربط در ساخت آزادراههاي كشور، علل كندي يا توقف آزادراهها را در گراني مواد و مصالح و كمبود منابع تخصيصي ارزيابي ميكنند، نگاه اجمالي به توزيع منابع در بودجههاي دولت و سازمانهاي دولتي، نمايانگر ابهام در تعيين اولويتها و ترسيم شاخصهاي توسعه در پلتفرمهاي مالي و پولي است. ممكن است چنين استدلال شود كه كمبود منابع، ايجاب ميكند كمتر از آنچه ساخت آزادراهها در برنامههاي سوم و چهارم پيشبيني شده است، آزادراه ساخته شود. چنين استدلالي در نظر اول ممكن است درست به نظر آيد اما، مديريت منابع، فوريتهاي توسعهاي، دستيابي به منابع ديگر از جمله سرمايهگذاريهاي خارجي و بهرهگيري از سرمايههاي بخش خصوصي و نيز كاستن از ريخت و پاشهاي غيرضروري را به عنوان راهكارهاي بديل در پيش چشم ميگستراند. به عنوان مثال ساخت آزادراه قزوين - رشت 400 ميليارد تومان هزينه در بر داشته؛ اين بدان معني است كه بخش خصوصي كاملا توانايي سرمايهگذاري در عرصه ساخت و بهرهبرداري از آزادراههايي همچون آزادراه قزوين - رشت را دارد. به هر رو گشايش چنين آزادراهي را بايد به فال نيك گرفت. اميد ميرود كه ساخت آزادراهها شتاب روزافزوني بگيرد و تا سرحد ممكن، كاستيهاي پيشين در اين زمينه جبران شود. اينگونه به نظر ميرسد كه راه باريك ساخت آزادراهها بايد گشودهتر و تعريض شود، اين امر به همت مجلس، وزارت راه و ترابري و مديريت كلان دولت در عرصه رويكرد به توسعه زيرساختها و زيرساخت توسعه پايدار و موزون بستگي دارد.
دیدگاه تان را بنویسید