دلم به حال آقا سید محمود طالقانی میسوزد/ آقا سید محمود، سید مردی هستند
در همان روزها من از مرحوم سید عبدالحسین واحدی پرسیدم که آقای طالقانی، مصدقی است و یا به عبارت بهتر به مصدق خیلی علاقه دارد و شما مخالف مصدق هستید و چطور شما با هم جوش خوردهاید؟ ایشان گفتند: «دلم به حال آقا سید محمود میسوزد هر وقت پیش ما میآید، ما میگوییم مصدقی است و هر وقت هم پیش مصدقیها میرود آنها میگویند که این طرفدار فداییان اسلام است»
در ۱۹ شهریور ۱۳۵۸ آیتالله سیدمحمود علایی طالقانی، از چهرههای شاخص انقلاب، دومین رئیس شورای انقلاب، نخستین امام جمعه تهران پس از انقلاب و عضو مجلس خبرگان قانون اساسی درگذشت. ایشان یکی از بزرگترین شخصیتهای انقلاب و مورد اعتماد مردم بودند. در سالهای اخیر بسیاری سعی نمودهاند که شخصیت ایشان را به نفع خود مصادره کنند. به گزارش سرویس تاریخ «فردا» آنچه که می خوانید گفتاری است از محمد مهدی عبدخدایی از مبارزان فدائیان اسلام که در آن از خاطرات خود و همچنین رابطه خوب آیتالله طالقانی و نواب صفوی میگوید. این مصاحبه در سال 1358 در مجله پیام انقلاب شماره 23 به چاپ رسیده است:
*در سال 1333 یکبار با شهید نواب صفوی به دیدن ایشان رفته بودیم. صحبت از سوابق مبارزاتی بود یادم میاید که مرحوم طالقانی گفت: در زمان رضا خان من در تهران علیه رضاخان سخنرانی میکردم، یک شب مرا بازداشت کردند و به زندان قصر بردند اما فردا صبح در اثر فعالیتهایی که انجام شد آزادم کردند .(در زمان رضا خان زندان قصر را پزشک احمدیها اداره میکردند) آنچه که از سابقه مبارزاتی ایشان به
نظرم میآید مرحوم طالقانی قبل از شهریور بیست در موقعی که طلبه بود و تحصیل علوم دینیه میکرد خواه ناخواه مبانی مبارزه علیه ظلم در وجودش موجود بوده و این را من خودم از ایشان شنیدم که در زمان رضاخان یک شب را در زندان گذرانده بودند. اما در سال1330 که درست در آن سال من عضو فدائیان اسلام و خاطرم میآید، مرحوم نواب صفوی مرتبا به ما توصیه میکرد که ما در پشت سر مرحوم طالقانی نماز بخوانیم. *مرحوم طالقانی جزء اولین کسانی بود که علیه مارکسیسم کتابی به نام «اسلام و مالکیت» نوشت چون در آن روزها هنوز حوزههای علمی به فکر تحقیق در اقتصاد اسلامی و عدم کارایی اقتصاد مارکس بر نیامده بودند. البته بعد از سالهای 1331 تا 1333 بعد از اینکه در حوزه علمیه تحولی پیش آمد، محققان زیادی در این مورد مسائل و مطالبی را مطرح کردند اما من خودم اولین کتابی را که در این باره خواندم همین کتاب بود و با اینکه در آن روزها کم سن بودم برایم جالب چون دنبالش میگشتم . آن روزها تودهایها نفوذ داشتند و کتب کمونیستی بطور وسیع منتشر میشد اما این کتاب «اسلام و مالکیت » با این همه در سنین جوانی مرحوم طالقانی نوشته شده بود.کتاب جالبی بود.کتاب دیگری از
ایشان خواندم بنام «به سوی خدا میرویم» که شرح سفر حج ایشان است. البته بعدها وقتی که در زندان بودم مقالات بسیاری از ایشان در نشریه «مکتب تشیع» که آقایان رفسنجانی و... منتشر میکردند خواندم . *خاطرم هست در سال1330 چند هفتهای میرفتیم پشت سر ایشان نماز بخوانیم ولی تشریف نیاوردند و وقتی پرسیدیم که ایشان کجا رفتهاند مشخص شد که ایشان به چالوس رفتهاند و کاندیدای دوره هفتم هم از چالوس شدند ولی انتخاب نشدند. ولی این مشخص کننده این است که مرحوم طالقانی ار روحانیون قشری نبود، از روحانیونی است که معتقد به جدایی دین و سیاست نیست و این از خصوصیات مثبت آیت الله طالقانی در آن عصری بود که غالبا تلاش بر این میشد که سیاست را از مذهب جدا کنند و تقریبا در همان عصر یکی از خصوصیات مرحوم طالقانی این بود که با روشنفکران و شبه روشنفکران برخورد فکری داشت و از پیش قراولان این روش بود. *وقتی کودتای 28 مرداد صورت گرفت، فداییان اسلام ده شب محرم را در مسجد شاه سابق اعلام عزاداری کردند و این عزاداری مستمسکی بود تا به حکومت زاهدی حمله کنند. در این جلسه از کسانی که برای سخنرانی دعوت شدند مرحوم طالقانی بود. من به خوبی یادم هست چون ما را
خشن و تند رو میدانستند و با شدت و هیجان در مبارزه شرکت داشتیم. مرحوم طالقانی دو شب در مسجد سخنرانی کرد و در شب سوم در پایین پایین در، شهید نواب صفوی، مرحوم طالقانی، شهید سید عبد الحسین واحدی نشسته بودند. من و شهید خلیل طهماسبی هم بودیم. مرحوم طالقانی گفت مجلستان بوی خون میدهد مثل اینکه از این مجلس دوباره خونی بر خواهد خواست چه خواهید کرد؟... * اوایل سال 33 روزی که شهید نواب صفوی از مصر میآمد، ما به فرودگاه رفته بودیم تا از شهید نواب صفوی استقبال کنیم. دولت به ما اجازه نداده بود که از مردم دعوت عام کنیم، فقط اعضای جمعیت فدائیان اسلام از ایشان استقبال کردند. من وقتی به فرودگاه رفتم مرحوم طالقانی را آنجا دیدم، ایشان برای استقبال از شهید نواب صفوی به فرودگاه مهرآباد آمده بود، با مرحوم طالقانی به خیابان آصف آمدیم و به منزلی که برادران ما برای مرحوم نواب صفوی به ماهی 200 تومان اجاره کرده بودند رفتیم و مرحوم طالقانی آن روز نهار را با ما صرف کردند و یادم هست که مرتبا میگفت :«سید تو در دنیای عرب اثر گذاشتی. تو کاری کردی که تمام دنیا را متوجه اسلام و حرکت اسلامی کرد.»
