نكات پيراموني قطعنامه 1929
سعدالله زارعي
«آمريكا درگير يك رقابت تمام عيار با ديگر ملت ها به خاطر پرستيژ فرهنگي مبتني بر ملي گرايي خود است اما با اين حال آنچه آمريكا در خارج از مرزها دارد، «قدرت» است و آنچه در داخل و خارج ندارد وجهه فرهنگي است.» اين بخشي از قضاوت يك جامعه شناس برجسته و كهنسال آمريكايي درباره عمليات سياسي آمريكا در خارج از مرزها و اهداف اين عمليات مي باشد. «چارلز رايت ميلز» كه اينك 94 سال دارد و تاليفات متعددي در حوزه جامعه شناسي آمريكا ارائه كرده كه بطور خاص مي توان به كتاب هاي «نقدي بر جامعه شناسي آمريكايي»، «مردان جديد قدرت» و «يقه سفيدها» اشاره كرد، در ادامه تبيين خود مي گويد اينك شيوه زندگي آمريكايي- در حوزه هاي موسيقي، ادبيات، هنر و...- مورد استقبال نيست و از اين رو دولت آمريكا تلاش مي كند تا با ادبيات جنگ سخت با دنيا سخن بگويد. يكي ديگر از جامعه شناسان آمريكايي مي گويد: آمريكا زماني با «مك دونالد»- بزرگترين توليدكننده فست فودها-، ماكروسافت- بزرگترين شركت جهاني توليد و توزيع نرم افزار، - هاروارد- بزرگترين و كهن ترين دانشگاه در دنيا- و هاليوود بزرگترين كمپاني جهاني توليد فيلم شناخته مي شد و همه باور كرده بودند كه با اين همه ابزار منحصر به فرد، آينده دنيا در دست هاي آمريكاست. اين گمان بيش از همه در حوزه فرهنگ وجود داشت. مواجهه با ايران، يك كارزار جهاني است به عبارت ديگر درگيري نيمه سخت جاري آمريكا- ايران بيش از آنكه سرنوشت ايران را رقم بزند، سرنوشت آمريكا را رقم خواهد زد چرا كه در اين كارزار سؤال اصلي اين است كه آيا ايالات متحده صلاحيت- به معناي كارايي- اخلاقي و فرهنگي دارد يا ندارد چون فرض همه بر اين استوار است كه در آينده قدرت ها به ميزاني كه كارايي اخلاقي و فرهنگي دارند مي توانند اثرگذار باشند. همانگونه كه رايت ميلز گفت در خارج از مرزها، آمريكا اشغالگر ديده مي شود و حال آنكه بايد اخلاقي ديده شود. آمريكا در مواجهه با جمهوري اسلامي به صدور قطعنامه متوسل گرديده و به زحمت توانسته اكثر كشورهاي عضو شوراي امنيت سازمان ملل را وادار به تاييد آن نمايد. اين در حالي است كه آنان30 سال پياپي به تحريم ايران دست زده اند و علي الدوام ايران را زير ضربات تبليغات سياسي و تهاجم ديپلماتيك قرار داده اند. اين در واقع اعتراف به قدرت ايران و همزمان اذعان به ناتواني در مواجهه با جمهوري اسلامي مي باشد. در عين حال در خصوص، صدور قطعنامه 1929و زمينه ها و نتايج آن نكات ديگري هم وجود دارد: 1- شروع دور جديدي از تبليغات و اقدامات دولت آمريكا عليه جمهوري اسلامي، نشان از غلبه ديدگاه اسرائيلي بر نگرش حاكم بر كاخ سفيد دارد. پيش از اين مقامات كاخ سفيد در مواجهه با مقامات رژيم صهيونيستي بر اين نكته پافشاري مي كردند كه ايران از ظرفيت فلسطين براي عبور از مشكلات منطقه اي و بسط نفوذ خود استفاده مي كند و از اين رو مهار ايران مستلزم حل و فصل مسئله فلسطين است. در همان حال اسرائيلي ها بر اين ايده پاي مي فشردند كه حل مسئله فلسطين بدون جدا كردن ايران -و بلوك مقاومت- از فلسطين امكانپذير نيست. تبليغات و تحركات سنگين آمريكا طي هفته هاي اخير نشان از سيطره ديدگاه اسرائيلي بر كاخ سفيد دارد. 2- آمريكايي ها با اشاره به پيشرفت اقتصادي جامعه ايران و مثبت شدن بسياري از شاخص هاي اقتصادي و اجتماعي معتقدند مي توان روي جامعه متوسط ايران كار كرد. آمريكايي ها معتقدند جامعه متوسط شهري اگرچه از وضع اقتصادي بهتري- به نسبت طبقات پايين- برخوردارند اما تحمل آنان در برابر فشار كم است و لذا وقتي در يك عمليات رواني- با استفاده از ابزار قطعنامه و...