تا ثريا... نه تا انته ليثران

کد خبر: 119943

محمد ايماني

سرمقاله کیهان: دانشمندان مي گويند از زمين تا ثريا (خوشه پروين) حدود 400سال نوري راه است.درست به همين دليل هم هست كه ستارگان خوشه پروين (ثريا) نماد فاصله و بعد مسافت و دوردستي شده اند. پيامبراعظم صلي الله عليه وآله وسلم براي آن كه ميزان اهتمام قوم سلمان فارسي به دين و دانش را در افق آينده نشان دهد فرمود اگر دين (يا دانش) به «ثريا» آويخته باشد، مرداني از قوم اين مرد (سلمان) به آن دست پيدا مي كنند. ظاهراً اين كلام شريف يكبار ذيل آيه54 سوره مائده و بار ديگر ذيل آيه38 سوره محمد(ص) و در تفسير اين آيات عنوان شده است آنجا كه خداوند خطاب به برخي ياران اهل ترديد و ارتداد تصريح مي كند اگر رويگردان شويد خداوند قومي را جانشين شما مي كند كه دوستدار آنان است و آنها هم او را دوست دارند و در راه او مجاهدت مي كنند بي آن كه از سرزنش ملامتگران بهراسند. و نيز امام جعفرصادق عليه السلام در تكريم شرح صدر و حق طلبي و حق پذيري همين مردمان فرمود «اگر قرآن بر عجم نازل شده بود عرب به آن ايمان نمي آورد ولي قرآن به عرب نازل شد و عجم به آن ايمان آورد و اين فضيلتي براي آنهاست.» اين گوهر و جوهره نسل سلمان فارسي است؛ سخت كوشي در راه دين و دانش به موازات فروتني در برابر حق و معارضه با جهل و تبعيض و ستم و استيلا. درخت اين قوم در برابر تندباد تهاجم ها خم شد اما نشكست و اگر شكست، خشك نشد و دوباره باليد و سر برآورد. نه، ما نژادپرست و ناسيوناليست نيستيم كه اگر چنين بود نه در طول تاريخ برابر حق فروتني مي كرديم و نه ضعف ها و نقص هاي امروز خود را مي ديديم و مي پذيرفتيم. مقصد موعود تكاپوي دينداري و دانش دوستي ما تا دور دست ثرياست اگر هنوز پا بر زمين داريم. و اين بي قراري به آرامش نخواهد رسيد اگر ثرياي دانش را زيرپا نيابيم. تاريخ ما با همه فرودها و نشيب ها و سقوط ها، گواه اين روح بزرگ و بيقرار است. و اگر امروز به سان هزاره اخير در معرض تهاجم و تطاول قرار گرفته ايم، همين خود شاهد بزرگي است بر اينكه ملت ما روحي بزرگ دارد و لاجرم براي روح بزرگ، جريمه هاي بزرگ است. ملت ايران اراده كرده به جايگاه درخور خويش در عرصه عزت و استقلال و پيشرفت و دانش برسد و به همين جرم بزرگ مغضوب قدرت هايي قرار گرفته كه مهربانانه ترين! عكس العملشان «تحريم» بوده است. ملت ايران و دانشمندان و فرزانگان آن براي همين يك قلم معارضه و عداوت، ممنون قدرت هاي زورگو هستند كه اگر اين تحريم كينه توزانه- به قصد فلج كردن و نابود كردن ايران- نبود ما كجا باور مي كرديم كه بايد خود را از شير خصم بگيريم و خوش يا ناخوش، سرپاي خود بايستيم؟ اگر قرار بود آلماني و فرانسوي يا آمريكايي و روس با مهرباني و وفاي به عهد براي ما نيروگاه بسازند و سوخت اتمي آن را نيز تدارك كنند و به ثمن گزاف به ما بفروشند، ما كجا به ساخت تأسيسات UCF اصفهان و سايت غني سازي 5/3درصد نطنز و فردو فكر مي كرديم، چه رسد كه راه به اين تصور ببريم؟ اگر قرار بود رآكتور تهران روي انگشت غربي ها بگردد و سوخت آن جهت توليد محصولات دارويي و پزشكي تأمين شود، ما كجا به غني سازي 20درصد راه مي برديم؟ و اصلاً ايراني تو سرخور دهه 30 را كه «نمي تواند آفتابه و لولهنگ بسازد و كارخانه سيمان را اداره كند» چه به شكافتن اتم و راه بردن به دل ذرات و نانوتكنولوژي و بيوتكنولوژي و شبيه سازي؟ اينها ديگر خيال و رؤيا نيست- كه روزگاري حتي جرئت نداشتيم در خيال خود نيز به مرزهاي اين فنون و دانش ها نزديك شويم- بلكه قله هاي دانشي است كه يكي پس از ديگري زيرپاي دانشمندان و نخبگان ملت ما مي آيد و خوشه هاي معرفتي است كه يكي پس از ديگري در دست رس قرار مي گيرد. اين تعبير الهي است كه «آيا كافران مي خواهند مكر بورزند؟ پس آنها در دام مكر خود مي افتند.» (آيه42 سوره طور). اما با همه اين دستاوردها، راه ناپيموده بسياري تا ثرياي دانش و دين داريم. فاصله وضع موجود تا مطلوب و آرمان را بايد با همت مضاعف، جهاد علمي، جنبش نرم افزاري و برنامه ريزي براساس «نقشه راه» و نقشه جامع علمي پيمود. اين باور ماست كه «ما كان للّه ينمو. هر آنچه براي خداوند باشد، رشد و نمو مي كند». اين هنر مردان خداست كه هر روز به كار نو همت بگمارند و هر روز دانه اي بيفشانند و نهالي بكارند و آن خوشه و نهال نورس را چون باغباني دلسوز- با اميد و اهتمام و دلواپسي توأمان- بدارند تا به طراوت و برگ و بار رسد. و جنبش نرم افزاري و جهاد علمي در كشور ما از اين جنس است. مستكبران عالم، علم و فناوري را سلاح قدرتمند و تعيين كننده در زورآزمايي خود مي دانستند و طراحي كردند كه از جمله با راه انداختن تندباد تهاجم و بي ثباتي و تهديد و تحريم و حاشيه هاي بسيار اين تلاطمات، مراكز علمي و دانشگاهي ايران را از هدفگذاري «قدرت علمي» غافل كنند و هنر رهبر فرزانه ايران اين بود كه در كوران همين تندبادها و معارضه ها كه بايد راه دشمن از جهات گوناگون سد مي شد، از باغباني نهال علم و فناوري- با وجود انبوه تيغ ها و علف ها و حرف هاي هرز و موريانه هاي يأس و وادادگي و مرعوبيت و شيفتگي در برابر غرب- غافل نماند. او نهالي را كه روح خدا خميني(ره) در خاك حاصلخيز ما كاشته بود 20 سال پاس داشت تا به بار نشست. كلام و كلمه براي خدا كه شد- چندان كه دعاي هميشه مقتداي انقلاب است- به بار مي نشيند. «كلمه طيبه كشجره طيبه اصلها ثابت و فرعها في السماء... كلام پاكيزه مانند درخت پاكيزه، ريشه اي استوار و شاخه بر آسمان دارد و هر زمان به اذن پروردگار ميوه مي دهد» (آيه 42 سوره ابراهيم). ذات كلام پاكيزه صعود و بالا رفتن است. «اليه يصعد الكلم الطيب و العمل الصالح يرفعه... كلمه طيبه به سوي پروردگار بالا مي رود و عمل شايسته آن را به اوج مي برد».(آيه 01 سوره فاطر) معارضه و چالش كم نيست. از تحريم و تهاجمات آشكار قدرت ها كه بگذريم، ملت ما به ويژه در سده اخير با موريانه هاي وطني عليه «فكر و اميد و جرئت و خلاقيت» مواجه بوده است. همان ها كه به تعبير ژان پل سارتر «چند روزي در آمستردام و لندن و بلژيك و پاريس مي چرخانديم و روابط اجتماعي تازه اي ياد مي گرفتند و آرزوي اروپايي شدن را در دلهايشان به وجود مي آورديم. بعد اينها را به كشورهايشان مي فرستاديم كه در آنها براي هميشه به روي ما بسته بود. ما در آنها راه نداشتيم، ما نجس بوديم، ما دشمن بوديم. و روشنفكرهايي را كه درست كرده بوديم فرستاديم به كشورهايشان. بعد از آمستردام و بلژيك و پاريس فرياد مي زديم برادري، انسانيت، بعد مي ديديم پژواك صوت ما از دهان همين روشنفكرها عين سوراخ آب حوض پس مي آيد... هر وقت ساكت مي شديم آن ها هم ساكت مي شدند. هر وقت حرف مي زديم، انعكاس وفادارانه و درست صوت خودمان را از حلقوم هايي كه ساخته بوديم مي شنيديم. مطمئن شده بوديم اين روشنفكران هرگز كوچك ترين حرفي براي زدن جز آنچه در دهانشان گذاشته ايم ندارند بلكه حتي حق حرف زدن را هم از مردم خودشان گرفته اند» (مقدمه سارتر بر كتاب « فرانتس فانون» با عنوان مغضوبين روي زمين). اين رنج ديرين دانشگاه و علوم انساني ما- پايه و مايه هر دانش و دانشمند و دانشگاه- تا به امروز است كه در آغاز قرن حاضر بر زبان خان ملك