G15، انحصارگرايي در قدرتها را به چالش ميکشد
دکتر کيهان برزگر
کنفرانس چهاردهم گروه 15 (G15) متشکل از 18 کشور آسيايي، آفريقايي و آمريکاي لاتين در شرايطي در تهران برگزار ميشود که گرايشات ملتهاي مختلف به سوي چند قطبي شدن جهان درحوزههاي مختلف سياسي، فرهنگي و اقتصادي در اوج خود است. در چنين شرايطي، فضا و فرصتهاي جديدي براي تقويت ائتلافهاي منطقهاي و افزايش نقش و چانهزني قدرتهاي متوسط و نوظهور جهاني مانند ايران، ترکيه، برزيل، آرژانتين، هند، اندونزي، مصر و غيره که اعضاي گروه 15 نيز ميباشند، فراهم شده تا به بيان ديدگاههاي مستقل ملي و منطقهاي خود بپردازند. گروه 15 با دو هدف اصلي در سال 1989 تاسيس شد: نخست، تقويت زمينههاي تجارت و انتقال تکنولوژي و افزايش سرمايهگذاري در ميان کشورهاي در حال توسعه؛ اين اصل با هدف افزايش چانهزني اين کشورها در نهادهاي بينالمللي همچون WTO، G8، و با کشورهاي پيشرفته صنعتي از يکسو و افزايش همکاريهاي اقتصادي-سياسي دوجانبه و منطقهاي از سوي ديگر صورت گرفت. مثلاً اعضاي اين گروه ميتوانند با کشورهاي پيشرفته صنعتي در زمينه ايجاد يک سيستم چند جانبه و عادلانه تجاري با هدف دسترسي تمام کشورها به بازارهاي جهاني، کالاها و خدمات در اجلاس تهران به چانهزني بپردازند. در همين زمينه، قرارداد 16 ميليارد دلاري ايران و مالزي در دسامبر 2007 براي توسعه منابع گازي و توليد گاز مايع در چارچوب همکاريهاي گروه 15 انجام شد. اما هدف دوم گروه 15، به تقويت جنبههاي ائتلافهاي سياسي و استراتژيک ميان اعضاي اين گروه و به تبع آن، تقويت نقش چانهزني اين کشورها با رويکردهاي مستقل ملي و فراتر از رويکردهاي غالب غربي برميگردد. در جهان امروز، دسترسي کشورهاي در حال توسعه به تکنولوژيهاي متوسط پيشرفته و به تبع آن خروج از انحصار غرب، افزايش قدرت ملي کشورها در زمينههاي دفاعي و بازدارندگي، نقشسازيهاي سياسي منطقهاي آنها، آگاهيبخشي روزافزون و تاثيرگذاري افکار عمومي جهاني در مسائل مهم بينالمللي و مهمتر از همه به چالش کشيدهشدن تدريجي انحصار قدرت و هژموني قدرتهاي بزرگ به ويژه آمريکا، زمينههاي جديدي را براي تقويت ائتلافهاي منطقهاي فراهم کرده است. در اين چارچوب قدرتهاي نوظهور همچون ايران نيازمند ائتلافسازي در سطح استراتژيهاي ملي و سياست خارجي خود هستند. دو مثال عمده ائتلافسازي، آمريکاي بعد از جنگ جهاني دوم و ترکيه در شرايط فعلي هستند که همزمان با افزايش قدرت ملي خود، نياز به ائتلافسازي در سطوح منطقهاي و جهاني را احساس و در جهت آن حرکت کردند. برگزاري کنفرانس جي 15 فرصت ديگري براي ايران در راستاي بيان ديدگاههاي منطقهاي و جهاني خود در زمينههايي همچون تقويت ائتلافهاي سياسي اقتصادي منطقهاي، خلع سلاح جهاني، انرژي هستهاي، امنيت انرژي و غيره است. برگزاري اين اجلاس همچنين نشان ميدهد که برخلاف ديدگاههاي غربي، ايران يک کشور منزوي نيست و حتي در ائتلافسازيهاي سياسي اقتصادي موفق عمل کرده و وارد حوزههايي از مسايل سياسي-اقتصادي و استراتژيک شده که متناسب با شأن و قدرت منطقهاي آن است؛ حوزههايي که در آنها انحصارگري جريانغالب غربي به چالش کشيده ميشود.
دیدگاه تان را بنویسید