ظهور و افول گفتمانهاي سياسي در ايران

کد خبر: 120445

دکتر رسول بابائي

ابتکار: همانطور که پيشتر گفتيم هر گفتمان با اتکا به مجموعه‌اي از ديدگاهها و باورها که نسبت به جهان و هستي پيراموني و نيز آرمانها و ايده الهاي زندگي اجتماعي و سياسي ارائه مي‌کند داراي سرمايه‌اي مي‌شود که با اتکا بدان وارد ميدان سياسي مي‌شود. در اينجا به اختصار تلاش مي‌کنيم تا سرمايه کلامي چپ سنتي را مورد بررسي قرار دهيم. سرمايه کلامي مبنايي: همانطور که پيشتر گفتيم هر گفتماني مبتني بر ديدگاههاي خاصي در خصوص جامعه و سياست و اداره آنهاست که به مثابه اصول راهنماي آن عمل مي‌کنند.گفتمان چپ سنتي در مقابل با روحانيت سنتي که از فقه سنتي حمايت مي‌کرد، از حيث مبنايي طرفدار فقه پويا بود؛ در فقه پويا با توجه به مقتضيات زمان امکان وضع احکام ثانويه و نيز عدول از احکام اوليه ميسر بود. اين حمايت تا آنجا پيش رفت که جناج چپ سنتي را به حمايت تام از ولايت فقيه مطلقه سوق داد. مجمع روحانيون مبارز به عنوان کانوني ترين سازمان چپ سنتي در يکي از بيانيه‌هاي خود به صراحت بر اين موضوع تاکيد کرده است: در نظام ولايت فقيه همه ارکان و دستگاهها، مشروعيت خود را از اين مقام رفيع مي‌گيرند و با قوت و تدبير و اطمينان، به اسلام و جامعه محرومان خدمت مي‌کنند و متعهدان صاحب نظر و متفکران درد آشنا در پناه اين اصل، نه تنها از ابراز راي نمي‌هراسند بلکه آن را وظيفه اسلامي و انقلابي خود مي‌دانند. در همين بيانيه به صراحت آمده است که معارضه با ولايت فقيه به مثابه معارضه با اسلام است و تمامي مومنان وظيفه دارند تا به مبارزه با هر آنچه موجب هتک حرمت به انقلاب اسلامي مي‌شود بپردازند. موسوي خوئيني‌ها به عنوان يکي از چهره‌هاي برجسته مجمع روحانيون در مصاحبه با روزنامه کيهان بر همين امر تاکيد مي‌کند:ما به غير از مقام رهبري به ديگران در ارايه خط مشي‌هاي آينده اين کشور آن اعتقاد واعتماد را نداريم. سرمايه کلامي سياسي: گفتمان چپ سنتي همانطور که در حوزه فقاهتي از فقه پويا جانبداري مي‌کرد در حوزه سياسي نيز طرفدار رويکردي بوده است که مي‌توان آن را راديکاليسم سياسي ناميد؛ چپ سنتي با در دست داشتن مناصب سياسي عمده در دهه 1360 از مواضع راديکالي نيز برخوردار بود و فهم خود از دين را مطلق و عين نظام و انقلاب اسلامي فرض مي‌کرد. يکي از نويسندگان در مقاله‌اي با عنوان ميراث چپ مذهبي مي‌نويسد:اقتدارگرايي سياسي، غرب ستيزي و اعلام جنگ عليه کليه نقاط برجسته جغرافياي سياسي جهان، رواج خشونت و خروج از مدار قانون براي نيل به هدف، دفاع مطلق از روحانيت به عنوان رسالت تاريخي خود، از مشخصات چپ مذهبي در اين دوران بود.چپ مذهبي با در اختيار داشتن ابزارهايي مانند دفتر تحکيم وحدت و هژموني در ساختارهاي سياسي ديدگاههاي راديکال خود را به پيش مي‌راند. سرمايه کلامي فرهنگي: گفتمان چپ سنتي که برآمده از متن تحولات انقلابي بوده است در حوزه فرهنگي عمدتا بر مساله تهاجم فرهنگي و مبارزه با استعمار و امپرياليسم تاکيد مي‌کرد. يکي ديگر از گزاره‌هاي گفتماني چپ سنتي تاکيد بر نقش استعمار و ابزارهاي فرهنگي نفوذ آن بود. سرمايه کلامي اقتصادي: گفتمان چپ سنتي با تاکيد بر مفاهيمي مانند استثمار دروني و استعمار بيروني در حوزه اقتصادي هوادار دخالت مستقيم دولت بوده است که به رويکردهاي سوسياليستي نزديک تر بوده است.چپ سنتي انقلاب اسلامي را مبارزه ميان مستضعفين و مستکبران مي‌دانست و از اين رو با تاکيد بر عنصر برابري خواهان دخالت مستقيم دولت در توزيع کالاها و خدمات اجتماعي بود. استثمار و بهره کشي بايد ريشه کن شود. ما با قاطعيت اعلام مي‌داريم که هرگاه مشاهده کرديد هر دولتي، بي هيچ دليل شرعي، عمدا و از روي انحراف از موازين اسلامي و براي سود جويي يا فرصت طلبي و سازش قصد شانه خالي کردن از زير بار سنگين خواست‌هاي به حق شما را دارد، نبايد از کوچک ترين حق خويش گذشت کنيد. اين انقلاب مستضعفين است، پيروزي شما و ديگر ستمديدگان است. سياست‌هاي سوسياليستي دولت ميرحسين موسوي که مکررا از سوي گفتمان راست مورد حمله قرار گرفت به نوعي کوپنيسم معروف شده بود. گفتمان چپ سنتي با خصوصي سازي، آزادسازي اقتصادي و نيز حاکميت سرمايه داري و حذف سوبسيد مخالف بود. سرمايه کلامي در حوزه سياست خارجي : بدون ترديد يکي از مهمترين گزاره‌هاي گفتماني چپ سنتي مساله صدور انقلاب اسلامي به اقصي نقاط جهان بود. از اين رو، مفهوم امت اسلامي و امت واحده اسلامي بيش از مفهوم ملت اهميت گفتماني يافت. سرمايه سياسي تشکيلاتي: گفتمان چپ از حيث سازماني در سه کانون سياسي سازمان يافته بود: مجمع روحانيون مبارز، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي و دفتر تحکيم وحدت و انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان. اين سه کانون به مثابه سرمايه سياسي سازماني اين گفتمان عمل مي‌کردند و گزاره‌هاي گفتماني آن را از سطح ذهني به عيني تبديل مي‌کردند. ادامه دارد...

۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت