نشانههای تحول در صداوسیما کجاست؟
رهبری انقلاب انتظار داشتند در یک ساله اول نشانه های تحول مشاهده شود. آیا نشانه هایی از تحول در راستای رفع نواقص و بهبود شاخصها دیده میشود؟
نزدیک به 9 ماه از انتصاب دوباره مهندس ضرغامی به ریاست سازمان صداو سیما می گذرد و آنچه بعد از 9 ماه همچنان در برخی رسانه ها و از زبان برخی علما، مراجع، نهادها، شخصیت ها و گروه های سیاسی و غیر سیاسی جاری است، نارضایتی از برنامه ها و عملکرد صداو سیما است. به گزارش سرویس سیاسی«فردا» رهبری انقلاب در شرایطی حکم دوباره مهندس ضرغامی را برای ریاست بر سازمان صداو سیما در تاریخ 16 آبان 88 امضا کردند که چند روز قبل تر از آن در یک جمع دانشجویی و در میان نخبگان علمی برخی کاستی های و نواقص در این سازمان را تایید کردند. ایشان در پاسخ به سوال دانشجویی درباره عملکرد صدا و سیما بیان داشتند:« ..این را هم شما خیال نکنید که حالا بنده چون رئیس صدا و سیما را انتخاب میکنم، همهى برنامههاى صدا و سیما را مىآورند، دانه دانه بنده نگاه کنم، امضاء کنم. نخیر، از خیلى از برنامههاى صدا و سیما بنده راضى هم نیستم. از جمله، از همین من راضى نبودم که از سه ماه قبل از انتخابات - انتخابات بیست و دوم خرداد بود - از ماه اسفند، بلکه زودتر از اسفند، بعضى از سفرهاى تبلیغاتى و حرفهائى که زده شد و تظاهراتى که میشد و مجادلاتى که انجام میگرفت، از
تلویزیون پخش شود، که متأسفانه تو تلویزیون پخش شد؛ به خاطر همین، که یعنى ما آزاداندیشیم! اینها توهم است. ..صدا و سیما آیا وضعیت واقعى کشور را نشان میدهد؟ نه، ناقص نشان میدهد. خیلى پیشرفتهاى برجسته و بزرگ هست که صدا و سیما نشان نمیدهد. والّا اگر صدا و سیما میتوانست همان جور که تلویزیون فلان کشور غربى با یک سابقه و تجربهى فراوان و با استفادههاى هنرى دروغهاى خودش را راست جلوه میدهد، واقعیات موجود کشور را درست منعکس کند، شما بدانید امروز امید نسل جوان، دلبستگى نسل جوان به کشورش، به دینش، به نظام جمهورى اسلامىاش، بمراتب بیشتر از حالا بود...» انتظار رهبری: تحول رهبری انقلاب در حکم رئیس سازمان صداو سیما هم به وجود کاستی ها و نواقص اشاره و البته اظهار امیدواری کرده بودند که این کاستی ها برطرف شود. بخصوص که حتی قید کرده بودند نشانه های تحول در یک سال اولیه دیده شود. در بخشی از این حکم آمده است:« ..سفارش اساسی اینجانب نزدیك كردن و رساندن این رسانهی فرهنگساز، به طراز رسانهئی است كه دین وَ اخلاق وَ امید وَ آگاهی، بارزترین نمود آن باشد و رفتار اجتماعی مخاطبان و نیز نهاد حساس و مهمی چون خانواده بر اساس آن شكل
گیرد و هنر و شیوههای گوناگون حرفه ئی و آزموده شده یا نوپدید، یكسره در خدمت رشد این شاخصها در آید. از تجربههای موفق یا ناموفقِ دورهی پنجسالهی باید برای رساندن این رسانه به این كیفیت برتر سود ببرید و با زمانبندی برنامهها و تعیین شاخصهای قابل اندازهگیری، حركت مجموعه را تكمیل یا تصحیح نمائید. انتظار دارد نشانههای این تحول در اولین سال مسئولیت جنابعالی مشاهده شود . توفیق شما را از خداوند متعال خواستارم.» حال با گذشت حدود 9 ماه از زمان انتصاب مهندس ضرغامی به ریاست دوباره سازمان صداو سیما، آیا عملکرد رسانه ملی مورد رضایت گروه های مرجع داخل نظام است؟ آیا افکار عمومی از کیفیت برنامه های پخش شده رضایت دارند؟ آیا گروه ها و نهادهای مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور از برنامه های رسانه ملی استفاده می برند؟ آیا صداو سیما در منازعه رسانه ای با رقبای خارجی خود در یک ساله گذشته موفق بوده و کارنامه قابل قبولی داشته است؟ آیا آنچنان که رهبری انقلاب تصریح کرده اند، رسانهئی شده است که دین وَ اخلاق وَ امید وَ آگاهی، بارزترین نمود آن باشد؟ دایره منتقدان و موضوع های انتقادی فراخ تر شده پاسخ به این سوالات شاید سنجه نسبتا
