دنياي اقتصاد: متعهد به کدام متغیر؟
پویا جبلعاملی
در ادبیات سیاستهای پولی، اجماع اقتصاددانان بر این است که بانک مرکزی پیرو یک سیاست متعهدانه باشد؛ به این معنا که آن چه در نظر دارد برای دوره آتی انجام دهد، از قبل بیان کند و در عمل به آن پایبند باشد. در مقابل، رویکرد صلاحدیدی بدین شکل است که بانک مرکزی سیاست و نرخ تورميرا که ميخواهد در دوره آتی به آن دست یابد، بیان ميکند و عاملان اقتصادی انتظاراتشان را بر مبنای این اعلام سامان ميدهند، آنگاه مقام پولی ميتواند با چشم پوشی از سیاستی که اعلام کرده است و با اندک نرخ تورمی، به رشد اقتصادی بیشتر دست یابد. از آن جا که در بلند مدت، عاملان با دیدن این عدم تعهد بانک مرکزی به سیاستهای بیان شده، اعتماد خودشان را به مقامات پولی از دست ميدهند، رویکرد صلاحدیدی در بلند مدت نه تنها جواب نميدهد، بلکه خسران بیشتری هم به اقتصاد ميزند و از همین رو، اجماع اقتصاددانان بر سیاستهای متعهدانه است؛ اما بانک مرکزی باید چه سیاستی را اعلام كند و به آن متعهد باشد؟ معمول است که بانک مرکزی نرخ تورم هدف را تعیین ميکند و بر مبنای این نرخ است که تورم انتظاری شکل ميگیرد. با وجود تاثیر عمده بانک مرکزی بر تورم، این نرخ تنها به دست مقامات پولی حاصل نميشود؛ از این رو همواره میزان انحرافی از نرخ هدف وجود دارد. هر چه این انحراف کمتر باشد، اعتماد به سیاستهای اعلامي بانک مرکزی بیشتر ميشود و بانک مرکزی بهتر ميتواند بر تورم انتظاری اثر بگذارد؛ اما مشکلی که به خصوص در کشورهای در حال توسعه وجود دارد آن است که چون بانک مرکزی به دلایل مختلف ابزار لازم را برای رسیدن به هدف تورمي ندارد، در نتیجه انحراف از هدف معمولا بالا است و عاملان اقتصادی به هدف اعلامي بانک مرکزی اعتماد نميکنند و بنابراین ميتوان گفت، نقش مقامات پولی بر تورم انتظاری بسیار بسیار ناچیز است. چه راهحلی برای مقامات پولی این کشورها وجود دارد؟ کوکیرمن به عنوان یکی از بزرگان مباحث سیاستهای پولی معتقد است که بانک مرکزی در این حالت باید نرخ هدف برای متغیری را که بر آن قدرت فائقه دارد، بیان کند؛ مثلا بانک مرکزی ميبیند که برای هدف تورمياش، به چه میزان نقدینگی نیاز دارد و به جای بیان تورم مورد هدف، آن سطح از نقدینگی را برای دوره آتی اعلام عمومي ميکند. بهاین شکل در انتهای دوره وقتی نرخ نقدینگی انجام شده با میزان مورد پیشبینی برابری کند، عاملان به سیاستهای پولی اعتماد ميکنند؛ هر چند تورمي که مقامات پولی مدنظر داشتند، حاصل نشده باشد. بنابراین حتی در اقتصادهایی که بانک مرکزی تنها قدرت مسلط بر تورم نیست، باز هم ميتوان سیاستهای متعهدانه را پیش برد؛ ضمن آنکه با بیان مکانیسم تاثیرگذاری ابزار پولی و تحقق سطحی از آنچه توسط بانک مرکزی ارائه شده است، مقامات پولی ميتوانند این گزاره را به مخاطبان القا کنند که عدم رسیدن به سطح مطلوب تورم به علت عواملی خارج از اراده آنها بوده است.با این اوصاف، ميتوان عنوان کرد که اعلام بستههای پولی از سوی بانک مرکزی ایران، برای اعمال در دورههای آتی به نوعی ميتواند در قالب سیاستهای متعهدانه تفسیر شود و برای کارآیی بیشتر باید سطوح هدف به خصوص برای ابزار اصلی بانکمرکزی مشخص شود و در پایان نیز سیاستگذاران پولی نشان دهند که تا چه میزان از آن سطوح انحراف داشتهاند. هر چه اعتماد به سیاستها و توصیههای اعلامي بانک مرکزی بیشتر باشد تاثیر سیاستگذاران بر تورم انتظاری بیشتر و رسیدن به تورم هدف آسانتر خواهد بود.
دیدگاه تان را بنویسید