اعزام دانشجو در رشته های علوم انسانی ضرورتی ندارد
در اول خرداد سال 1307 مجلس شورا قانون اعزام سالیانه حداقل 100 محصل به دانشگاه های اروپا را تصویب کرد
دکتر علیرضا ذاکر اصفهانی استاد دانشگاه و رئیس سابق مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری معتقد است اعزام دانشجو به خارج از کشور در رشته های علوم انسانی هیچ ضرورتی ندارد. به گزارش سرویس سیاسی « فردا» امروز اول خرداد ماه مصادف است با سالروز تصویب قانون اعزام محصل به خارج در مجلس شورا. در سال 1307 نمایندگان مجلس شورا تصویب کردند که هر سال حداقل صد محصل ایرانی برای تحصیل در دانشگاه های کشورهای اروپایی به این کشورها اعزام شوند.
داستان اعزام محصل یا دانشجو به خارج از کشور که از سال 1307 شروع شده تا حال حاضر ادامه دارد. در این خصوص نقطه نظرهای متفاوتی هم در تایید یا انتقاد از این سیاست وجود داشته است. هر چند کمتر کسی است که مخالف با اعزام دانشجو به خارج از کشور و کسب دانش در دانشگاه های خارجی باشد، اما در خصوص کم و کیف این اعزام ها و بخصوص شرایط و بازگشت دانشجویان، انتقادهای اساسی وجود دارد. برای نمونه در روزهای اخیر مساله تحصیل آقازاده ها در کشور انگلیس به سوژه داغ رسانه ها و محافل سیاسی بدل شده است. در کنار فواید متعدد حضور دانشجویان در دانشگاه های خارجی و بحث انتقال دانش به کشور، موضوع بازگشت این تحصیل کرده ها به داخل و بخصوص تغییرات فکری و نظری آنها و انتقال مبانی فکری غرب به داخل کشور از جمله دغدغه هایی است که همواره وجود داشته است. دکتر علیرضا ذاکر اصفهانی رئیس سابق مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره با تاریخچه بحث اعزام دانشجو به خارج از کشور گفت: اعزام دانشجو به خارج از اواخر دوره قاجاریه شکل گرفت و شامل فرزندان افراد متمول و اشراف و تعدادی هم بازرگان و تاجر شد. دلیل عمده این امر هم احساس عقب ماندگی ایران بود بویژه پس از شکست در جنگهای ایران و روس. به گفته ذاکر اصفهانی در آن زمان این احساس وجود داشت که عقب ماندگی برخواسته از یک تفاوت ایدئولوژیک هم هست و لذا باید به غرب رفت و از دستاوردهای علمی و تکنولوژیک آنها استفاده کرد و دانش را به کشور آورد. تاسیس دارالفنون بر همین مبنا بوده است. دکتر ذاکر اصفهانی در گفتگوی خود با خبرنگار سیاسی «فردا» ادامه داد: دانشجویان ایرانی با احساس عقب ماندگی وقتی به غرب می رفتند و دنیای پیشرفته اروپا را می دیدند، بر مسحوریت و مرعوبیت آنها افزوده می شد و فکر می کردند به همان میزان که باید کالاها و دستاوردهای علمی و تکنولوژیک اروپای را وارد کشور کنند، یک هویت زدگی هم صورت می گرفت و دانشجویان را به این نتیجه می رساند که ما در حوزه معرفت شناسی و علوم انسانی هم ضعف داریم و این معرفت شناسی را هم باید از غرب وارد کنیم. ذاکر اصفهانی که خود دکترای علوم سیاسی دارد، با بیان اینکه این سیاست در دوره رضا شاه به خاطر تعلق خاطر خود وی به جهان مدرن و حمایت جریان روشنفکر از وی، ادامه یافت، افزود: دانشجویان به خارج می رفتند ولی دانش و فنون به ضرورت زمانه به داخل کشور انتقال نمی یافت. یعنی هم در حوزه علوم و فنون(سخت افزار) و هم در حوزه علوم انسانی (نرم افزار) علوم و دانش غربی که توسط دانشجویان وارد کشور می شد مطابق با نیازها و خواسته های بومی نبود. آنها در کنار علوم و فنون، متدلوژی غربی که مبتنی بر « پوزیتیویسم» بود را نیز منتقل می کردند که با معارف و ارزش های دینی جامعه ایران متفاوت بود. علوم انسانی اسلامی بر همین اساس رفته رفته کنار گذاشته شد با این مفروش که عصر تاریخی دین گذشته است. به اعتقاد ذاکر اصفهانی این وضعیت متاسفانه بعد از انقلاب هم ادامه یافته و به زمان فعلی رسیده است که حاکمیت این سطح از تفکر غربی ( مخالف با ارزش های اسلامی) همچنان در دانشگاه های ما و بخصوص در حوزه علوم انسانی ادامه دارد. این استاد دانشگاه و استاندار فعلی اصفهان، منکر ابعاد مثبت و فواید انتقال دانش از خارج به داخل نیست اما معتقد است :« در حوزه علوم انسانی نیازی نداریم که دانشجو اعزام کنیم و معارف غربی ها را به کشور انتقال دهیم اما در حوزه علوم و فنون مثل پزشکی و مهندسی و فنون که جهان شمول است، اشکالی ندارد. مثلا مهندسی آب در ایران هم همان است که در اروپاست و تفاوتی با هم ندارد و ربطی به برداشت های مختلف ندارد». ذاکر اصفهانی ادامه داد: البته در حوزه علوم انسانی خودمان هم ضعف داریم و باید آن را برطرف کنیم. تاکید رهبر معظم انقلاب بر« الگوی پیشرفت بومی» ناظر بر همین مساله است که در داخل باید به سمت شناسایی علوم دینی حرکت کنیم. وی تطابق و مستحیل شدن در استانداردها و ساختارهای برآمده از تفکر غربی را عمده ترین معایب موضوع اعزام دانشجو به خارج دانست و البته تاکید کرد: آنچه گفته شد به این معنی نیست که هیچ ارتباط و شناختی از غرب و علوم تربیتی آن نداشته باشیم. بلکه باید همواره از تحولات فکری آنها شناخت داشته باشیم. می توانیم با فرصت های مطالعاتی به اساتید دانشگاه به این شناخت نایل آئیم. این استاد دانشگاه در نهایت سخنان خود را این گونه جمع بندی کرد که قطعا اعزام دانشجو به خارج از کشور در طول دهه های گذشته منجر به دستاوردهای تکنیکی و دانشی خوبی برای کشور شده و باعث پیشرفت هایی هم شده است، اما در حوزه معرفت شناسی و علوم انسانی گرفتاری هایی را به دنبال داشته است. لذا در حال حاضراعزام دانشجو به خارج برای تحصیل در رشته های علوم انسانی ضرورتی ندارد.
دیدگاه تان را بنویسید