درستی برای بررسی عملکرد صداو سیما باشد. این نوشته در صدد بررسی هر کدام از این سوالات و یا سوال های دیگری از این قبیل نیست و فقط با ارائه گزارشی از مجموعه انتقادات وارده بر رسانه ملی، قصد یادآوری این نکته را دارد که در طول چند ماه گذشته نه تنها از حجم انتقادات کاسته نشده، بلکه افزایش هم یافته و دایره منتقدین و موضوع های مورد انتقاد فراخ تر شده است. در حوزه سیاسی اگر چه اصلاح طلبان منتقد همیشگی عملکرد صداو سیما بوده اند اما در حوادث یک ساله بعد از انتخابات تنها اصلاح طلبان نبودند که از رویکرد رسانه ملی در پوشش اخبار و کیفیت تحلیل های آن اعتراض داشتند، بلکه اصول گرایان نیز سهم قابل توجهی از انتقادات را به خود اختصاص دادند. در روزهای بعد از حوادث عاشورای سال گذشته سایت اصول گرای الف در یادداشتی انتقادی نوشت :«...رسانه ملی در انعکاس اخبار عاشورای 88 تهران نیز متاسفانه تاکنون بد عمل کرده است. در عصر اطلاعات که دسترسی به اطلاعات؛ متنوع و وسیع است و سرعت انتشار شایعات و شبهه ها به حداکثر خود رسیده، صدا وسیما باید فعال و پرکار باشد. مسوولان محترم رسانه ملی باید بدانند که بهترین کار امروز آنها اطلاع رسانی صادقانه
و ارایه اطلاعات خام و انبوه از عملکرد و ماهیت جریان فتنه است.متاسفانه صداوسیما بجای ارایه اخبار و اطلاعات، «تحلیل» به خورد بیننده می دهد و اخبارش را به طور ضمنی در حاشیه تحلیل ارایه می کند، یعنی اشتباه ترین کار ممکن...» دکتر عبدالحسین روح الامنی دبیر کل حزب اصول گرای توسعه و عدالت ایران اسلامی هم در گفتگویی که اخیرا انجام داده درباره عملکرد صداوسیما در حوادث و اتفاقات یک ساله گذشته گفته است:« ..نباید این احساس به مخاطبان رسانه ملی دست می داد که این رسانه به صورت جانبدارانه در عرصه های قبل و بعد از انتخابات وارد شده است، اما متاسفانه این احساس با نوع عملکرد رسانه ملی ایجاد شد و پیامدهای سوئی را در پی داشت که همگان شاهد آن بوده و هستند. رسانه ملی متهم به جهت گیری و طرفداری از یک کاندیدای خاص شد و شاید اگر شرایط پس از انتخابات حاد نمی شد، رسانه ملی مجال بیشتری برای جبران اشتباهات داشت. ..رسانه ملی متاسفانه یکی از عوامل تشدید کننده شرایط بعد از انتخابات بود. قطعا می توانستیم بدون بستن فضای رسانه و گفتگو، فضا را مدیریت کنیم و در جهت ایجاد فضایی آرام و منطقی در جامعه گام برداریم...» صدای اعتراض مجلسی ها صداو
سیما در برنامه های مختلف خود گاها چنان آشکارا جانب یک نهاد یا جریان را می گرفت و یک طرفه به قاضی می رفت که صدای اعتراض دیگران را به دنبال داشت. برای نمونه در 20 آبان ماه 88 علی لاریجانی و غلامرضا مصباحی مقدم به خاطر انعکاس نادرست اخبار مجلس و جانبداری از دولت انتقاد کردند. مصباحی مقدم طی تذکری آیین نامهای در خصوص نشست مجلس و دولت گفت: نشست مشترک مجلس و دولت دوستانه بود و نمایندگان و رئیس جمهور بحثهای خوبی را در راستای همگرایی دولت و مجلس در مورد لایحه هدفمند کردن یارانهها عنوان کردند. متاسفانه صدا وسیما انعکاس این نشست را ناقص ارائه کرد به گونهای که تنها رئیس جمهور در این جلسه صحبت کرده است و صحبتهای خوب نمایندگان که به همدل و همگرایی کمک میکرد انعکاس نیافت. صدا و سیما باید به فضای وحدت و همکاری بین دولت و مجلس کمک کند. لاریجانی نیز در پاسخ گفت: از آقای کوهکن که رابط این مساله هستند درخواست میکنیم که پیگیری کنند. صدا و سیما باید به گونهای باشد که همه افکار را به خصوص در مسایل حساس و مهم که باعث همگرایی فکری میشود منعکس کند. صدا و سیما نباید شان و منزلت مجلس را در نظر نگیرد و باید به عنوان یک قوه