*یک روز من از مرحوم سید عبد الحسین واحدی پرسیدم روابط شما با آیت الله طالقانی از کی شروع شده؟ مرحوم سید عبدالحسین واحدی جواب داد: روابط ما با آقا سید محمود طالقانی از سال 1327 شروع شده و حتی در سالهای 28 و 29 که ما از دست دولت فراری و مخفی بودیم بوسیله مرحوم طالقانی به طالقان رفتیم و با ایشان هفتهها در طالقان بودیم و مردم طالقان از ما با سفارش ایشان پذیرایی کردند و ما تقریبا پس از مدتی که در آنجا بودیم بومی شدیم. یادم هست بعدها گاهی اوقات افرادی از دهات طالقان برای مرحوم نواب صفوی سوغات میآوردند. و مرحوم سید عبد الحسین واحدی میگفت: این سوغاتها مربوط به سالهای فرار در زمان رزم آرا است که ما میجنگیدیم و میخروشیدیم و در دهات طالقان مخفی بودیم. در همان روزها من از مرحوم سید عبد الحسین واحدی پرسیدم که آقای طالقانی، مصدقی است و یا به عبارت بهتر به مصدق خیلی علاقه دارد و شما مخالف مصدق هستید و چطور شما با هم جوش خورده اید؟ ایشان گفتند: «دلم به حال آقا سید محمود میسوزد هر وقت پیش ما میآید، ما میگوییم مصدقی است و هر وقت هم پیش مصدقیها میرود آنها میگویند که این
طرفدار فداییان اسلام است » سید عبدالحسین بیطرفانه این صحبت را میکرد: «چون آقای طالقانی هر وقت پیش ما میآید برای اینکه جریان را اصلاح کند به گونهای صحبت میکند که گویی از مصدق حمایت میکند و هر وقت پیش آنها میرود از ما حمایت میکند و شاید به هر دوی ما معتقد باشد» *هنگامی که به حسین علا تیر اندازی شد .چهارشنبه بود. چهارشنبه را در منزل سید غلام حسین شیرازی بودیم و فردایش به منزل آقای حاج قاسم معمار رفتیم و روز جمعه شهید نواب صفوی مشغول فکر کردن بود که به کجا برویم و در خانه چه کسی مخفی بشویم. ناگهان به من گفت بلند شو به منزل آقا سید محمود طالقانی برو و به ایشان بگو که ما شب به منزل ایشان میآییم و میخواهیم در منزل شما بمانیم. به منزل ایشان رفتم در زدم، خود ایشان در را باز کرد تا مرا دید گفت: «چه کردید؟ چه شد؟ چرا کشته نشد؟ چرا از میان نرفت؟ چه خوب بود که علا میمرد و این پیمان ننگین منعقد نمیشد .حالا نواب صفوی کجاست؟» گفتم که قرار است امشب خدمت شما برسند.آقا - ما به نواب ،آقا میگفتیم-گفتند :«آقا سید محمود ،سید مردی هستند» و این عین جمله مرحوم نواب بود. مرحوم طالقانی گفت:«میدانید که خانه من در مظان
است و دستگاه میداند که من با شما روابطی دارم و این روابط موجب میشود که به خانه من زودتر حمله کنند و شما را دستگیر کنند. با همه این احوال مانعی ندارد و خانه، خانه خودتان است. مهمان هم قدمش روی چشم.» ما چهار پنج شب آنجا بودیم. شب چهارشنبه قرار شد که مرحوم نواب صفوی از آنجا بیرون برود. آن شب موجودی جیب نواب 10 تومان بود و مرحوم طالقانی مثل اینکه 40 یا 50 تومان داشت و پولش را با نواب صفوی نصف کرد که نصف آن را برای مخارج منزلش حفظ کرد. مرحوم طالقانی شال سپیدی داشت که دور کمرش میبست. این شال سپید را از کمرش باز کرد و به مرحوم نواب تکلیف کرد که به جای عمامه سیاه، شال سپید ببندد و عینک پنسی داشت که به شکل مورب بود و مرحوم طالقانی آن زمان ها به چشمش میزد و آن را به مرحوم نواب صفوی داد و ایشان به چشمش زد همدیگر را بوسیدند و خداحافظی کردند. *بعد از وقایع 15 خرداد سال 42 مرحوم طالقانی دستگیر شد .تا آن سال بطور کلی جو زندان دست چپیها بود و در تمام زندانهای سیاسی ایران زمین از نماز و روزه خبری نبود. با ورود آقای طالقانی به زندان برای اولین بار در زندانهای سیاسی نماز جماعت اقامه شد.
دیدگاه تان را بنویسید