از همكاري تا منازعه
محمودرضا اميني
سرمقاله جامجم: چالش بين تركيه و رژيم صهيونيستي در شرايطي رو به تشديد گذاشته كه تعاملات اقتصادي ـ تجاري، سياسي و امنيتي عميقي بين اين دو كشور در دولتهاي مختلف وجود داشته است. در راهبردهاي كلان تركيه نزديكي با غرب و اروپا و خصوصا آمريكا به نوعي اجتنابناپذير و حتمي لحاظ شده است. حتي اگر دولتها با تفكرات لائيك يا اسلامي در اين كشور حاكم شوند، اين راهبرد تركيه را به سمت و سوي داشتن تعاملات تجاري و اجراي مانورهاي نظامي با رژيم صهيونيستي ملزم ميكند. اما هنگامي كه تركيه براي ايفاي نقش مثبت خود در جهان اسلام ناوگان آزادي را عازم غزه نمود تا در جهت مطالبات مردمش كه اينك گامهاي جدي و استوارتري را در اسلامگرايي و توجه به فرهنگ اسلامي برداشتهاند، حركت كند، در كمال تعجب مورد هجوم نيروهاي نظامي رژيم صهيونيستي قرار گرفت و علاوه بر شهادت سرنشينان و تصرف كشتي مورد نظر، هويت و استقلال تركيه نيز مخدوش شد. از اين رو تركيه با وضعيت دوگانهاي مواجه شد. اول آنكه هويت و استقلال اين كشور از سوي رژيم صهيونيستي در حالي مورد تهديد قرار گرفت كه همكاريهاي اقتصادي و نظامي فراواني فيمابين اين دو وجود داشت و اين اقدام رژيم صهيونيستي به منزله تجاوزي آشكار عليه منافع تركيه بود. دوم آنكه مردم تركيه كه مايل بودند به عنوان يك كشور مسلمان كمكهاي خود را به سوي غزه ارسال نمايند، اينك با اين اقدام رژيم صهيونيستي از شدت نگراني ممكن است فشارهاي خاصي را به دولت تركيه وارد كنند. اين در حالي است كه اتفاقا دولت فعلي تركيه بيش از ساير دولتهاي قبلي خواستار حفظ ارزشهاي ديني است. اين وضعيت دو سوال اساسي را مطرح ميسازد. اول آنكه آيا تركيه ميتواند به طور متقابل نسبت به رژيم صهيونيستي تهديدآميز رفتار كند و شروط مطرحشده خود (عذرخواهي اسرائيل از تركيه، پرداخت غرامت واردشده به ناوگان آزادي، باز شدن راه غزه براي كمكرساني و ...) را عملي سازد يا جلوگيري از پروازهاي نظامي رژيم صهيونيستي از آسمان تركيه و مواردي از اين قبيل را عملي كند. سوال ديگر اينكه آيا تغييرات سياسي و بينالمللي اخير در روابط تركيه با رژيم صهيونيستي بر مباني اعتمادسازي استوار است. در پاسخ، باتوجه به آنچه در بالا مطرح شد و در سابقه رفتار ديپلماتيك تركيه در فضاي بينالملل مشاهده ميگردد، به نظر نميرسد تركيه تهديدهاي خود را عملي كند و از روشي خارج از چارچوب گفتگو و مذاكره با رژيم صهيونيستي، باعث تغيير منافع فيمابين شود. تركيه در جهت مطالبات مردمش به عنوان بازيگري اسلامي ميبايست در ساختار جهان اسلام كنشگري كند اما مسير اين كنشگري و چگونگي ادامه آن چندان شفاف نيست.
دیدگاه تان را بنویسید