مهم که در چارچوب نظام و به قول مقام معظم رهبری نقش نرم افزار نظام را دارد جایگاه مجلس را حفظ کند.صدا و سیما باید با منطق درست در این زمینه حرکت کند و این مساله را پیگیری خواهیم کرد. این قبیل رفتارها آنقدر غیر حرفه ای و جانبدارانه بود که حتی آیت الله مکارم شیرازی نیز به رسانه ملی انتقاد کرد. آيتالله العظمى ناصر مکارم شيرازي، 15 مهر 88 و در آغاز درس خارج فقه خود که در جمع صدها تن از طلاب و فضلاى حوزه علميه قم سخنرانى مىکرد از برخى موضعگيرىهاى رسانه ملى انتقاد کرد و در پاسخ به سوال یکی از طلاب اظهار داشت:«.. من از رسانه ملى انتقاد دارم که گاهى در اين رسانه يکجانبه گرايى مىشود و در روزهاى اخير شاهد بوديم که حملات شديدى به مجلس شد در حالى که هيچ مدافعى از نمايندگان مجلس در اين برنامه حضور نداشت. رسانه ملى اين موضعگيرى خود را اصلاح کند . اين گونه حملات يکجانبه به مجلس شوراى اسلامى بىسابقه است. اگر قرار است به مجلس حمله شود و نمایندگان تحت تاثیر این گونه حملات قرار گیرند، دیگر مجلس کارآیی نخواهد داشت. نگرانی در حوزه فرهنگ با این حال عمده انتقادات وارده به صدا وسیما علاوه بر حوزه سیاسی، به برنامه ها و
تولیدات فرهنگی و کیفیت آنها به لحاظ همخوانی و یا ترویج الگوهای اسلامی و بومی است. این قبیل انتقادات از سطح افکار عمومی و رسانه ها و گروه های مختلف جامعه، به علما و حتی مراجع تقلید هم رسیده است. منتقدان بر کفیت تولیدات و بخصوص سریال های چند قسمتی تلویزیون خرده می گیرند که چگونه رسانه ملی نسبت به ترویج فرهنگ اسلامی اهتمام ویژه نشان نمی دهد و نسبت به ترویج الگوها و مدهای غیر ارزشی در این رسانه آگاهانه یا ناآگاهانه غفلت می کند.
آیت الله صافی گلپایگانی از مراجع تقلید در 19 مهرماه سال گذشته در دیدار برنامهسازان رادیو معارف گفت:« اقدامات خطرناکی در عرصه صدا و سیما به نام سنتشکنی شروع شده که اسباب نگرانی را بیش از پیش فراهم مینماید.در مورد برخی برنامههای صدا و سیما باید دقت شود تا کارهای غرضورزانه و معاند با دین ارایه نشود. مراقب باشید برنامههایی که از صدا و سیما پخش میشود با هویت اسلامی متعارض نباشد. مگر نه این است که ما مسلمانیم، به شما توصیه موکد دارم که از اسلامیت و دستورات اسلامی و دینی کوتاه نیایید، البته کسانی برای رشد و ترویج
اسلام کار میکنند نزد خداوند متعال دارای جایگاه ویژه هستند. آیت الله محسن مجتهد شبستری امام جمعه تبریز و عضو مجلس خبرگان رهبری هم 12 خرداد هم در همین باره گفت: «..رسانه ملی نه تنها کاری در ترویج فرهنگ عفاف و حجاب انجام نمی دهد بلکه سریال هایی تولید و پخش می کند که بدون در نظر گرفتن روابط دختر و پسر، مساله محرم و نامحرم را زیرسوال می برد. وقتی درباره عدم رعایت حجاب اسلامی در تریبون های دیگر صحبت می کنیم تذکر می دهند که وضع صداوسیمای شما چنین است و چنان است. آيتالله عبدالنبي نمازي 22 اردیبهشت هم در گفتگویی ضمن انتقاد از برخي برنامهها، فيلمها و سريالهاي تلويزيوني كه پخش ميشود، اظهار داشت: « ..متأسفانه برخي برنامهها با نشان دادن اختلاط زنان و مردان و حضور زنان در جاهايي كه ضرورت ندارد با وجود اينكه در اسلام بسيار نهي شده است، رشته اقدامات فرهنگي در زمينه حجاب را پنبه ميكنند. شوراي نظارت بر صداوسيما هم در صف منتقدان عملکرد رسانه ملی در تولیدات خود انتقاد شوراي نظارت بر صداوسيما را هم به دنبال داشت و این شورا در اول خرداد 89 نسبت به شوخيهاي سخيف، شائبه توهين به قوميتها و همچنين كيفيت نازل سريالهاي