- به ايران فشار جديدي وارد شود، اين طبقه در مقابل نظام جمهوري اسلامي مي ايستند و اين در حالي است كه تشديد فشار، طبقات پايين جامعه ايران- كه اصلي ترين حاميان نظام مي باشند- را به حاشيه مي راند. به عبارت ديگر از نظر آمريكايي ها، تشديد فشارها زبان طبقه متوسط را باز مي كند و دست طبقات پايين را مي بندد. اما اين تحليل از مبناي درستي برخوردار نيست چرا كه نتايج انتخاباتي سال گذشته نشان داد كه نظام جمهوري اسلامي و انديشه اسلام گرايي از محبوبيت فراواني در بين همه اقشار برخوردار است. اين نكته در اظهارات فريد زكريا و ري تكيه دو سياستمدار وابسته به دستگاه سياسي آمريكا هم آمده بود. 3- آمريكايي ها معتقدند، فشار جديد، طبقه متوسط را جرات مي دهد كه به ميدان بيايند و بار ديگر دور نيروهاي مرتبط با آمريكا- اصلاح طلبان- را بگيرند. از نظر مقامات كاخ سفيد، چون اين حضور در غياب طبقات پايين اتفاق مي افتد مي تواند موجي از اعتراض جامعه ايران را بگيرد. بر اين اساس مي توان گفت سياست آمريكا در صدور قطعنامه جديد بر اساس يك استراتژي ميان مدت- يعني بازگرداندن نيروهاي هوادار خود به عرصه حكومت- صورت مي گيرد. اين در حالي است كه به دليل همان چيزي كه «ميلز» گفت اين سياست نه تنها وضع جريان دلبسته به آمريكا در ايران را بهبود نمي بخشد بلكه وضع آنان را وخيم ترهم مي كند. 4- آمريكايي ها معتقدند تشديد تحريم ايران مهمترين علامتي است كه مي تواند مخالفان داخلي و خارجي جمهوري اسلامي را نسبت به «عزم آمريكا در مواجهه با ايران» مطمئن و دلگرم نمايد و عليرغم شكست هاي پياپي، آنان را سرپا نگه دارد و در انتظار بهبود اوضاع قرار دهد. تصويب قطعنامه در روز 20 خرداد- دو روز مانده به سالگرد آغاز فتنه سنگين عليه نظام- بر اين اساس ارزيابي گرديده است. اما واقعيت اين است كه اين قطعنامه هر چند با استقبال محافل مخالف نظام- از پادشاه عربستان تا عناصر داخلي مرتبط با آمريكا- مواجه گرديده ولي در عمل ظرفيت آن را ندارد تا براي مدتي انگيزه مقاومت را در نيروهاي مخالف به وجود آورد. چرا كه آنان قاعدتاً در يك تجربه 30 ساله دريافته اند، جنگ نيمه سخت - تحريم و آشوب- هم نمي تواند راه ايراني ها را از كعبه به كاخ سفيد كج نمايد. 5- آمريكايي ها معتقدند نتيجه بخش شدن تشديد تحريم ها به شكاف داخلي در ايران نياز دارد. آنان گمان -واهي- كرده اند كه اين شكاف الان وجود دارد اما نگاه آنان به شكاف ميان جريان آشكارا وابسته -اصلاح طلبان- با حاكميت نيست چرا كه اين شكاف را به ضرر خود و در جهت طرد هميشگي عناصر وابسته به محافل جاسوسي و سياسي آمريكا از حاكميت ايران ارزيابي مي كنند. آنان در اين ميدان به كساني در داخل حاكميت چشم دوخته اند كه بر طبل اختلاف ميان قوا مي كوبند و تلاش مي كنند تا هر درز كوچك را به دره اي عميق تبديل نمايند. آنان معتقدند چنين كساني در درون حاكميت ايران وجود دارند كه به جاي گوش سپردن به نغمه وحدت گرايانه رهبري نظام گوش به محافلي سپرده اند كه اين اختلافات را مفيد ارزيابي مي نمايند. آمريكايي ها طبعاً مي دانند كه گروهي در درون حاكميت با دور زدن نهادهاي رسمي و مسئول- نظير وزارت امور خارجه، وزارت اطلاعات و شوراي عالي امنيت ملي - به رايزني با محافل مشكوك خارجي مشغولند و تلاش مي كنند تا دور از چشم نهادهاي مسئول نظام به تكميل زد و بندهاي سياسي با محافل مشكوك خارجي بپردازند. طي ماههاي اخير ما شاهد انجام سفرهاي متعدد اين گروه به خارج از كشور و برگزاري سمينارهاي پرهزينه اي در داخل كشور- به اسم جذب نخبگان و...- بوديم و خبرهاي جسته و گريخته اين مراسم همه بيانگر آن است كه به عمد تلاش مي شود تا دست نهادهاي امنيتي و سياسي مسئول از نظارت بر اين برنامه ها كوتاه باشد. اين روند در واقع مي تواند هم از نقش اين رفتارها و رويه ها در متقاعد شدن غرب براي صدور قطعنامه ها و تشديد تحريم ها حكايت كند و هم هدف اصلي اين فشارها كه تشديد رفتارهاي گريز از مركز محافل خاص است را نشان بدهد. 6- در نهايت مي توان گفت كه از نظر آمريكايي ها زماني كه قطعنامه هاي شوراي امنيت با تحريم هاي مكمل همراه شود و با بعضي از روندهاي داخلي اثرگذار هم گره بخورد، مي تواند يك اتفاق جديد- و نه تكرار روند 31 ساله- تلقي شود. البته اين مثلث، مطلب جديدي نيست و اضلاع آن جدا جدا تجربه شده اند ولي به هر حال آمريكايي ها همزماني اين اقدامات را تجربه جديد به حساب مي آورند البته عيب مهم اين تجربه اين است كه از نشاط جواني آمريكايي ها چيز چنداني باقي نمانده است.
دیدگاه تان را بنویسید