ساساني و در توصيف فضاي «مدرسه علوم سياسي»- يكي از نخستين مراكز تربيت روشنفكري و دانشگاهي- آمده است «روزي جناب سيد ولي الله خان نصر كه تشريح درس مي دادند فرمودند ايران مثل خزه اي است كه به ديوار استخر چسبيده باشد و دولت انگليس به منزله ديوار آن است كه اگر نباشد، خزه وجود خارجي ندارد. در ميان فارغ التحصيلان مدرسه كمتر باسواد پيدا شد و سطح معلوماتشان اساسا از سيكل اول مدرسه بالاتر نبود يعني همان اندازه كه انته ليژان ]اينتليجنت[ سرويس از مستعمرات مايل است اما اكثر آنها به واسطه تلقينات و تبليغات مديران به نوكري خارجي تن درداده و به جاسوسي اجنبي رفتند...».(حسين فردوست، «ظهور و سقوط سلطنت پهلوي»، جلد دوم، صفحه041). اگر قرار است دانشگاه موتور پيشرفت كشور باشد كه هست، اين موتور را بايد با تراز «ايران جديد» و «انقلابي» باز تعريف و باز مهندسي كرد. حس اعتماد به نفس و اميد و جرئت مناقشه با گفتمان سيطره طلب ليبرال- دموكراسي است كه مي تواند روح در كالبد واژه روشنفكري بدمد وگرنه اين چه روشنفكري شترمرغ نمايي است كه هرچه در برابر فرهنگ و تمدن بومي- اسلامي پرخاشگر، شورشگر، بدگمان- و دست كم منتقد- است، در برابر فرهنگ متعدي بيگانه، تصويري تماماً مطيع و نرم و خوش گمان و تسليم از خود برجاي مي گذارد؟! اين حس مجادله و منازعه با خويشتن، و شيفتگي و رعب در برابر دشمن، هيچ ملتي را به رشد و پيشرفت و عزت نرسانده است تا چه رسد به ملتي كه با انقلاب اسلامي 75 از خواب و رخوت طولاني مدت برخاست. با ترديد و تناقض و ترس نمي توان قدم از قدم برداشت و بر چالش ها فائق آمد. شبه روشنفكراني كه همواره و منحصرا خطاها و ضعف ها و زمين افتادن ها را به رخ ملت ايران كشيده اند مي دانند اما پنهان مي كنند كه اينها عوارض جرئت و حركت است وگرنه آن كه درجا مي زند يا مي نشيند دچار عارضه ديگري هم نمي شود جز همان درجا زدن و عقب افتادن و از قافله تمدن و پيشرفت گم شدن. جرئت و جسارت «نقادي» غرب از يك سو و «توليد ايده و فكر» از طرف ديگر است كه مي تواند استارت پيشرفت علمي را بزند. اين روحيه بايد در 3 ركن مديريت، اساتيد و دانشجويان تزريق شود وگرنه آن كه «نخواهد» به طريق اولي «نمي تواند». با جرئت بايد گفت كه بخش قابل توجهي از علوم انساني رايج در دانشگاه هاي ما تزريق روحيه «نخواهيم چون نمي توانيم»! است و اگر چنين باشد دانشگاه از فلسفه وجود خود ساقط خواهد شد، همچنان كه افراط در سياست زدگي و علم گريزي يا تفريط در سياست گريزي و بي بصيرتي دانشگاه را از نقطه طلايي تعادل دور و تبديل به قربانگاه «جنگ نرم» مي كند. دانشگاه تراز «ايران جديد» مستلزم «توسعه هدفمند» است و هدفمندي غير از وسعت بخشي آماري و توأم با سردرگمي است. ارتقاي هدفمند دانشگاه مستلزم داشتن راهبرد و نقشه راه و نيازمند دورانديشي و آينده نگري است. و اين يعني 1-شناسايي اهداف، نياز و ضرورت ها 2-شناسايي آسيب ها و ضعف ها 3-شناسايي ظرفيت ها و استعدادها 4-شناسايي رقبا و معارضين و مزاحمين و موانع 5-طراحي چشم انداز بلندمدت به صورت گام ها و ايستگاه هاي مرحله اي. شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار است اتاق فكرو مديريت «تحول و اصلاحات در دانشگاه» باشد. لازمه اين مهم، اهتمام قواي سه گانه- حاكميتي- به اعتبارافزايي بلامنازع «شورا» مي باشد و البته شايسته است كه اين اهتمام از درون اين شورا هم بجوشد. تدبير استوار، اجراي قاطع، و ارزيابي و ارتقاي تصميم سازي ها، شرط توفيق شوراي عالي انقلاب فرهنگي است.

۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت