رسالت: دو چهره قدرت نرم؛اقناع و اغواء
دکتر امير محبيان
سياستمداران در دوران جديد مي کوشند خردمندانه تر به اعمال قدرتبپردازند.اعمال قدرت عريان و در شکل خشن، ابتدايي ترين حالت مديريت سياسيدر سطح محدود و نيزجهاني است. با گسترده تر شدن امکان دستيابي به اطلاعات توسط توده هاي مردم ديگراعمال قدرت به شکل سنتي امکان پذير نيست به همين دليل هر چند عملا از قرنها پيش توسط سياستمداران زيرک ،قدرت هوشمندانه و بدون هزينه هاي ناشي ازاعمال قدرت خشن بکار گرفته مي شد ولي در دوران اخير به کار گيري اين روشتحت عنوان "قدرت نرم" توسط جوزف ناي توصيف و تبيين شد.در اين نوشتار بطورخلاصه ديدگاه "ناي" تشريح مي شود. *** اصطلاح"قدرت نرم" توسط جوزف ناي در کتابي تحت عنوان "طبيعت دگرگون شوندهقدرت آمريکا " که به سال1990 نوشت؛مطرح شد.ناي سپس اين مفهوم را در کتاب"قدرت نرم : ابزار موفقيت در سياست جهاني" که به سال2004 نگاشت؛بسطداد.اين اصطلاح در حال حاضرکاملا در سطح ديپلماسي شناخته شده است ؛چنانچه در سال2007 هو جين تائو رئيس جمهور چين برضرورت افزايش قدرت نرم درآن کشور تاکيد کرد. قدرت نرم توانايي کسب مطلوب از طريق همکاري و جذب است.قدرت نرم با مفهوممقابل خود يعني قدرت سخت که ازطريق اجبار و هزينه کردن پول اعمال مي شود تفاوت جديدارد.به عبارتي،هرچند در هدف که اعمال قدرت است ميان آنها تفاوتي نيستولي روش و عمق تاثير گذاري آنها يکي نيست. ناي مي گويد:قدرت نرم آنست که ارزش ها،فرهنگ و سياست ها و حتي رسوم شمابتواند ديگران را در شرايطي قرار دهد که آنچه را که شما مي خواهيد بخواهند. از همين رو ، نهادهاي آموزشي، فرهنگي و هنري ارزش فراواني مي يابند.البتهناي از محدوديت هاي قدرت نرم نيز آگاه است؛قدرت نرم همه جا کارآيي نداشتهو مثلا در جلب دولت طالبان در خودداري از حمايت القاعده در دهه90 هيچتاثيري نداشت. *** ناي در مقاله اي بنام"منافع قدرت نرم" نوشت:قدرت نرم توانايي شکل دهي بهترجيحات ديگران است. اين تعريف از اهميت زيادي برخوردار است زيرا قادراست دو وجه مهم قدرت نرم را به ما نشان دهد؛ دو وجهي که جوزف ناي از همتفکيک نکرده است.اگر دقت کنيم دو چهره کاملا متفاوت قدرت نرم را ميتوانيم شناسايي کنيم. 1.قدرت نرم مبتني بر اقناع 2. قدرت نرم مبتني بر اغواء و فريب وجه نخست ،مثبت و ناشي از استدلال و نهايتا پذيرش آگاهانه مخاطب است. درحالي که وجه دوم،بر جهل و ناآگاهي طرف دوم اتکاء دارد و بجاي مخاطب قراردادن شعور او؛احساس و حتي عقده هاي دروني او را به بازي مي گيرد. در حکمراني خردمندانه؛ترجيح با قدرت نرم است بويژه در مواجهه با شهروندانولي برخلاف توصيه هاي کهن رومي يا توصيه هاي جديدتر ماکياول ،اعمال قدرتنرم نبايد از طريق فريب شهروندان صورت گيرد بلکه نظام اسلامي بايد بهاعمال قدرت از طريق اقناع شهروندان بپردازد. اين کاملا طبيعي است که ارزش هاي مورد اعتقاد حاکمان و شهروندان هر چندگاه به هم نزديک شده يا از هم فاصله گيرند.آنچه که مهم است مديريت فاصلههاست.فاصله ميان ارزش هاي مورد اعتقاد شهروندان و حاکمان نبايد آنچنانزياد گردد،که هيچ پلي نتوان بر فراز آن ساخت. ضمن آن که حکومت بايد بابهره گيري از نهادهاي آموزشي،فرهنگي و هنري به توليد و ترويج ارزش هايخود بپردازد والا خطر آنست که اين فاصله ها تا بدانجا افزايش يابد که يابه اتکاء محض به قدرت سخت بيانجامد؛يا حکومت براي بقا وادار شود از ارزشهاي مورد اعتقاد خود عقب نشيني کرده تا آنجا که هويت خود را فرو نهد.
دیدگاه تان را بنویسید