سناريوي جنگ در خاورميانه از انديشه تا عمل
علي منتظري
جريان تحولات سياسي منطقه خاورميانه چندي است به مسير تهديدهاي نظامي تغيير جهت داده است. اين تغييرات در لبنان بيشتر از كشورهاي ديگر قابل رويت است. در سفري كه اخيرا به لبنان داشتم اين امر حتي در بين مردم عادي كوچه و بازار بيروت نيز قابل مشاهده بود. مردم لبنان از وقوع جنگ تحميلي قريبالوقوع ارتش رژيم صهيونيستي عليه نيروهاي مقاومت اسلامي لبنان سخن ميگفتند و زمان آن را به آمادگي ارتش اسرائيل براي حمله مجدد به لبنان محدود ميكردند. حتي رئيس جمهور ايران چند روز قبل از سناريوي حمله به دو كشور دوست ايران از سوي اسرائيل و آمريكا خبر داد كه به نظر ميرسيد يكي از اين كشورها همان لبنان بوده است. رئيس جمهور سوريه نيز اخيرا در سالگرد تاسيس ارتش سوريه اعلام كرد كه بهرغم تلاشهاي ظاهري آمريكا براي از سرگيري مذاكرات صلح خاورميانه منطقه در حال حركت به سوي يك جنگ جديد پيش ميرود. اگر دوجمله رئيسجمهور كشورمان و رئيس جمهور سوريه را در كنار هم بگذاريم آنگاه بهتر روشن ميشود كه اشاره احمدينژاد به دو كشور دوست همان لبنان و سوريه بوده است. اما اگر نگاهي به ادعاي اخير مايكل مولن، رئيس ستاد مشترك ارتش آمريكا داشته باشيم آنگاه در ادعاي وقوع جنگ جديد در خاورميانه قطب سومي نيز ايجاد ميشود كه اين ضلع سوم را لاجرم ايران تشكيل خواهد داد. مايكل مولن ادعا كرده بود كه طرح ارتش آمريكا براي حمله به ايران و هدف قراردادن تاسيسات هستهاي صلح آميز كشورمان بر روي ميز و آماده اجرا ست و بسته به شكست مذاكرات ديپلماتيك هستهاي بين ايران و غرب و تصميم سياسي رهبران كاخ سفيد است. اما به نظر ميرسد اگر چنين سناريويي واقعيت داشته باشد و فراتر از جنگ رواني عليه كشورهاي عضو جبهه مقاومت در خاورميانه باشد آن گاه بايد در وهله اول منتظر حمله ارتش اسرائيل به لبنان باشيم جايي كه به ادعاي اسرائيليها ايران پايگاههاي خود را در آن بنا كرده است. اما اگر چنين اقدام تجربه شدهاي از سوي اسرائيل صورت گيرد آنگاه دو ضلع ديگر مقاومت در خاورميانه چه سياستي را اتخاذ خواهند كرد؟ بشار اسد، رئيس جمهور سوريه در جريان ديدار با فرماندهان نظامي سوريه گفته بود هزينههاي مقاومت در مقابل سازش و از دست دادن كرامت و سرزمين به مراتب كمتر از هزينههاي سازش و كمر خم كردن است. معناي اين موضع وي كه پس از سفر مشتركش با ملك عبدالله پادشاه عربستان به لبنان ايراد شده است آن است كه سوريه حاضر نيست از حمايت از مقاومت در لبنان و فلسطين دست بردارد. وي هرگونه مذاكرات صلح و حصول نتايج در اين چارچوب را منوط به عقب نشيني كامل اسرائيل به پشت مرزهاي سال 1967 كرده بود سالي كه در آن ارتش رژيم اشغالگر قدس در جريان جنگ شش روزه، كرانه غربي رود اردن، قدس، نوار غزه، بلنديهاي جولان و بخشهايي از خاك جنوب لبنان را به اشغال كامل خود درآورده بود. اما چه كسي نميداند كه اسرائيل هرگز از جولان عقب نشيني نميكند و حاضر نيست تحت هيچ شرايطي از شهركهاي يهودي نشين در كرانه غربي چشمپوشي كند و قدس را به عنوان پايتخت دولت فلسطين هرگز به رسميت نميشناسد. همين داشتهها و مانورهاي نظامي چند ماهه اخير اسرائيل و كوبيدن بر طبل جنگ در خاورميانه توسط مقامات اسرائيلي كافي است تا رئيس جمهور سوريه از وقوع جنگي قريب الوقوع در خاورميانه خبر دهد. اما مهمترين قسمت سناريوي احتمالي جنگ در خاورميانه بخشي است كه مربوط به ايران ميشود. با آن كه احمدينژاد رئيس جمهور كشورمان از وقوع جنگ عليه دو كشور دوست سخن گفته بود اما تهديدات مستقيم اخير آمريكاييها و اسرائيليها متوجه كشورمان بوده است كه شديدترين آن، مواضع رئيس ستاد مشترك ارتش آمريكا بوده است. اما آيا اين امر به آن معنا است كه ممكن است طرح حمله اسرائيل به لبنان به حمله نظامي آغازين عليه كشورمان تبديل شود؟ اين سوالي است كه دامنه و گستره بسياري را در تحليلهاي نظامي در منطقه خاورميانه به دنبال خواهد داشت. اولين و بديهي ترين اين گستره واكنش احتمالي حزب الله لبنان به هرگونه ماجراجويي اسرائيل عليه ايران مربوط ميشود. به اين معنا كه جنگ عليه ايران در هر حال جنگي منطقهاي و گسترده از افغانستان تا فلسطين اشغالي را در بر ميگيرد. شايد اين همان معناي آشكار مواضع فرماندهان ارشد نظامي كشورمان است كه بارها گفتهاند كه آمريكا و اسرائيل ميتوانند آغاز گر جنگ باشند اما كليد پايان جنگ ديگر در دست آنان نيست. اسرائيليها فراموش نكردهاند كه سيد حسن نصرالله حداقل در دو نوبت اعلام كرده است كه وقوع هرگونه جنگي عليه جبهه مقاومت در لبنان و خاورميانه منجر به بهم خوردن نقشه سياسي خاورميانه خواهد شد. نظر سنجيها در اسرائيل در ميان افكار عمومي رژيم اشغالگر قدس نشان ميهد كه اسرائيليها حساب ويژهاي براي مواضع سيد حسن نصرالله قائل هستند و بر همين اساس اكثر موسسات نظر سنجي اسرائيل معتقدند با آن كه سيد حسن نصرالله يك فرمانده قابل جنگهاي رواني است اما سخن او هميشه نزديك به واقع است از همين رو همه افكار عمومي اسرائيليها نگران روزي هستند كه ارتش اسرائيل جنگي را عليه حزب الله آغاز و آنگاه تهديدات سيد حسن نصرالله نيز عملي شود. تجربه جنگ 33 روزه اسرائيل با حزب الله باعث شده است تا افكار عمومي آنها ايمان بيشتري به تحقق تهديدهاي نصرالله داشته باشند تا ادعاهاي سران خودشان. سناريوهاي تحميل جنگي جديد در خاورميانه اين بار با ادعاهاي قبلي آمريكاييها و اسرائيليها تفاوتي فاحش دارد. اسرائيل در صدد انتقام جنگ 33 روزه است و حاكميت سياسي اين رژيم اشغالگر، افراطي ترين و جنگ طلبانه ترين دوران سياسي خود را طي ميكند. چند ماه متوالي است كه اين رژيم در درون مرزهاي فلسطين اشغالي و خارج از آن با آمريكايي و ديگر متحدان اروپايي خود مانورهاي گسترده نظامي انجام ميدهد. اقدامات شناسايي نظامي بر فراز مرزهاي لبنان و كشورهاي همسايه افزايش يافته و طرح حمايت از شهركهاي يهودينشين و ساخت و ساز مراكز امن در صورت حملات موشكي در مناطق اشغالي فلسطين افزايش يافته است. از سويي ديگر لابي اسرائيلي در آمريكا از همه اهرمهاي خويش براي فشار بر كاخ سفيد به منظور حمايتهاي نظامي و كسب موافقت سياسي براي حمله احتمالي به ايران بهره برده است تا جايي كه تعدادي از نمايندگان كنگره آمريكا از حمله احتمالي اسرائيل عليه كشورمان نيز حمايت كردهاند. از سويي ديگر كاخ سفيد به جاي حمايت از روند توافق سه جانبه ايران، برزيل و تركيه كه با اشاره، چراغ سبز و حمايت اوليه آمريكاييها صورت گرفت به سوي تقابل با ايران حركت كرده است و سيل تهديدات و اتهامات واهي در رابطه با برنامه صلح آميز هسته اي ايران شدت گرفته است. همه اين شواهد نشان ميهد كه مسير حركتهاي سياسي خاورميانه به شكلي واقعي به سوي تقابل و برخورد در حال حركت است. شايد براي همين شرايط بوده كه مقام معظم رهبري در ديدار با فرماندهان و اعضاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در آستانه سوم شعبان فرمودند كه همه مسئولان كشور بايد به وظايف سنگين خود در عرصههاي گوناگون عمل كنند و همچون 13 سال گذشته، براي روبه رو شدن با هر شرايطي آماده باشند كه البته و بدون كوچكترين ترديد، ملت بزرگ ايران و جمهوري اسلامي، همچون گذشته پيروز اين ميدان رويارويي مستمر خواهند بود. آيتالله خامنهاي با اشاره به صدور قطعنامه تحريم عليه ايران و به موازات آن سخنان به ظاهر رنگين و تهديدهاي گاه به گاه نظامي تاكيد كردند: آنها به گونهاي سخن ميگويند كه ما گمان كنيم در پشت اين تهديدها چيز فوق العاده خطرناكي نهفته است ؛ البته چه تهديدها پوشالي باشد چه واقعي، بدون شك ما براي حفاظت از انقلاب اسلامي، ملت عزيز ايران و كشور پرافتخار ايران بايد براي هرگونه شرايطي آماده باشيم.
دیدگاه تان را بنویسید