روايت حضور رهبر انقلاب در بوسني
در يك اردوگاه يك پيرزن بوسنيايي نزد دكتر ولايتي آمد و گفت: شما وزير خارجه ما هم هستيد...
دكتر محمد جواد آسايش زارچي كه سابقه سفارت در يوگسلاوي سابق، كرواسي، عمان و شيلي را دارد و از سال 1386 مشاور وزير خارجه وقت يعني منوچهر متكي و دستيار قائم مقام وزير خارجه يعني محمد منصور برقعي بوده است و همچنين فارغ التحصيل جامعهشناسي از دانشگاه بخارست است. وی در گفت و گوي خود با تهران امروز كه پيش از بركناري منوچهر متكي انجام شد، به خاطراتش در دهه 1360 و 1370 و به هنگام حضور در يوگسلاوي سابق و كرواسي و نيز جنگ خونين بالكان در مقام سفير ايران اشاره ميكند. از وی همچنين آثار متعددي در حوزه مسائل بالكان منتشر شده است. «در سال 1365 يعني هنگامي كه عليعزتبگويچ در زندان بود سفير جمهوري اسلامي در بلگراد شدم.» دكتر آسايش گفت و گوي خود را اينگونه خود آغاز ميكند و سپس به مقدمه كتاب تاليفي اش؛ «تاريخ مسلمانان در يوگسلاوي و جنگ بوسني و هرزگوين» اشاره ميكند و جملات عزت بگويچ در اين مقدمه را براي ما ميخواند: «آقاي آسايش دوست قديمي بوسني است، در زمانيكه مسلمانان نميدانستند بوسني كجاست...» آقاي آسايش در ادامه به كتاب«اسلام نه شرقي است و نه غربي» عزت بگويچ اشاره كرده و تعبير آمريكايي درباره اين كتاب را بيان ميكند كه آن را با كتاب حكومت اسلامي امام خميني مقايسه كرده اند. وي همچنين به برخي از روابط تاريخي ايرانيها با منطقه بالكان اشاره كرده و ميگويد برخي حتي سارايوو را نامي ايراني ميدانند وهمچنين با ذكر نام مسجد غازي خسرو بيك سازنده آن را يك ايراني ميداند. سخنراني تاريخي آيت الله خامنهاي درمسجد غازي خسروبيك وي با اشاره به چهار سال حضور خود در بلگراد تا سال 1369 به سفر آيت الله خامنهاي در مقام رياستجمهوري ايران به يوگسلاوي اشاره كرده و ميگويد كه آيت الله خامنهاي از بوسني نيز ديدار كردند و به «من دستور دادند تا نهج البلاغه به بوسنيايي ترجمه شود.» آسايش در ادامه با اشاره به بازديد آيت الله خامنهاي از مسجد غازي خسرو بيگ از استقبال شديد مردم از ايشان سخن ميگويد. بخشي از سخنان آيت الله خامنهاي در اين مسجد از قول سفير اسبق ايران در يوگسلاوي از اين قرار است:«سعي كنيد از لحاظ علمي در يوگسلاوي پيشرفت كرده و ممتاز باشيد. قطعا در آينده كه جنگ، جنگ علمي است مسلمانان نقش برجستهاي پيدا ميكنند.» در پايان ماموريت آقاي آسايش در بوسني و تنها چند روز قبل از بازگشت وي به تهران عزت بگويچ از زندان آزاد ميشود و در كشور فدرال يوگسلاوي ودر منطقه بوسني كانديداي رياستجمهوري ميشود. علي عزت به سفارش سفيرايران وصيتنامه امام خميني(ره) را نيز از انگليسي به بوسنيايي ترجمه ميكند. تفاوت فروپاشي يوگسلاوي با شوروي «وقتي داشتم برميگشتم مخالفتهاي جمهوريهاي يوگسلاوي با يكديگر شروع شده بود.» آسايش با اشاره به آغاز روند فروپاشي يوگسلاوي سابق به تفاوتهاي اين فروپاشي با فروپاشي شوروي اشاره كرده و بيان ميدارد كه در شوروي تجزيه كشور با توافق همه جمهوريها و جمهوري مادر يعني روسيه بود اما در يوگسلاوي جمهوريهاي كوچكتر قصد جدايي داشتند اما صربستان به عنوان جمهوري بزرگتر مخالف اين روند بود. در نتيجه خشونت پيش آمد و صربستان مقاومت كرد. در شوروي، روسيه به اين نتيجه رسيده بود كه نظام حاكم فروبپاشد ولي در يوگسلاوي اين وضعيت وجود نداشت. همچنين آلمان موافق فروپاشي يوگسلاوي بود اما آمريكا مخالف اين روند بود. وقتي اسلووني اعلام استقلال كرد آلمان اين كشور را به رسميت شناخت. كشتار مردان بالاي 10 سال سربرنيتسا آسايش در سال 1372 و پس از يك سال سفارت در شيلي مجددا به بالكان باز ميگردد و اين بار سفير جمهوري اسلامي در زاگرب پايتخت كرواسي و سفير آكرديته در بوسني ميشود. در اين زمان و با پايان جنگ سرد و فروپاشي شوروي جنگ خونين بالكان تازه شروع شده بود. اين بار ماموريت سفير ايران در بالكان حدود 5 سال طول ميكشد و ارتباطات