حق تقدم براي خروج از تهران با كيست؟
تهران امروز: محمود احمدينژاد طرحي را مطرح كرده است مبني بر اينكه تسهيلات و امكانات براي خروج داوطلبانه پنج ميليون نفر از تهران فراهم شود زيرا تهران روي خط زلزله مهيب قرار دارد و در صورت فعال شدن گسلهاي زلزله در تهران و وقوع اين رويداد طبيعي شاهد فاجعهاي بزرگ خواهيم بود و در وضعيت كنوني امكان رسيدگي به آسيبديدگان و مديريت بحران وجود نخواهد داشت. به عبارت ديگر در صورتي كه بيش از نيمي از جمعيت تهران به ديگر شهرها كوچك كنند در صورت وقوع زلزله امكان مديريت بحران فراهم خواهد شد. طرح اين مسئله از چندين زاويه قابل بحث است. 1 - بسيار بعيد است از طرح رئيسجمهور استقبال گستردهاي صورت بگيرد يعني كساني داوطلبانه خواستار خروج از تهران در ازاي دريافت تسهيلات شوند. زيرا هم چارچوبهاي قانوني و تضمين شده دريافت تسهيلات مشخص نيست ضمن اينكه تدابيري براي جلوگيري از كوچهاي ظاهري انديشيده نشده است و چه بسا كساني در ازاي دريافت تسهيلات احتمالي مجددا به تهران بازگشته و چرخه جديدي از مفاسد اداري شكل گيرد. 2 - اگر بنا بر خروج باشد قطعا و منطقا اولويت با دولت است نه با مردم زيرا دولت سازوكارهاي فراواني براي اين كار دارد. بسياري از سازمانها و نهادهاي دولتي بهطور بلاوجه در تهران مستقر هستند و به تبع آن هزاران كارمند و خدمه ساختمان و... در تهران مستقر شدهاند و مديريت كلان اين سازمانها نيز با دولت است. مردم ميپرسند چرا وزارت كشاورزي در تهران مستقر است و چرابه گيلان و مازندران منتقل نميشود؟ چرا سازمان تبليغات اسلامي و دهها سازمان مشابه ديگر مثل اوقاف و... به قم منتقل نميشوند؟ چرا وزارت نفت و دهها شركت اقماري آن در تهران مستقر است و به مناطق نفتخيز انتقال نمييابد؟ چرا طرح آقاي احمدينژاد براي انتقال شركتهاي نفتي از تهران ناكام ماند؟ چرا كارخانههاي بزرگ خودروسازي در تهران مستقر است؟ چرا حجم وسيعي از مساحت تهران به پادگانهاي نظامي اختصاص يافته است؟ چرا در حالي كه قطبهاي صنعتي كشور در اصفهان، كرمان و تبريز مستقر است وزارتخانه صنايع و معادن و صدها شركت و موسسه وابسته به آن در تهران مستقر است؟ به اين فهرست همچنان ميتوان افزود اما مسئله اصلي اين است كه ريش و قيچي در اين بخشها دست دولت است. اگر دولت ميخواهد كار ماندگاري انجام دهد بهتر است كمر همت بسته و آستينها را بالا بزند و زمينه تمركززدايي اداري را فراهم سازد. شايد تا چند سال آينده گرهاي از مشكلات تهران گشوده شود. تجربه كشورهاي توسعهيافته نيز نشان داده تمركززدايي بهترين راه برونرفت از بحرانهاي ناشي از تمركز گرايي است. گفتني است بحث انتقال پايتخت از تهران لزوما منجر به تمركززدايي نميشود بلكه جابهجايي مركز را هدف قرار ميدهد كه در كشورهايي مثل برزيل و پاكستان چندان موفق نبوده است. در چنين وضعيتي پيشگامي دولت ميتواند زمينههاي گرايش و تمايل مردم را براي مهاجرت از تهران فراهم كند. 3 - براساس مطالعات و برآوردهاي صورت گرفته مهمترين تهديد تهران در صورت وقوع زلزله بافتهاي فرسوده است و با دو ميليارد دلار ميتوان اين معضل را تا حدودي مرتفع كرد. اگر ما نگران تبعات وقوع زلزله در تهران هستيم معقولترين و كارآمدترين راه بازسازي بافتهاي فرسوده است كه متاسفانه بهرغم طرحهاي خوب شهرداري تهران چندان با حمايت و استقبال نهادهاي ذيربط در دولت مواجه نشده است و بهتر است اين موضوع در دستور كار دولت قرار گيرد. در نتيجه ميتوان گفت وضع نامناسب تهران بهرغم همه تلاشهايي كه براي بهسازي آن صورت گرفته معلول صدها عامل كوچك و بزرگ است كه در فرايندي تاريخي شكل گرفته كه اين مشكلات ميتواند در آينده نيز منشا تهديداتي عليه پايتخت باشد. حل مشكلات اين كلانشهر و كاهش آسيبهاي احتمالي در آينده نيز در گرو مواجهه با علتهاست نهمعلولها. سادهترين راه كه البته عملا غيرممكن نيز هست درخواست خروج مردم از تهران است در حالي كه شهر با حضور مردم هويت مييابد. يكي از زمينههاي بسيار مهم مهاجرت به تهران در دهههاي اخير همان الگوي تمركزگرا در كشور است كه در پهنه گستردهاي چون ايران ناكارآمدي خود را نشان داده است و به نظر ميرسد بايد در فرآيندي آرام و هوشمندانه تغيير يافته تا ضمن حفظ امنيت و وحدت ملي اهداف كلان كشور بهويژه عدالت و پيشرفت تحقق يابد. در روند تمركززدايي نيز نقش پيشرو و كليدي را دولت و قوه مجريه دارد. از اين رو منطقي است كه مردم بپرسند چرا ما برويم؟ و چشم انتظار اقدامات عملي دولت باشند.
دیدگاه تان را بنویسید