تهران امروز/ارزش هويتی يك انقلاب
سيدجواد سيدپور
سالهاپيش وقتي رئيسجمهور اسبق آمريكا نظم نوين جهاني يعني لزوم تغيير ساختار جهاني را به پنتاگون سفارش داد در پنتاگون، استراتژيستي به نام «آركوئيلا» استراتژياي براي اين امر تدوين كرد به نام «منازعات سايبرنتيك». منازعات سايبرنتيكال ريشه در آرايجامعهشناس آمريكايي به نام «تالكوت پارسونز» دارد. او جوامع را از حيث نظام اطلاعاتي و اطلاعرساني به سيستمهاي سايبرنتيكي تشبيه ميكرد و ميگفت سيستم در اين حالت، داراي دو شق عمده است: توليدكننده اطلاعات و توليدكننده انرژي. سيستم توليدكننده انرژي از سيستم توليدكننده اطلاعات فرمان ميگيرد. مثل اينكه مغز توليدكننده اطلاعات است ولي نميتواند انرژي توليد كند. مبتني بر چنين دكتريني غرب توليدكننده اطلاعات و مغز متفكر جهان و فرمانده است و شرق ـ چه به معناي جغرافيايي و چه به مفهوم هويتي ـ توليدكننده انرژي و فرمانپذير است. از نقطهنظر هويتسازان غربي،كشوري چون ايران نيز بايد در راستاي چنين دكتريني قرار ميگرفت و بالطبع بايد فرمانپذير و منقاد باشد. امري كه اساسا با روح انقلاب اسلامي، شعارهاي اصلي آن و آرمانهاي انقلابيون در تضادي آشكار قرار داشت. زيرا انقلاب ايران برآمده از فكر و انديشه بود و خاستگاهي فرهنگي و هويتي داشت. در جهان دو قطبي ظهور انقلاب اسلامي كه هر كشوري بايد خود را در يك طرف دعواي شرق يا غرب تعريف و تعيين ميكرد، شعار «نه غربي، نه شرقي، جمهوري اسلامي» از تهران به جهان مخابره شد تا نشانگر برآمدن هويتي تازه درعصر خود باشد. درست به دليل همين هويتسازي بود كه مورد غضب شرق و غرب قرار گرفت و اتحاد شوم اينان را در هشت سال دفاع مقدس ديد و به جان خريد تا بتواند استقلال را در معناي وسيع آن به مثابه ساخت سازواره انديشهاي و هويتي خود به منصهظهور برساند. از اين منظر ايستادگي و پيروزي در دفاع مقدس موفقيت در جنگ هويتي معنا شد زيرا كشوري انقلابي توانست بدون اتكا به قدرتهاي حاكم و تنها با اتكال به خداوند و بسيج ملي آحاد جامعه، نقش تازهاي در جغرافياي سياسي زمان ايفا كند. هويتي كه با انقلاب زاده شد با جنگ رشد يافت و گسترده شد و توانست هم ايران و هم جهان را عميقا متاثر سازد. ولولهاي در منطقه و جهان افتاد كه جمهوري اسلامي چه در سر دارد و چرا ميخواهد «انقلابش را صادر كند» چه اين هويت انقلابي در تضادي آشكار با منافع غرب و امربرانش در منطقه بود؛ همانها كه اين روزها براي رهايي از دست ملت خود يكي پس از ديگري فرار را بر قرار يا محاكمه را بر خودكشي ترجيح ميدهند. غرب اما متوجه شد كه انقلاب اسلامي ايران هويتي فراتر از مرزهاي خود دارد و به همين دليل از جنگ سخت به جنگ نرم و تهاجم فرهنگي روي آورد تا بتواند ريشهايترين و اصليترين مبناي تشكيلدهنده ارگانيسم هويتي انقلاب اسلامي را به چالش بكشد. آنهايي كه اين روزها اساسا منكر وجود هرگونه تهاجم فرهنگي هستند بد نيست مروري بر وقايع سه دهه هويتسازي انقلاب اسلامي بيندازند تا به ياد بياورند همه هزينههاي سنگيني كه اين ملت در طول سه دهه پرداخته برخاسته از خاستگاه هويتي، ارزشي و فرهنگياش بوده و اساسا اگر جمهوري اسلامي ايران كشوري بود در ادات يا شبيه به ديگر كشورهاي مثلا اسلامي يا مثلا انقلابي تاكنون در هاضمه جهانيسازي هضم و تمام ميشد و بيهوده سخن بدين درازي نميشد. اما انقلاب اسلامي ايستاد، بر اصول و مباني ايستاد، بر سازواره هويتي خود ايستاد، بر همان چيزي كه رهبر فرزانه انقلاب در ديدار با خبرگان رهبري بر آن انگشت تاكيد نهادند و آن را «حفظ هويت و اصول نظام» خواندند، ايستاد. جمهوري اسلامي ايستاد تا خودش باشد و استقلال را در معناي گسترده و فراگيرش متجلي كند. سادهانگارانه است اگر كسي تصور كند اين هويت ويژه و برتر مورد هجوم و هجمه دشمنان قرار نگرفته است. خوب است اين آقايان سخنان استراتژيستي چون فوكويا را به ياد بياورند كه تلخند ميزد و ميگفت: «از خيابانهاي تهران به من خبر رسيده كه از پخش ماشينها صداي راك و رپ و جاز به گوش ميرسد، اين فضا، فضايي نيست كه ايدئولوژي خميني بتواند ما را تهديد كند.» اما هم فوكويا و هم خيليهاي ديگر فراموش كردند كه ايدئولوژي امام خميني(ره) «تهديد» نبود بلكه «رهايي و آزادگي» از بردگي بود كه در جان ملتها اثر كرد و آنان را اگرچه دير ولي نهايتا به آزادي از قيد حاكم دستنشانده و بيداري اسلامي فراخواند. از اين منظر و از نقطهنظر هويتي و همچنين از ديدگاه تبيين استراتژي امنيت ملي جمهوري اسلامي، ايران اكنون دست پيش را در هر دو جبهه دارد، هم به لحاظ هويتي توانسته به شاكلهاي معنابخش دست يابد و هم از ديدگاه امنيتي و راهبردي نقشي موثر در منطقه و جهان ايفا كند. لذا اكنون انديشه هويتي جمهوري اسلامي به مثابه ارگانيسم توليد فكر و انديشه در منطقه و در پيش ملتهاي اسلامي داراي ارج و قرب است. هويت بهگونهاي است كه هيچ چيز را نميشود با آن معاوضه يا همانند ساخت و اين درست نقطه قوت و قدرت موثر ايران اسلامي است.
دیدگاه تان را بنویسید