دوستانه با عزت بگويچ همچنان ادامه مييابد. «صربها چون ارتش داشتند شروع به كشتار مسلمان كردند.» اما غم انگيزترين صحنههاي جنگ بالكان در زمستان 1993 و وقتي جنگ ميان مسلمانان و كرواتها در جريان بود رخ داد. مسلمانان در محاصره كامل صربها و كرواتها بودند و در قحطي بودند و حتي مشكل نان داشتند. سربرنيتسا و ژپا مناطق امن سازمان ملل بودند و توسط نيروهاي هلندي و دانماركي محافظت ميشدند. صربها دو نفر از نيروهاي دانماركي را به گروگان گرفتند و دانماركيها براي آزادي اين دو، شهر را تخليه كرده و سلاحهاي مسلمان را نيز به صربها دادند. صربها هم در جنايتي هولناك همه مردهاي بالاي 10 سال كه بين 10 تا 12 هزار نفر ميشدند را كشتند و زنان و كودكان را هم كوچ دادند. الان در اين منطقه به علت اين جنايت بسياري از مشكلات رواني بر مردم منطقه حاكم است. سازمان ملل بايد در اين خصوص پاسخگو باشد. آقاي ولايتي شما وزير خارجه ما هم هستيد الحق و الانصاف دكتر ولايتي در بحران بالكان به پشتيباني رهبري خيلي فعاليت كردند. دكتر ولايتي هم در همه جاي بوسني و هم در سازمان ملل فعال بودند و اين امر مورد تاييد مقامات بوسني بود. آقاي جنتي هم مكرر در آن دوران به بوسني آمدند و از اردوگاهها بازديد كردند. يك بار در يك اردوگاه يك پيرزن بوسنيايي نزد دكتر ولايتي آمد و گفت: شما وزير خارجه ما هم هستيد. در خصوص اين فاجعه واكنش آمريكا بسيار بد بود. آمريكاييها اجازه دادند مسلمانان قتلعام شوند تا ثابت شود اروپاييها نميتوانند اين جنگ را خاتمه دهند و سپس مداخله كردند. جنايت آمريكاييها اين بود كه سكوت كردند تا بيعرضگي اروپاييها ثابت شود. سرانجام در زمان انعقاد قرارداد ديتون هر سه طرف ديتون را پذيرفتند. ديتون بيشتر مرتبط به بوسنياييها بود زيرا قبل از انعقاد آن بوسني تقسيم شده بود و صربها و كرواتها مناطق خود را به تصرف درآورده بودند. گفته ميشود كه جنايتكاران صرب مورد حمايت آمريكا بودند و در ديتون قول داده بودند كه آنها دستگير نميشوند. مسئله كوزوو پيچيده تر است دكتر آسايش در ادامه گفت و گو به مسئله كوزوو اشاره كرده و بيان ميدارد كه اين منطقه هم براي مسلمانان و هم براي صربها منطقهاي تاريخي است و در سال 1378 ميلادي توسط سلطان مراد فاتح فتح شد و از اين رو موضوعش پيچيده تر بود. كوزوو مثل بيت المقدس براي طرفين مقدس است و براي صربها از همه جا مهمتر است. در بوسني جمعيت مختلط است اما در كوزوو جمعيت يك دست است و از اين رو جنگ بوسني سختتر و خانگي بود و از اين رو مسلمانان در كوزوو كمتر تلفات دادند. وضعيت كنوني بالكان در ادامه گفتوگو سفير اسبق ايران در بالكان با اشاره به سه مذهب اسلام، ارتدوكسها(صربها كه پشتيباني روسها را دارند) و نيز كاتوليك ها( كرواتها كه حمايت آلمان و ساير كشورهاي اروپاييها را دارند) بيان ميدارد كه آمريكا جبرا براي حضور در بالكان خود را به عنوان حامي مسلمانان كوزوو معرفي ميكند اما به دليل سواحل عميق و استراتژيك آلباني، مونته نگرو و كرواسي ميخواهد در مديترانه حاضر باشد. وي در ادامه با اشاره به مذهب حنفي مسلمانان بوسني به جمعيت اندك دراويش و شيعيان در بوسني اشاره كرده و در پاسخ به سوالي درباره نفوذ وهابيت در بالكان ميگويد: «به هر حال وهابيت هم تلاش براي نفوذ دارد اما چون مسلمانان اين منطقه پيشرفته هستند و تشكيلات منسجمي دارند و باسوادند افكار انحرافي اسلامي در بالكان راه نمييابد.» انتخابات اخير بوسني و شكست كانديداي مورد حمايت تركيه وي با اشاره به رابطه خوب عموم مسلمانان بالكان با جمهوري اسلامي ايران به انتخابات اخير اشاره كرده و ميگويد: «در انتخابات رياستجمهوري اخير بهرغم اينكه عبدالله گل، رئيسجمهور تركيه به بوسني رفت و از هارس سيلاجيچ حمايت كرد اما در كمال حيرت پسر علي عزت بگويچ يعني بكر عزت بگويچ پيروز شد كه اين نشان ميدهد در بوسني علي عزت بگويچ از وجاهت خاصي برخوردار است و همچنين مورد حمايت ايران است.»
دیدگاه تان را بنویسید