نوروزي سيما انتقاد كرد. كارشناسان شوراي نظارت، سريالهاي نوروزي 89 را از نظر جذب مخاطب، توجه به اقشار متوسط و ضعيف جامعه و پرهيز از زرق و برق زندگيهاي تجملاتي و محور و محتواي داستاني مناسب، قابل قبول و نسبتا موفق كه توانستند رضايت عمومي مخاطبان را به خوب جلب كنند، ارزيابي كردهاند. آنها در عين حال از وجود اشكالات و نواقصي مانند وجود شوخيهاي بعضا سخيف و برخورد نا مناسب افراطي بين پدر و فرزند و همچنين رقص پا در تيتراژ سريال زن بابا و شائبه توهين به قوميتها و لهجهها و كيفيت نازل در طرح مضامين و عدم قدرت جذب مخاطب در سريال دارا و ندار، انتقاد كرده و تصريح كردهاند اين اشكالات كيفيت سريالهاي نوروزي را از سطح مطلوب تنزل داده است. شوراي نظارت بر صدا و سيما همچنین در نامهاي به عزتالله ضرغامي تصريح كرد: « .. بر اساس گزارش موردي كارشناسان مديريت سيما، با وجود تلاش هاي صورت گرفته شبكههاي مختلف سيما در جهت انتخاب فيلمهاي جذاب و مناسب براي پخش در تعطيلات نوروز، پخش سه فيلم "سوپر استار "، "دعوت " و "غيرمنتظره " با توجه به موضوع يا فضاي ترسيم شده آنها از سيماي جمهوري اسلامي مناسب نبوده و نافي اهداف ترسيم شده
سازمان است. پيش از پخش فيلمهاي فوق الذكر، طي نامه رسمي خواهان عدم پخش برخي فيلمها به ويژه "سوپر استار " از رسانه ملي شده بود كه مورد توجه مسئولان اين رسانه واقع نشد. در آخرین نمونه از این قبیل انتقادات یا توصیه ها به صداو سیما آیت الله صافی گلپایگانی تاکید کردند:«صدا و سیما بايد کاری کند که مردم به نظام اسلامی امیدوارتر از گذشته شوند». ایشان در دیدار نمایندگان روحانی مجلس با اشاره به برخی بی اخلاقی ها گفت: در زمانی که ما به اتحاد و همدلی و یگانگی احتیاج داریم و باید همه با رعایت تقوا و موازین اخلاقی و پایبندی به اصول و ارزشهای اولیه انقلاب، میراث شهیدان را که همان نظام اسلامی است پاسداری نماییم، متأسفانه بعضی از اشخاص کارهایی نسنجیده و غیر اخلاقی انجام میدهند که به اتحاد و یکپارچگی مردم ضرر میرسانند. همه و همه؛ به خصوص رسانهها و جراید و به ویژه صدا و سیما در این شرایط حساس باید کاری کنند که مردم به نظام اسلامی امیدوارتر از گذشته شوند و در صدد حل مشکلات کشور و مردم باشند.» آنچه اشاره شد نمونه های اندکی است از انتقادات وارد شده بر صداو سیما. نا گفته نماند یادآوری این انتقادات به منزله نادیده گرفتن
زحمات و تلاش های مسئولان و مدیران و کارکنان رسانه ملی و بخصوص آثار و تولیدات فاخر و فرهنگی و مذهبی که مورد استقبال قرار گرفته اند نیست. تولید و پخش سریال« در چشم باد» یکی از آثار فاخر و قابل قدردانی است. اما هدف از این گزارش بیان یک نکته و یک یادآوری است. نکته اساسی این که انتقادات به صداو سیما در طول یک سال گذشته و بخصوص از زمان ریاست دوباره مهندس ضرغامی کاهش نیافته است و یادآوری مهم اینکه مسئولان صداوسیما به هوش باشند که 9 ماه از مدیریت جدید می گذرد و رهبری انقلاب انتظار داشتند در یک ساله اول نشانه های تحول مشاهده شود. آیا نشانه هایی از تحول در راستای رفع نواقص و بهبود دیده می شود؟ روز گذشته یکی از سایت های اینترنتی خبر داده بود که نتايج يك نظرسنجي درباره رويكرد به برنامههاي ماهوارهاي زمينهساز برگزاري جلسات ويژه بررسي وضعيت برنامههاي تلويزيوني شده است. ظاهرا نتايج نظرسنجي مذکور ازافزايش بيننده برخي از شبكههاي ماهوارهاي حكايت ميكند. انتظار می رود این جلسات فوق العاده درباره سایر حوزه های کاری صداو سیما هم تسری یابد. بخصوص حوزه مسائل فرهنگی که نارضایتی ها در بین علما و افکار عمومی بیشتر است.
دیدگاه تان را بنویسید