رسالت:نظام اداری خدمت محور
«نظام اداري خدمت محور»عنوان سرمقالهِ روزنامهي رسالت به قلم صالح اسكندري است كه در آن ميخوانيد؛بوروکراسي که در زبان فارسي به ديوانسالاري ترجمه شده است، در بيشتر کشورهاي جهان سوم با مسائلي نظير ناکارآمدي، فساد اداري، اطاله امور، کاغذبازي و رشوه گيري عجين است. "بالزاک" رمان نويس فرانسوي در کتاب "کارمندان" بوروکراسي را "قدرتي هيولايي مي شمرد" که "به دست جماعت کوتوله ها افتاده است." بوروکراسي در الگوي آرماني خود که "ماکس وبر" از آن تحت عنوان "بوروکراسي قانونمند" ياد مي کند در يک ساختار کارکردي خشک و غيرقابل انعطاف محصور است. ديوانسالاري مدرن در ايران ميراث رژيم پهلوي است. رضاشاه در يک اقدام کاملا تقليدي، شتاب زده و غيرکارشناسي بوروکراسي را به عنوان يکي از ارکان نوسازي خود مطرح کرد. وي کشور را بر پايه يازده استان،49 شهرستان و تعدادي زيادي بخش و دهستان سازماندهي نمود و با استخدام حدود90 هزار کارمند حکومتي در وزارتخانه هاي داخله، عدليه، خارجه، فرهنگ، راه و ... طبقه حقوق بگيري را پديد آورد که پديده بي سابقه و تجربه نشده اي در نظام اداري ايران تلقي مي شد. بوروکراسي که در زبان فارسي به ديوانسالاري ترجمه شده است، در بيشتر کشورهاي جهان سوم با مسائلي نظير ناکارآمدي، فساد اداري، اطاله امور، کاغذبازي و رشوه گيري عجين است. "بالزاک" رمان نويس فرانسوي در کتاب "کارمندان" بوروکراسي را "قدرتي هيولايي مي شمرد" که "به دست جماعت کوتوله ها افتاده است." بوروکراسي در الگوي آرماني خود که "ماکس وبر" از آن تحت عنوان "بوروکراسي قانونمند" ياد مي کند در يک ساختار کارکردي خشک و غيرقابل انعطاف محصور است. ديوانسالاري مدرن در ايران ميراث رژيم پهلوي است. رضاشاه در يک اقدام کاملا تقليدي، شتاب زده و غيرکارشناسي بوروکراسي را به عنوان يکي از ارکان نوسازي خود مطرح کرد. وي کشور را بر پايه يازده استان،49 شهرستان و تعدادي زيادي بخش و دهستان سازماندهي نمود و با استخدام حدود90 هزار کارمند حکومتي در وزارتخانه هاي داخله، عدليه، خارجه، فرهنگ، راه و ... طبقه حقوق بگيري را پديد آورد که پديده بي سابقه و تجربه نشده اي در نظام اداري ايران تلقي مي شد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي نه تنها با اين پديده يک برخورد منطقي صورت نگرفت بلکه روز به روز بر حجم و کميت آن افزوده شد به طوري که امروز دولت جمهوري اسلامي بيش از2 ميليون و200 هزار نفر کارمند دارد. در واقع از ابتداي انقلاب تاکنون تعداد کارمندان دولت و تعداد دستگاه هاي اجرايي سه برابر شده و سهم اشتغال دولت از19 درصد به24 درصد رسيده است. البته بخش زيادي از اين فرايند اقتضاي توسعه کشور و افزايش جمعيت پس از انقلاب بوده است اما با گذشت31 سال از پيروزي انقلاب اسلامي هنوز تعريف متقن و بومي از يک "ديوانسالاري خدمت محور" مبتني بر آموزه هاي ايراني و اسلامي ارائه نشده است و نظام اداري ما به شدت از مشکلاتي نظير ناکارآمدي، فساد اداري، کاغذبازي و ... رنج مي برد. نظام اداري وارداتي در ايران بعضا گرفتار قوانين و مقرراتي است که خود وضع کرده و گاهي نيز بعضي از همين قوانين ناقض برخي قوانين ديگر است. بوروکراسي مدرن در ايران ضمن به وجود آوردن يک طبقه متوسط حقوق بگير، نه تنها شاخص ها و انتظارات لازم براي حکمراني خوب Good Governance در تعاريف بين المللي را برآورده نساخته است بلکه به خودي خود موجب اصطکاکات کاهنده اي مي شود که در برخي اوقات حتي موجبات نارضايتي مردم را فراهم مي کند. هر چند راقم اين سطور به هيچ وجه قصد ندارد خدمات و تلاشهاي کارمندان و حقوق بگيران دولت به خصوص پس از پيروزي انقلاب را تخطئه کند اما به نظر مي رسد اقتضاي انقلاب اسلامي يک تحول و انقلاب سيستماتيک در نظام اداري است. ابلاغ "سياست هاي کلي نظام اداري" توسط رهبر معظم انقلاب در26 بند نقطه عزيمت جدي براي تحقق يک انقلاب اساسي در ديوانسالاري کشور است. نظام اداري در ايران مبتني بر آموزه هاي ديني و هنجارهاي ملي علي القاعده يک نظام اداري خدمت محور با کارآمدي و سرعت بالاست. چابک سازي، متناسب سازي و منطقي ساختن تشکيلات نظام اداري در جهت تحقق اهداف چشم انداز بدون تغيير رويکردهاي اساسي نسبت به بوروکراسي ممکن نيست. دهه چهارم انقلاب دهه پيشرفت، خدمت و عدالت است. نهادينه سازي فرهنگ سازماني مبتني بر ارزش هاي اسلامي و هنجارهاي ملي با تاکيد بر خدمت به مردم زمينه را براي پيشرفت و عدالت توامان فراهم خواهد کرد. لذا کليه مخاطبان سياست هاي کلي نظام اداري بايد در سال "همت مضاعف و کار مضاعف" زمينه هاي اين انقلاب اساسي را با جديت فراهم کنند چرا که اين موضوع پوسته بيروني کارآمدي نظام اسلامي است.
دیدگاه تان را بنویسید