تهران امروز/نگاه به آينده با تأسي به امام علي(ع)
دكتر امير دبيريمهر/
در آستانه 13 رجب سالروز ميلاد حضرت امير (ع) ضمن تبريك اين مناسبت فرخنده و مبارك كه در ايران به حق «روز پدر» نيز نام گرفته است به همه دوستداران حق و حقيقت به ويژه رهروان مكتب اهل بيت (ع)، شايسته است بارديگر با شوق و رغبت در مكتب روشنگر مولا علي (ع) زانوي ادب و تلمذ زده و دنياي مان را با معارف متعالي و هدايت بخش «قرآن ناطق» نوراني سازيم و حيات و ممات مان را با نام و راه و عشق حقيقي به اميرالمومنين علي بن ابي طالب (ع) متبرك سازيم. حضرت امير (ع) ميفرمايد: التدبير قبل العمل يومنك من الندم. «آينده نگري قبل از شروع كار تو را از پشيماني ايمن ميسازد.» (بحارالانوار، ج 68، ص 338) اين سخن متبرك و خردمندانه مولا علي (ع) در همه حال و همه وقت و همه جا ميتواند به مصداق حكمت عالي انسان را در مسير مستقيم و هدايت محفوظ نگهدارد اما قصد دارم در اين نوشته از آن براي ترسيم وضع امروز كشور و آينده پيش رو استفاده كنم. مسئله اين است كه متاسفانه هم در فرهنگ عمومي و هم نزد كنشگران و نخبگان كشور نگاه به آينده و هدفمندي رفتارهاي امروزي بهگونهاي كه معطوف به تحقق آينده بهتر باشد از اهميت شايسته برخودار نيست. ايستار (طرز تلقي پايدار) عمومي نگاه به گذشته توام با نوستالژي و دم غنيمت شمردن رندانه در وضع حال است و همواره آينده اگر سهمي در «ذهن و زبان» ما داشته باشد در مقام اخري است. در حالي كه در دنياي جديد آينده آنقدر مهم و تاثير گذار است كه بين «آينده پژوهي» و «برنامهريزي» و «مطالعات راهبردي» و «سياستگذاري عمومي» در همه حوزهها پيوند عميقي برقرار است. به نظر ميرسد بسياري از نابسامانيها، كژرويها، انحرافات، بيتدبيريها و اختلافات در فضاي سياسي و مديريتي كشور ناشي از همين بيتوجهي به آينده و اولويتهاي كشور در آينده است. به تعبير عموميتر شاهد نوعي كوته بيني شايع هستيم كه موجب جابهجا شدن و اشتباه گرفتن اصل و فرع در نيازهاي كشور شده است. اگر همه كنش گران سياسي و مديران و دستاندركاران كه در معرض تصميمگيري و موضعگيري و انتخاب هستند متغير «آينده» را در فرآيند تصميم و موضع خود دخالت دهند يقينا خروجي تصميمات شان تغيير خواهد كرد و از ميزان تعجيل و تعصب آن كاسته و بر تدبير و دور انديشي و تاثيرگذاري آن افزوده خواهد شد. اساسا يكي از كاركردهاي راهبري و مديريت كلان جامعه، ترسيم مستمرمسير آينده و پيش روي جامعه است. چشمانداز نگري و نشان دادن قلههاي رفيع موفقيت در پيروزي هم در همين راستا قابل تعريف و تبيين است.براي مثال وقتي به برخي موضوعات و مسائل كشور با تأسي به حضرت علي (ع ) و با رويكرد آيندهنگري نگاه ميكنيم متوجه ميشويم كه واقعا مسئله كشور و جامعه نيست و به غلط جايگزين مسائل اصلي جامعه شده است. بسياري از تصميمات نابهنگام، اختلافات و اظهارنظرها تفرقه افكنانه و غوغاسالاريها كه همواره رهاوردي جز پشيماني ندارد به علت غفلت از آينده و نيازهاي آتي است. كشور ما بيش از آنكه متعلق به گذشته و امروز باشد متعلق به آينده و نسل آينده است و آيندگان هستند كه در باره پيشينيان خود از جمله ما قضاوت و داوري خواهد كرد و از داوري مهمتر بر تخت و فرشي مينشينند كه امروزيان ساخته و بافتهاند. ايران براي ساخته شدن به گونهاي كه شايسته نام ايراني است نيازمند فعاليت انبوه و گسترده اقتصادي و عمراني در حركتي جهاد گونه، مشاركت وسيع مردم در همه عرصههاي سياسي و فرهنگي و اجتماعي، برخورداري از دولتي كارآمد و مردم سالار، تعامل و ارتباط سازنده با جهان، تكيه به باورها و ارزشهاي ديني و معنوي بهعنوان بنمايههاي معنا بخش زندگي، غلبه و رجحان فرهنگ و حيات فرهنگي بر ديگر وجوه زندگي و ارتباط و همدلي رو به افزايش دولت و ملت در طي كردن مسير پيشرفت و تعالي و توسعه همهجانبه است. اگر حقيقتا همگي به اين آرمانها متعالي بينديشيم و تحقق آنها را وجهه همت خود قرار دهيم بيترديد عمل و گفتار امروزمان متفاوت خواهد شد. رنگ نفاق و انحراف و تظاهر و تفرقه و كوتهبيني و خودخواهي از آن زدوده ميشود و به تعبير حضرت امير(ع) پيشماني رهاورد آن نخواهد بود. توجه به آينده و آرمانهاي آتي با توصيه و وعظ و نصيحت در جامعه جاري و ساري نميشود هرچند طرح و تكرار آن مفيد و موثر است ولي بايد براي اين مهم هم «فرهنگسازي» وهم «نهادسازي» و هم «هنجارسازي» كرد كه اين مهم نيازمند بحث مفصل و مجزايي است. اميدوارم در اين ايام مبارك و سالروز ميلاد مظهر تدبير و حكمت، شجاعت و غيرت و سرسلسله امامان و اولياي الهي امام علي (ع ) با تمسك به روح با عظمت آن بزرگوار و ميراث بيپايان معنوي و هدايت بخش ايشان در قالب مكتب شيعه بتوانيم بيشتر و بهتر براي ساختن فردايي بهتر و سربلندتر و با عزتتر بينديشيم و عمل كنيم و درنهايت رضايت الهي را به دست آوريم.
دیدگاه تان را بنویسید